The Exposition of Spiritual Knowledge (Jñāna-pradarśanam)

Verse 1

सनक उवाच । पुनर्वक्ष्यामि माहात्म्यं देवदेवस्य चक्रिणः । पठतां शृण्वतां सद्यः पापराशिः प्रणश्यति 1. ॥ १ ॥

Sanaka nói: Ta sẽ lại tuyên dương uy đức của Đấng Thần của các thần, bậc mang Luân xa (Viṣṇu). Người tụng đọc và người lắng nghe, tội chướng liền tiêu tan tức khắc.

Verse 2

शान्ता जितारिषड्वर्गा योगेनाप्यनहङ्कृताः । यजन्ति ज्ञानयोगेन ज्ञानरूपिणमव्ययम् ॥ २ ॥

Họ an tịnh, đã chế ngự sáu kẻ thù nội tâm, và dù an trụ trong yoga vẫn không ngã mạn. Bằng con đường Jñāna-yoga, họ thờ phụng Đấng Bất Hoại, bản thể chính là Trí tuệ.

Verse 3

तीर्थस्नानैर्विशुद्धा ये व्रतदानतपोमखैः । यजन्ति कर्मयोगेन सर्वधातारमच्युतम् ॥ ३ ॥

Những ai được thanh tịnh nhờ tắm ở các thánh địa, nhờ giữ giới nguyện, bố thí, khổ hạnh và các nghi lễ tế tự—những người ấy thờ phụng Acyuta, Đấng Bất Hoại nâng đỡ muôn loài, bằng kỷ luật của Karma-yoga.

Verse 4

लुब्धा व्यसनिनोऽज्ञाश्च न यजन्ति जगत्पतिम् । अजरामरवन्मूढास्तिष्ठन्ति नरकीटकाः ॥ ४ ॥

Kẻ tham lam, kẻ nghiện thói xấu và kẻ vô minh không thờ phụng Chúa tể thế gian; mê muội như thể mình không già không chết, họ cứ ở mãi như loài giun của địa ngục.

Verse 5

तडिल्लेखाश्रिया मत्ता वृथाहङ्कारदूषिताः । न यजन्ति जगन्नाथं सर्वश्रेयोविधायकम् ॥ ५ ॥

Say mê ánh huy hoàng mong manh như vệt chớp, lại bị ô nhiễm bởi ngã mạn hão huyền, họ không thờ phụng Jagannātha, Chúa tể vũ trụ—Đấng ban mọi điều thiện tối thượng.

Verse 6

हरिधर्मरताः शान्ता हरिपादाब्जसेवकाः । दैवात्केऽपीह जायन्ते लोकानुग्रहतत्पराः ॥ ६ ॥

Những bậc an hòa, chuyên tâm nơi dharma của Hari, phụng sự đôi chân sen của Hari—do thiên ý, họ sinh ra đây đó trong đời, chỉ cốt ban ân phúc cho muôn người.

Verse 7

कर्मणा मनसा वाचा यो यजेद्भक्तितो हरिम् । स याति परमं स्थानं सर्वलोकोत्तमोत्तमम् ॥ ७ ॥

Ai thờ phụng Hari với bhakti bằng hành động, bằng tâm ý và bằng lời nói, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng—vượt lên trên và cao hơn cả mọi cõi giới.

Verse 8

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ८ ॥

Ngay tại đây, ta sẽ dẫn lại một thánh truyện cổ xưa; người tụng đọc và người lắng nghe, nhờ đó mà mọi tội lỗi đều được tiêu trừ.

Verse 9

तत्प्रवक्ष्यामि चरितं यज्ञमालिसुमालिनोः । यस्य श्रवणमात्रेण वाजिमेधफलं लभेत् ॥ ९ ॥

Nay ta sẽ kể thánh tích của Yajñamāli và Sumāli; chỉ cần nghe thôi cũng đạt công đức như thực hành lễ Aśvamedha (mã tế).

