The Explanation of the Twelve-Month Caturthī Vrata

Verse 1

सनातन उवाचग । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि चतुर्थ्यास्ते व्रतान्यहम् । यानि कृत्वा नरा नार्योऽभीष्टान्कामानवाप्नुयुः ॥ १ ॥

Sanātana nói: “Hãy lắng nghe, hỡi brāhmaṇa; ta sẽ giảng về các lời nguyện (vrata) của ngày Caturthī (mồng bốn âm lịch). Thực hành chúng, nam và nữ sẽ đạt được những điều ước mong.”

Verse 2

चैत्रमासचतुर्थ्यां तु वासुदेवस्वरूपिणम् । गणपं सम्यगभ्यर्च्य दत्त्वा कांचनदक्षिणाम् ॥ २ ॥

Vào ngày Caturthī của tháng Caitra, sau khi cung kính thờ phụng Gaṇeśa một cách đúng pháp—Đấng mang hình tướng của chính Vāsudeva—và dâng dakṣiṇā bằng vàng, rồi hãy tiếp tục nghi lễ.

Verse 3

विप्राय विष्णुलोकं तु गच्छेद्देवनमस्कृतः । वैशाखस्य चतुर्थ्यां तु प्रार्थ्यं संकर्षणाह्वयम् ॥ ३ ॥

Được chư thiên kính lễ, người ấy sẽ đến cõi của Viṣṇu vì lợi ích của brāhmaṇa. Còn vào ngày Caturthī của tháng Vaiśākha, hãy cầu khẩn Đấng mang danh Saṅkarṣaṇa.

Verse 4

गृहस्थद्विजमुख्येभ्यः शंखं दत्त्वा विधानवित् । प्राप्य संकर्षणं लोकं मोदते बहुकल्पकम् ॥ ४ ॥

Người am tường nghi thức, sau khi dâng tặng một chiếc tù và (śaṅkha) cho các gia chủ hai lần sinh cao quý, sẽ đạt đến cõi của Saṅkarṣaṇa và hoan hỷ nơi ấy suốt nhiều kiếp (kalpa).

Verse 5

ज्येष्ठमासचतुर्थ्यां तु प्रार्च्य प्रद्युम्नरूपिणम् । फलं मूलं च युथेभ्यो दत्त्वा स्वर्गं लभेन्नरः ॥ ५ ॥

Vào ngày Caturthī (mồng bốn) của tháng Jyeṣṭha, ai thành kính phụng thờ Đức Chúa trong hình tướng Pradyumna, rồi bố thí trái cây và củ rễ cho các nhóm người, người ấy sẽ đạt cõi trời.

Verse 6

आषाढस्य चतुर्थ्यां तु संप्रपूज्यानिरुद्धकम् । यतिभ्योऽलाबुपात्राणि दत्त्वाभीष्टं लभेन्नरः ॥ ६ ॥

Vào ngày Caturthī của tháng Āṣāḍha, người ta nên như pháp phụng thờ Đức Chúa Aniruddha, rồi cúng dường các bình bầu (alābu-pātra) cho các vị xuất gia; nhờ vậy sẽ được điều mong cầu.

Verse 7

चतुर्मूर्तिव्रतान्येवं कृत्वा द्वादशवत्सरम् । उद्यापनं विधानेन कर्तव्यं फलमिच्छता ॥ ७ ॥

Như vậy, sau khi giữ các giới nguyện dâng lên bốn hình tướng của Đức Chúa suốt mười hai năm, người mong cầu quả báo nên cử hành lễ kết thúc (udyāpana) đúng theo nghi thức đã định.

Verse 8

अन्यज्ज्येष्ठचतुर्थ्यां तु सतीव्रतमनुत्तमम् । कृत्वा गणपतेर्मातुर्लोके मोदेत तत्समम् ॥ ८ ॥

Lại nữa, vào ngày Caturthī của tháng Jyeṣṭha, ai giữ giới nguyện tối thượng gọi là Satī-vrata thì hoan hỷ nơi thế giới của Mẫu thân Gaṇapati, hưởng an lạc ngang bằng với Bà.

Verse 9

तथाऽषाढचतुर्थ्यां तु व्रतमन्यच्छुभावहम् । रथंतराह्वकल्पस्य ह्यादिभूतं दिनं यतः ॥ ९ ॥

Cũng vậy, vào ngày Caturthī của tháng Āṣāḍha có một giới nguyện khác đem lại điềm lành, vì ngày ấy được xem là ngày khởi đầu của Kalpa mang tên “Rathaṃtara”.

Verse 10

श्रद्धापूतेन मनसा गणेशं विधिना नरः । पूजयित्वा लभेच्चापि फलं देवादिदुर्गमम् ॥ १० ॥

Người nào thờ phụng Gaṇeśa đúng nghi quỹ, với tâm được thanh tịnh bởi lòng tin, thì quả phúc đạt được thật khó có, đến chư thiên cũng khó bề thọ nhận.

Verse 11

श्रावणस्य चतुर्थ्यां तु जाति चंद्रोदये मुने ॥ ११ ॥

Nhưng vào ngày caturthī (mồng bốn âm lịch) của tháng Śrāvaṇa, hỡi bậc hiền triết, nên thực hành pháp trì giới gọi là “Jāti-Candrodaya”.

Verse 12

गणेशाय प्रदद्याच्च ह्यर्घ्यं विधिविदांवरः । लम्बोदरं चतुर्बाहुं त्रिनेत्रं रक्तवर्णकम् ॥ १२ ॥

Bấy giờ, bậc thông tỏ nghi lễ tối thượng nên dâng arghya (nước cúng kính) lên Gaṇeśa—Đấng Lambodara bụng lớn, bốn tay, ba mắt, sắc thân đỏ thắm.

Verse 13

नानारत्नविभूषाढ्यं प्रसन्नास्यं विचिंतयेत् । आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चयेत् ॥ १३ ॥

Hãy quán tưởng Ngài được trang nghiêm bằng vô số bảo châu, dung nhan an hòa, từ ái; rồi phụng thờ trọn vẹn bằng mọi nghi thức cúng dường, bắt đầu từ lễ thỉnh mời (āvāhana) và các phần tiếp theo.

Verse 14

नैवेद्यं मोदकं दद्याद्गणेशप्रीतिदायकम् । एवं व्रतं विधायाथ भुक्त्वा मोदकमेव च ॥ १४ ॥

Hãy dâng modaka làm naivedya (vật thực cúng dường), vì điều ấy đem niềm hoan hỷ cho Gaṇeśa. Sau khi hành trì vrata đúng pháp, rồi hãy thọ thực chỉ riêng modaka.

Verse 15

सुखं स्वप्यान्निशायां तु भूमावेव कृतार्चनः । व्रतस्यास्य प्रभावेण कामान्मनसि चिंतितान् ॥ १५ ॥

Sau khi đã cử hành lễ bái, người ấy nên ngủ an ổn ban đêm trên nền đất trần; nhờ uy lực của giới nguyện này, những điều mong cầu đã ấp ủ trong tâm sẽ được thành tựu.

Verse 16

लब्ध्वा लेके परं चापि गणेशपदमाप्नुयात् । नानेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये ॥ १६ ॥

Sau khi đạt được cảnh giới tối thượng ở đời sau, người ấy còn đạt đến địa vị (cõi ngự) của Gaṇeśa nữa. Trong ba cõi, không có giới nguyện nào sánh bằng giới nguyện này.

Verse 17

तस्मात्कार्यं प्रयत्नेन सर्वान्कामानभीप्सता । अथास्मिन्नेव दिवसे दूर्वागणपति व्रतम् ॥ १७ ॥

Vì vậy, ai mong đạt trọn mọi điều ước nên thực hành điều này với nỗ lực tinh cần. Hơn nữa, ngay trong ngày này, phải giữ giới nguyện Dūrvā-Gaṇapati.