Verse 10

कश्चिदासीत्पुरा विप्र ब्राह्मणो रैवतेऽन्तरे । वेदमालिरिति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १० ॥

Hỡi bậc brāhmaṇa, thuở xưa—trong thời vua Raivata—có một brāhmaṇa tên Vedamāli, nổi danh là người tinh thông Veda và các Vedāṅga.

Verse 11

सर्वभूतदयायुक्तो हरिपूजापरायणः । पुत्रमित्रकलत्रार्थं धनार्जनपरोऽभवत् ॥ ११ ॥

Dẫu đầy lòng từ với muôn loài và chuyên tâm thờ phụng Hari, ông vẫn trở nên say sưa kiếm của cải vì con, bạn hữu và thê thất.

Verse 12

अपण्यविक्रयं चक्रे तथा च रसविक्रयम् । चण्डालाद्यैरपि तथा सम्भाषी तत्प्रतिग्रही ॥ १२ ॥

Ông buôn bán những thứ không nên bán, lại còn bán rượu men say. Ông thậm chí trò chuyện với hạng người bị xem là ô uế như Caṇḍāla, và cũng nhận lễ vật từ họ.

Verse 13

तपसां विक्रयं चक्रे व्रतानां विक्रयं तथा । परार्थं तीर्थगमनं कलत्रार्थमकारयत् ॥ १३ ॥

Ông ta bắt đầu đem bán khổ hạnh và cũng đem bán các giới nguyện; ngay cả việc hành hương đến thánh địa—vốn vì mục đích tâm linh cao thượng—cũng bị ông biến thành phương tiện thế tục, sắp đặt chỉ để cầu được vợ.

Verse 14

कालेन गच्छता विप्र जातौ तस्य सुतावुभौ । यज्ञमाली सुमाली च यमलावतिशोभनौ ॥ १४ ॥

Theo thời gian trôi qua, hỡi Bà-la-môn, ông ấy sinh được hai người con trai—Yajñamālī và Sumālī—đôi anh em song sinh dung mạo vô cùng tuấn tú.

Verse 15

ततः पिता कुमारौ तावतिस्नेहसमन्वितः । पोषयामास वात्सल्याद्बहुभिः साधनैस्तदा ॥ १५ ॥

Rồi người cha, tràn đầy tình thương, đã nuôi nấng hai cậu bé; vì lòng âu yếm của bậc sinh thành, ông khi ấy chu cấp cho họ bằng nhiều phương tiện và của cải.

Verse 16

वेदमालिर्बहूपायैर्धनं सम्पाद्य यत्नतः । स्वधनं गणयामास कियत्स्यादिति वेदितुम् ॥ १६ ॥

Vedamālī đã cần mẫn gom góp tài sản bằng nhiều cách; rồi ông bắt đầu đếm tiền của chính mình, mong biết tổng cộng là bao nhiêu.

Verse 17

निधिकोटिसहस्राणां कोटिकोटिगुणान्वितम् । विगणय्य स्वयं हृष्टो विस्मितश्चार्थचिन्तया ॥ १७ ॥

Sau khi tính đếm, ông thấy của cải ấy vượt quá hàng ngàn ức kho tàng, lại như được nhân lên bởi ức chồng ức; tự thân ông hân hoan, và khi suy ngẫm về ý nghĩa của nó, ông càng kinh ngạc.

Verse 18

असत्प्रतिग्रहैश्चैव अपण्यानां च विक्रयैः । मया तपोविक्रयाद्यैरेतद्धनमुपार्जितम् ॥ १८ ॥

Của cải này ta đã gom góp bằng những sự nhận lãnh bất chính và hối lộ, bằng việc bán những thứ không nên bán, thậm chí còn đem khổ hạnh (tapas) và những điều tương tự ra trao đổi mua bán.

Verse 19

नाद्यापि शान्तिमापन्ना मम तृष्णातिदुःसहा । मेरुतुल्यसुवर्णानि ह्यसङ्ख्यातानि वाञ्छति ॥ १९ ॥

Ngay đến bây giờ, lòng tham khát không sao chịu nổi của ta vẫn chưa được an tịnh; nó còn thèm muốn vô số đống vàng, lớn như núi Meru.

Verse 20

अहो मन्ये महाकष्टं समस्तक्लेशसाधनम् । सर्वान्कामानवाप्नोति पुनरन्यच्च कांक्षति ॥ २० ॥

Than ôi, ta cho đó là một nỗi khổ lớn—nguồn gây mọi phiền não—rằng dù đã đạt được mọi điều mong muốn, con người lại còn khao khát thêm điều khác nữa.

Verse 21

जीर्यन्ति जीर्यतः केशाः दन्ताः जीर्यन्ति जीर्यतः । चक्षुःश्रोत्रे च जोर्येते तृष्णैका तरुणायते ॥ २१ ॥

Khi tuổi già đến, tóc cũng già; khi tuổi già đến, răng cũng mòn. Mắt và tai cũng suy tàn—chỉ riêng lòng tham khát lại càng như trẻ lại (luôn tươi mới).

Verse 22

ममेन्द्रि याणि सर्वाणि मन्दभावं व्रजन्ति च । बलं हृतं च जरसा तृष्णा तरुणतां गता ॥ २२ ॥

Mọi căn của ta đều đang rơi vào sự trì độn; tuổi già đã cướp mất sức lực của ta—thế mà lòng tham khát lại như trở về tuổi trẻ.

Verse 23

कष्टाशा वर्त्तते यस्य स विद्वानथ पण्डितः । सुशान्तोऽपि प्रमन्युः स्याद्धीमानप्यतिमूढधीः ॥ २३ ॥

Người đặt hy vọng vào điều khó đạt vẫn được gọi là bậc học giả, người trí. Thế nhưng, kẻ tưởng như rất điềm tĩnh vẫn có thể bùng lên giận dữ dữ dội; và người thông minh cũng có khi hành động với nhận thức mê lầm tột độ.

Verse 24

आशा भङ्गकरी पुंसामजेयारातिसन्निभा । तस्मादाशां त्यजेत्प्राज्ञो यदीच्छेच्छाश्वतं सुखम् ॥ २४ ॥

Hy vọng (sự mong cầu thế tục) làm tan vỡ con người, như kẻ thù không thể khuất phục. Vì vậy, bậc trí nên từ bỏ hy vọng ấy, nếu muốn an lạc vĩnh cửu.

Verse 25

बलं तेजो यशश्चैव विद्यां मानं च वृद्धताम् । तथैव सत्कुले जन्म आशा हन्त्यतिवेगतः ॥ २५ ॥

Hy vọng (sự khát cầu mong đợi) lao tới với sức mạnh lớn sẽ phá hủy sức lực, hào quang và danh tiếng; lại còn làm hỏng học vấn, danh dự và sự chín chắn—thậm chí cả lợi thế của việc sinh trong gia tộc cao quý.

Verse 26

नृणामाशाभिभूतानामाश्चर्यमिदमुच्यते । किञ्चिद्दातापि चाण्डालस्तस्मादधिकतां गतः ॥ २६ ॥

Đây được nói là điều kỳ lạ về những người bị lòng mong cầu chế ngự: ngay cả một Caṇḍāla, nếu bố thí dù chỉ chút ít, cũng vượt lên địa vị cao hơn người như thế.

Verse 27

आशाभिभूताः ये मर्त्या महामोहा महोद्धताः । अवमानादिकं दुःखं न जानन्ति कदाप्यहो ॥ २७ ॥

Những kẻ phàm nhân bị hy vọng (mong cầu) chế ngự—mê muội sâu dày và kiêu mạn lớn—than ôi, chẳng bao giờ nhận ra nỗi khổ bắt đầu từ sự khinh miệt và nhục nhã.

Verse 28

मयाप्येवं बहुक्लेशैरेतद्धनमुपार्जितम् । शरीरमपि जीर्णं च जरसापहृतं बलम् ॥ २८ ॥

“Ta cũng đã gom góp của cải này qua bao gian khổ; nhưng thân này đã già nua, sức lực đã bị tuổi tác cuốn đi.”