Verse 18

केचिदिच्छंति देवर्षे तद्विधानं वदामि ते । हैमं निर्माय गणपं ताम्रपात्रोपरि स्थितम् ॥ १८ ॥

Có người ước muốn điều ấy, hỡi bậc thánh hiền thiên giới; ta sẽ nói cho ngài nghi thức đúng đắn. Hãy tạo một tượng Gaṇapa (Gaṇeśa) bằng vàng và đặt trên một bình/đĩa bằng đồng.

Verse 19

वेष्टितं रक्तवस्त्रेण सर्वतोभद्रमंडले । पूजयेद्रक्तकुसुमैः पत्रिकाभिश्च पंचभिः ॥ १९ ॥

Trong đồ hình cát tường Sarvatobhadra, hãy quấn bằng vải đỏ, rồi cúng bái bằng hoa đỏ và năm lễ vật dâng lá.

Verse 20

बिल्वपत्रमपामार्गं शमी दूर्वा हरिप्रिया । आभिरन्यश्च कुसुमैरभ्यर्च्य फलमोदकैः ॥ २० ॥

Với lá bilva, cỏ apāmārga, cây śamī và cỏ dūrvā—những vật được Hari yêu quý—cùng các loài hoa khác, hành giả nên cung kính phụng thờ Đức Chúa theo đúng nghi thức, dâng trái cây và các món ngọt thơm lành.

Verse 21

आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् । उपहारं प्रकल्प्याथ दद्यादर्घं समुद्यते । ततः संप्रारथ्य विघ्नेशमूर्तिं सोपस्करां मुने ॥ २१ ॥

Sau khi kính cẩn đến gần vị ācārya am tường nghi lễ, người hành trì nên chính thức dâng trình lễ vật lên thầy. Kế đó, sắp đặt một tặng phẩm thích hợp, đứng dậy dâng arghya (lễ nước tôn kính). Rồi, hỡi bậc hiền triết, hãy chí thành cầu nguyện Vighneśa trong hình tướng của Ngài, cùng đầy đủ các pháp cụ cần thiết.

Verse 22

आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् । कृत्वैवं पंच वर्षाणि समुपास्य यथाविधि ॥ २२ ॥

Sau khi tôn kính vị ācārya am tường nghi thức, người học nên chính thức quy phục và trình mình nơi thầy. Làm như vậy, trong năm năm, hãy gần gũi phụng sự và hầu cận thầy đúng theo pháp định.

Verse 23

भुक्त्वेह भोगानखिलान् लोकं गणपतेर्व्रजेत् । अथ भाद्रचतुर्थ्यां तु बहुलाधेनुसंज्ञकम् ॥ २३ ॥

Sau khi hưởng trọn mọi lạc thú ở đời này, người ấy sẽ đến cõi của Gaṇapati. Rồi, vào ngày Caturthī (mồng bốn âm lịch) của tháng Bhādrapada, nghi lễ trì giới mang tên “Bahulādhenu” được nói đến.

Verse 24

पूजनी योऽत्र यत्नेन स्रग्गंधयवसादिभिः । ततः प्रदक्षिणीकृत्य शक्तश्चेद्दानमाचरेत् ॥ २४ ॥

Tại đây, người hành giả nên chí tâm thờ phụng bằng vòng hoa, hương thơm, lúa mạch (yava) và các lễ vật tương tự. Rồi, sau khi đi nhiễu (pradakṣiṇā), nếu có khả năng, cũng nên thực hành bố thí.

Verse 25

अशक्तः पुरेतां तु नमस्कृत्य विसर्जयेत् । पंचाब्दं वादशाब्दं वा षोडशाब्दमथापि वा ॥ २५ ॥

Nếu không đủ sức giữ trọn sự hành trì, thì hãy cúi lạy cung kính rồi kết thúc và xả bỏ đúng phép, dù là sau năm năm, hay mười năm, hoặc thậm chí mười sáu năm.