Verse 29

इतः परं यतिष्यामि परलोकार्थमादरात् । एवं निश्चित्य विप्रेन्द्र धर्ममार्गरतोऽभवत् ॥ २९ ॥

“Từ nay trở đi, ta sẽ chuyên cần hết lòng vì lợi ích của đời sau.” Quyết định như vậy, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ông trở nên tận tụy với con đường dharma.

Verse 30

तदैव तद्धनं सर्वं चतुर्द्धा व्यभजत्तथा । स्वयं तु भागद्वितयं स्वार्जितार्थादपाहरत् ॥ ३० ॥

Ngay lúc ấy, ông chia toàn bộ tài sản thành bốn phần; nhưng cho riêng mình, ông lấy hai phần từ của cải do chính công sức mình tạo ra.

Verse 31

शेषं च भागद्वितयं पुत्रयोरुभयोर्ददौ । स्वेनार्जितानां पापानां नाशं कर्तुमनास्तदा ॥ ३१ ॥

Rồi ông trao hai phần còn lại cho cả hai người con trai, với ý nguyện làm tiêu trừ những tội lỗi mà chính mình đã tích tụ.

Verse 32

प्रपातडागारामांश्च तथा देवगृहान्बहून् । अन्नादीनां च दानानि गङ्गातीरे चकार सः ॥ ३२ ॥

Ông cho xây nhiều nhà nghỉ có chỗ nước chảy để uống, ao hồ và vườn tược, lại dựng vô số đền thờ chư thiên; và trên bờ sông Gaṅgā, ông sắp đặt việc bố thí thức ăn cùng các nhu yếu khác.

Verse 33

एवं धनमशेषं च विश्राण्य हरिभक्तिमान् । नरनारायणस्थानं जगाम तपसे वनम् ॥ ३३ ॥

Như vậy, sau khi bố thí trọn vẹn mọi của cải không còn sót lại, người sùng kính Hari ấy đã đến thánh địa của Nara và Nārāyaṇa, vào rừng để tu khổ hạnh (tapas).

Verse 34

तत्रापश्यन्महारम्यमाश्रमं मुनिसेवितम् । फलितैः पुष्पितैश्चैव शोभितं वृक्षसञ्चयैः ॥ ३४ ॥

Tại đó, ông thấy một đạo tràng (āśrama) vô cùng mỹ lệ, nơi các bậc hiền triết thường lui tới phụng sự; chung quanh được điểm trang bởi những cụm cây sum suê, trĩu quả và nở hoa.

Verse 35

गृणद्भिः परमं ब्रह्म शास्त्रचिन्तापरैस्तथा । परिचर्यापरैर्वृद्धैर्मुनिभिः परिशोभितम् ॥ ३५ ॥

Đạo tràng ấy rực rỡ nhờ các bậc hiền triết cao niên: có vị tụng xướng Đấng Phạm Thiên Tối Thượng (Param Brahman), có vị chuyên tâm quán chiếu kinh điển, và có vị tận tụy trong sự phụng sự (paricaryā).

Verse 36

शिष्यैः परिवृतं तत्र मुनिं जानन्तिसंज्ञकम् । गृणन्तं परमं ब्रह्म तेजोराशिं ददर्श ह ॥ ३६ ॥

Tại đó, ông thấy vị hiền triết tên Jānanti, được các đệ tử vây quanh, đang tụng xướng Đấng Phạm Thiên Tối Thượng; thân tướng như một khối hào quang thiêng liêng kết tụ.

Verse 37

शमादिगुणसंयुक्तं रागादिरहितं मुनिम् । शीर्णपर्णाशनं दृष्ट्वा वेदमालिर्ननाम तम् ॥ ३७ ॥

Thấy vị hiền triết ấy đầy đủ các đức hạnh bắt đầu từ sự an tĩnh (śama), lìa xa tham ái và các vọng động, lại sống bằng lá khô, Vedamāli liền cúi đầu đảnh lễ ngài.

Verse 38

तस्य जानन्तिरागन्तोः कल्पयामास चार्हणम् । कन्दमूलफलाद्यैस्तु नारायणधिया मुने ॥ ३८ ॥

Nhận biết Ngài là vị khách vừa đến, nàng bèn sắp đặt lễ tiếp đãi xứng đáng—dâng củ, rễ, trái cây và các vật tương tự—hỡi bậc hiền triết, với tâm luôn an trú nơi Nārāyaṇa.

Verse 39

कृतातिथ्यक्रियस्तेन वेदमाली कृताञ्जलि । विनयावनतो भूत्वा प्रोवाच वदतां वरम् ॥ ३९ ॥

Sau khi đã chu toàn nghi lễ tiếp đãi, Vedamālī chắp tay cung kính, cúi mình khiêm hạ, rồi thưa lời với bậc tối thắng trong những người biết nói.

Verse 40

भगवन्कृतकृत्योऽस्मि विगतं कल्मषं मम । मामुद्धर महाभाग ज्ञानदानेन पण्डित ॥ ४० ॥

Ôi Đấng Thế Tôn, con cảm thấy đời mình đã viên mãn; mọi cấu uế tội lỗi nơi con đã tan. Ôi bậc đại tâm, bậc trí giả, xin nâng con lên bằng ân ban của chân tri.

Verse 41

एवमुक्तस्ततस्तेन जानन्तिर्मुनिसत्तमः । प्रोवाच प्रहसन्वाग्मी वेदमालि गुणान्वितम् ॥ ४१ ॥

Được thưa như vậy, bậc tối thượng trong các hiền thánh—Jānanti—mỉm cười mà đáp, lời lẽ hùng biện; người được trang nghiêm bằng vòng hoa Veda và đầy đủ mọi đức hạnh.

Verse 42

जानन्तिरुवाच । शृणुष्व विप्रशार्दूल संसारोच्छेदकारणम् । प्रवक्ष्यामि समासेन दुर्लभं त्वकृतात्मनाम् ॥ ४२ ॥

Jānanti nói: “Hãy lắng nghe, hỡi bậc anh hùng giữa hàng brāhmaṇa. Ta sẽ nói vắn tắt về nhân duyên đoạn trừ luân hồi—điều khó đạt đối với kẻ chưa tự điều phục.”

Verse 43

भज विष्णुं परं नित्यं स्मर नारायणं प्रभुम् । परापवादं पैशुन्यं कदाचिदपि मा कृथाः ॥ ४३ ॥

Hãy luôn thờ phụng Đấng Tối Thượng Vishnu; thường hằng tưởng niệm Chúa Narayana. Tuyệt đối đừng bao giờ phỉ báng người khác hay gieo chuyện ác ý.

Verse 44

परोपकारनिरतः सदा भव महामते । हरिपूजापरश्चैव त्यज मूर्खसमागमम् ॥ ४४ ॥

Hỡi bậc trí, hãy luôn tận tâm làm lợi ích cho người khác. Hãy kiên định trong việc thờ phụng Hari, và từ bỏ sự giao du với kẻ ngu muội.

Verse 45

कामं क्रोधं च लोभं च मोहं च मदमत्सरौ । परित्यज्यात्मवल्लोकं दृष्ट्वा शान्तिं गमिष्यसि ॥ ४५ ॥

Hãy từ bỏ dục vọng, sân hận, tham lam, mê muội, kiêu mạn và ganh tỵ. Nhìn thế gian bằng cái thấy của Chân Ngã, con sẽ đạt được an lạc.

Verse 46

असूयां परनिन्दा च कदाचिदपि मा कुरु । दम्भाचारमहङ्कारं नैष्ठुर्यं च परित्यज ॥ ४६ ॥

Đừng bao giờ nuôi lòng ganh ghét hay chê bai người khác. Hãy từ bỏ thói giả hình, sự khoe khoang, ngã mạn và lời lẽ thô bạo.