Verse 26

व्रतं कृत्वा समुद्याप्य धेनुं दद्यात्पयस्विनीम् । प्रभावेण व्रतस्यास्य भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ॥ २६ ॥

Sau khi thực hành lời nguyện và kết lễ đúng nghi, nên bố thí một con bò sữa. Nhờ uy lực của lời nguyện này, người ấy được thọ hưởng những lạc thú khả ái, như ý mãn nguyện.

Verse 27

सत्कृतो देवतावृंदैर्गोलोकं समवाप्नुयात् । अथ शुक्ल चतुर्थ्यां तु सिद्धवैनायकव्रतम् ॥ २७ ॥

Được chư thiên quần tụ tôn kính, người ấy sẽ đạt đến Goloka. Nay, vào ngày Caturthī (mồng bốn) của nửa tháng sáng, xin truyền dạy lời nguyện mang danh Siddha-Vināyaka Vrata.

Verse 28

आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चनम् । एकाग्रमानसो भूत्वा ध्यायेत्सिद्धिविनायकम् ॥ २८ ॥

Với mọi nghi thức phụng sự bắt đầu từ āvāhana (thỉnh mời) cùng các phẩm vật cúng dường theo lệ, hãy thờ phụng đúng thứ tự. Rồi, tâm nhất điểm, hãy quán niệm Siddhi‑Vināyaka, Đấng ban thành tựu.

Verse 29

एकदंतं शूर्पकर्णं गजवक्त्रं चतुर्भुजम् । पाशांकुशधरं देवं तप्तकांचनसन्निभम् ॥ २९ ॥

Con quán niệm Thánh Chủ (Gaṇeśa): một ngà, tai lớn, mặt voi, bốn tay, cầm thòng lọng và móc câu, rực sáng như vàng nung.

Verse 30

एकविंशति पत्राणि चैकविंशतिनामभिः । समर्पयेद्भक्तियुक्तस्तानि नामानि वै श्रृणु ॥ ३० ॥

Với lòng sùng kính, hãy dâng hai mươi mốt chiếc lá, mỗi lá kèm một trong hai mươi mốt danh hiệu. Nay, hãy lắng nghe chính những danh hiệu ấy.

Verse 31

सुमुखाय शमीपत्रं गणाधीशाय भृंगजम् । उमापुत्राय बैल्वं तु दूर्वां गजमुखाय च ॥ ३१ ॥

Hãy dâng lá śamī lên Sumukha; dâng bhṛṅgarāja lên Chúa tể các Gaṇa; dâng lá bilva lên người con của Umā; và dâng cỏ dūrvā lên Đấng Mặt Voi.

Verse 32

लंबोदराय बदरीं धत्तूरं हरसूनवे । शूर्पकर्णाय तुलसीं वक्रतुंडाय शिंबिजम् ॥ ३२ ॥

Hãy dâng quả badarī (táo jujube) lên Lambodara; dâng dhattūra lên người con của Hara; dâng tulasī lên Śūrpakarṇa; và dâng śiṃbijam lên Vakratunḍa.

Verse 33

गुहाग्रजायापामार्गमेकदंताय बार्हतम् । हेरम्बाय तु सिंदूरं चतिर्होत्रे च पत्रजम् ॥ ३३ ॥

Với Guhāgraja, hãy dâng apāmārga; với Ekadanta, hãy dâng lễ vật bārhata; với Heramba, hãy dâng bột son sindūra; và với Caturhotra, hãy dâng lễ vật ‘sinh từ lá’.

Verse 34

सर्वेश्वरायागस्त्यस्य पत्रं प्रीतिविवर्द्धनम् । दूर्वायुग्मं ततो गृह्य गंधपुष्पाक्षतैर्युतम् ॥ ३४ ॥

Đối với Sarveśvara, Chúa tể của muôn loài, lá Agastya được nói là làm tăng niềm hoan hỷ. Rồi hãy lấy một đôi cỏ dūrvā, cùng hương thơm, hoa và gạo akṣata (hạt không vỡ), mà dâng trong lễ thờ phụng.