Verse 47

दयां कुरुष्व भूतेषु शुश्रूषां च तथा सताम् । त्वया कृतांश्च धर्मान्वै मा प्रकाशय पृच्छताम् ॥ ४७ ॥

Hãy khởi lòng từ bi đối với mọi loài hữu tình, và tận tâm phụng sự các bậc hiền thiện. Dù người ta có hỏi, cũng chớ phô bày những việc thiện mà con đã làm.

Verse 48

अनाचारपरान्दृष्ट्वा नोपेक्षां कुरु शक्तितः । पूजयस्वातिथिं नित्यं स्वकुटुम्बाविरोधतः ॥ ४८ ॥

Thấy người nghiêng về hạnh kiểm bất chánh, chớ khinh bỏ hay làm ngơ; hãy giúp trong khả năng của mình. Và luôn kính trọng khách đến nhà, nhưng hãy làm sao để không gây bất hòa trong chính gia đình mình.

Verse 49

पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि दूर्वाभिः पल्लवैरथ । पूजयस्व जगन्नाथं नारायणमकामतः ॥ ४९ ॥

Với lá, hoa hay trái, lại với cỏ dūrvā và những mầm non—hãy thờ phụng Jagannātha Nārāyaṇa bằng tâm vô tư, không cầu báo đáp, không mong phần thưởng.

Verse 50

देवानृषीन्पितॄंश्चापि तर्पयस्व यथाविधि । अग्नेश्च विधिवद्विप्र परिचर्यापरो भव ॥ ५० ॥

Hãy dâng lễ tẩy thủy (tarpana) đúng nghi thức cho chư thiên, các bậc ṛṣi và tổ tiên. Và này hỡi bà-la-môn, hãy chuyên tâm phụng sự ngọn lửa thiêng (Agni) theo đúng pháp tắc.

Verse 51

देवतायतने नित्यं सम्मार्जनपरो भव । तथोपलेपनं चैव कुरुष्व सुसमाहितः ॥ ५१ ॥

Trong đền thờ của Thần, hãy luôn chuyên cần quét dọn, làm sạch. Cũng vậy, với tâm ý thu nhiếp vững vàng, hãy thực hiện việc trát, xoa phủ nơi linh thiêng ấy.

Verse 52

शीर्णस्फुटितसम्धानं कुरु देवगृहे सदा । मार्गशोभां च दीपं च विष्णोरायतने कुरु ॥ ५२ ॥

Trong đền của Chúa, hãy luôn sửa chữa những chỗ đã mục nát hay nứt vỡ. Và tại thánh điện của Viṣṇu, hãy sắp đặt cho lối vào được trang nghiêm đẹp đẽ, cùng việc thắp đèn sáng rực.

Verse 53

कन्दमूलफलैर्वापि सदा पूजय माधवम् । प्रदक्षिणनमस्कारैः स्तोत्राणां पठनैस्तथा ॥ ५३ ॥

Dẫu chỉ có rễ, củ và trái cây, cũng hãy luôn thờ phụng Mādhava; lại nữa, hãy đi nhiễu quanh, phủ phục đảnh lễ và tụng đọc các thánh tụng ca ngợi Ngài.

Verse 54

पुराणश्रवणं चैव पुराणपठनं तथा । वेदान्तपठनं चैव प्रत्यहं कुरु शक्तितः ॥ ५४ ॥

Mỗi ngày, tùy theo sức mình, hãy chuyên cần nghe Purāṇa, đọc Purāṇa, và cũng học tụng Vedānta.

Verse 55

एवंस्थिते तव ज्ञानं भविष्यत्युत्तमोत्तमम् । ज्ञानात्समस्तपापानां मोक्षो भवति निश्चितम् ॥ ५५ ॥

Khi mọi điều được an lập như vậy, tri kiến của bạn sẽ trở nên tối thượng; và nhờ tri kiến ấy, sự giải thoát khỏi mọi tội lỗi chắc chắn sẽ thành tựu.

Verse 56

एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्महामतिः । तथा ज्ञानरतो नित्यं ज्ञानलेशमवाप्तवान् ॥ ५६ ॥

Được Ngài chỉ dạy như thế, Vedamāli—bậc đại tâm—liền luôn chuyên chú nơi tri kiến; và theo thời gian, đã đạt được ít nhất một phần, một tia sáng của tuệ giác chân thật.

Verse 57

वेदमालि कदाचित्तु ज्ञानलेशप्रचोदितः । कोऽहं मम क्रिया केति स्वयमेव व्यचिन्तयत् ॥ ५७ ॥

Một lần kia, Vedamāli, được thôi thúc bởi một vệt nhỏ của tri kiến, tự quán chiếu trong lòng: “Ta là ai? Và hành vi, bổn phận chân thật của ta là gì?”

Verse 58

मम जन्म कथं जातं रूपं कीदृग्विधं मम । एवं विचारणपरो दिवानिशमतन्द्रि तः ॥ ५८ ॥

“Sự sinh ra của ta đã xảy đến thế nào, và hình tướng của ta là gì?”—với tâm chuyên chú truy vấn như vậy, ông không mệt mỏi suy niệm suốt ngày đêm.

Verse 59

अनिश्चितमतिर्भूत्वा वेदमालिर्द्विजोत्तमः । पुनर्जानन्तिमागम्य प्रणम्येदमुवाच ह ॥ ५९ ॥

Tâm trí trở nên do dự, vị Bà-la-môn tối thắng Vedamāli lại đến gần Jānanti; cúi lạy, rồi thưa những lời này.

Verse 60

वेदमालिरुवाच । ममचित्तमतिभ्रान्तं गुरो ब्रह्मविदां वर । कोऽहं मम क्रिया का च मम जन्म कथं वद ॥ ६० ॥

Vedamāli thưa: “Bạch Thầy, bậc tối thượng trong những người biết Phạm (Brahman)—tâm trí và trí hiểu của con rối loạn mê mờ. Con là ai? Bổn phận chân thật và đường hành trì của con là gì? Và con đã sinh ra thế nào? Xin Thầy chỉ dạy.”

Verse 61

जानन्तिरुवाच । सत्यं सत्यं महाभाग चित्तं भ्रान्तं सुनिश्चितम् । अविद्यानिलयं चित्तं कथं सद्भावमेष्यति ॥ ६१ ॥

Jānanti đáp: “Thật vậy, thật vậy, hỡi người hữu phúc—tâm chắc chắn bị mê lầm. Vì tâm là chỗ trú của vô minh, làm sao nó có thể đạt đến chân hữu (thực tại đúng đắn)?”

Verse 62

ममेति गदितं यत्तु तदपि भ्रान्तिरिष्यते । अहङ्कारो मनोधर्म आत्मनो न हि पण्डित ॥ ६२ ॥

Ngay cả ý niệm thốt lên “của tôi” cũng được xem là mê lầm. Hỡi bậc học giả, ngã mạn (ahaṅkāra) chỉ là một chức năng của tâm; nó không thuộc về Chân Ngã (Ātman).

Verse 63

पुनश्च कोऽहंमित्युक्तं वेदमाले त्वया तु यत् । मम जात्यादिशून्यस्य कथं नाम करोम्यहम् ॥ ६३ ॥

Lại nữa, ô Vedamālā—vòng hoa của các Veda—ngươi hỏi: “Ta là ai?” Nhưng vì ta không thuộc giai cấp hay dấu hiệu nào, làm sao ta có thể tự đặt tên cho mình?

Verse 64

अनौपम्यस्वभावस्य निर्गुणस्य परात्मनः । निरूपस्याप्रमेस्य कथं नाम करोम्यहम् ॥ ६४ ॥

Làm sao ta có thể đặt tên cho Đấng Tối Thượng—bản tính vô song, vượt ngoài các guṇa, không thể mô tả bằng hình tướng, và không thể đo lường?

Verse 65

परं ज्योतिस्स्वरूपस्य परिपूर्णाव्ययात्मनः । अविच्छिन्नस्वभावस्य कथ्यते च कथं क्रिया ॥ ६५ ॥

Đối với Đấng Tối Thượng—mà tự thể là Ánh Sáng tối cao, viên mãn, bất hoại trong bản thể, và liên tục không gián đoạn—làm sao có thể nói đến “hành động”, và bằng cách nào điều ấy có thể có?

Verse 66

स्वप्रकाशात्मनो विप्र नित्यस्य परमात्मनः । अनन्तस्य क्रिया चैव कथं जन्म च कथ्यते ॥ ६६ ॥

Hỡi brāhmaṇa, làm sao có thể nói đến hành động—thậm chí cả sự sinh ra—đối với Đấng Tối Thượng, tự chiếu sáng, vĩnh hằng và vô tận?

Verse 67

ज्ञानैकवेद्यमजरं परं ब्रह्म सनातनम् । परिपूर्णं परानन्दं तस्मान्नान्यदिह द्विज ॥ ६७ ॥

Brahman tối thượng, vĩnh cửu—không già, chỉ có thể được biết bằng trí tuệ chân thật—là viên mãn và là bản tính của an lạc tối thượng; vì thế, hỡi bậc nhị sinh, ở đây không có gì khác ngoài Ngài.

Verse 68

तत्त्वमस्यादिवाक्येभ्यो ज्ञानं मोक्षस्य साधनम् । ज्ञाने त्वनाहते सिद्धे सर्वं ब्रह्ममयं भवेत् ॥ ६८ ॥

Từ các đại ngữ (mahāvākya) như “Tat tvam asi” phát sinh trí tuệ giải thoát—phương tiện đưa đến mokṣa. Khi trí ấy được an lập vững chắc, không bị chạm động, không lay chuyển, thì mọi sự đều được chứng tri là thấm nhuần bởi Phạm (Brahman).

Verse 69

एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्मुनीश्वर । मुमोद पश्यन्नात्मानमात्मन्येवाच्युतं प्रभुम् ॥ ६९ ॥

Được Ngài chỉ dạy như thế, ô bậc chúa tể giữa các hiền triết, Vedamāli hoan hỷ—thấy chính tự ngã của mình, và ngay trong tự ngã ấy, thấy Đức Acyuta bất hoại, Đấng Chủ Tể Tối Thượng.

Verse 70

उपाधिरहितं ब्रह्म स्वप्रकाशं निरञ्जनम् । अहमेवेति निश्चित्य परां शान्तिमवाप्तवान् ॥ ७० ॥

Xác quyết chắc chắn rằng: “Chính ta là Brahman ấy”—Brahman không vướng các hạn định (upādhi), tự chiếu sáng và thanh tịnh vô cấu—ngài đạt được sự an tịnh tối thượng.

Verse 71

ततश्च व्यवहारार्थं वेदमालिर्मुनीश्वरम् । गुरुं प्रणम्य जानन्तिं सदा ध्यानपरोऽभवत् ॥ ७१ ॥

Rồi sau đó, để việc ứng xử trong đời được đúng pháp, Vedamāli đảnh lễ bậc đại hiền—vị guru của mình, đấng toàn tri—và từ đó luôn chuyên nhất trong thiền định.

Verse 72

गते बहुतिथे काले वेदमालिर्मुनीश्वर । वाराणसीपुरं प्राप्य परं मोक्षमवाप्तवान् ॥ ७२ ॥

Sau một thời gian rất lâu trôi qua, ô bậc chúa tể các hiền triết, Vedamāli đến thành Vārāṇasī và chứng đắc sự giải thoát tối thượng.

Verse 73

य इमं पठतेऽध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स कर्मपाशविच्छेदं प्राप्य सौख्यमवाप्नुयात् ॥ ७३ ॥

Ai với tâm chuyên nhất tụng đọc chương này, hoặc chỉ lắng nghe, sẽ được cắt đứt xiềng xích nghiệp lực và nhờ đó đạt an lạc, phúc lành.

Verse 74

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे ज्ञाननिरूपणं नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३५ ॥

Như vậy kết thúc chương thứ ba mươi lăm, mang tên “Trình bày về Tri thức Tâm linh”, thuộc Phần thứ nhất, Tiết thứ nhất của Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.