Verse 35

पूजां निवेदयेद्भक्तियुक्तो मोदकपंचकम् । आचमय्य नमस्कृत्य संप्रार्थ्य च विसर्ज्जयेत् ॥ ३५ ॥

Với lòng bhakti, người hành lễ nên dâng cúng năm chiếc modaka. Rồi làm ācamana, cúi lạy cung kính, khấn nguyện, và trang trọng kết thúc nghi thức bằng lễ tiễn (visarjana).

Verse 36

विनायकस्य प्रतिमां हैमीं सोपस्करां मुने । निवेदयेच्च गुरवे द्विजेभ्यो दक्षिणां ददेत् ॥ ३६ ॥

Hỡi bậc hiền triết, nên dâng lên thầy (guru) một tượng Vināyaka bằng vàng, kèm đầy đủ vật dụng thờ cúng; và nên bố thí dakṣiṇā (lễ phí) cho các bậc dvija (hai lần sinh).

Verse 37

एवं कृतार्चनो भक्त्या पंच वर्षाणि नारद । उपास्य लभते कामानैहिकामुष्मिकान् शुभान् ॥ ३७ ॥

Hỡi Nārada, ai thờ phụng như vậy với lòng bhakti và kiên trì tu tập suốt năm năm sẽ đạt được những điều mong cầu cát tường—cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 38

अस्यां चतुर्थ्यां शशिनं न पश्येच्च कदाचन । पश्यन् मिथ्याभिशाप तु लभते नात्र संशयः । अथ तद्दोषनाशाय मन्त्रं पौराणिकं पठेत् ॥ ३८ ॥

Vào ngày Caturthī này, tuyệt đối chớ nhìn lên Mặt Trăng. Nếu lỡ nhìn, chắc chắn sẽ mắc phải lời vu cáo—không còn nghi ngờ gì. Vì thế, để tẩy trừ vết lỗi ấy, hãy tụng một thần chú Purāṇa.

Verse 39

सिंहः प्रसेनममधीत्सिंहो जांबवता हतः । सकुमारक मा रोदीस्तव ह्येष स्यमंतकः ॥ ३९ ॥

Sư tử đã nuốt Prasena, và con sư tử ấy bị Jāmbavān giết. Hỡi con trẻ, đừng khóc—viên ngọc Syamantaka này quả thật là của con.

Verse 40

इषशुक्लचतुर्थ्यां तु कपर्द्दीशं विनायकम् ॥ ४० ॥

Vào ngày Caturthī (mồng bốn) của nửa tháng sáng trong tháng Īṣa, nên phụng thờ Vināyaka, đấng Kaparddīśa, Chúa tể linh thiêng.

Verse 41

पौरुषेण तु सूक्तेन पूजयेदुपचारकैः । अकारणान्मुष्टिगतांस्तंडुलान्सकपर्द्दिकान् ॥ ४१ ॥

Với bài tụng Pauruṣa Sūkta, người ấy nên cử hành lễ bái theo các upacāra truyền thống, dâng—không cần lý do đặc biệt hay nghi thức cầu kỳ—những nắm gạo kèm theo vỏ sò cowrie.

Verse 42

विप्राय बटवे दद्याद्गंधपुष्पार्चिताय च । तंडुला वैश्वदैवत्या हरदैवत्यमिश्रिताः ॥ ४२ ॥

Nên bố thí gạo cho một brāhmaṇa hoặc một học trò brahmacārin trẻ, sau khi tôn kính người ấy bằng hương chiên-đàn và hoa. Gạo ấy phải được hiến cúng cho Viśvedevas và trộn với phần đã dâng cho Hara (Śiva).

Verse 43

कपर्दिगणनाथोऽसौ प्रीयतां तैः समर्पितैः । चतुर्थ्यां कार्तिके कृष्णे करकाख्यं व्रतं स्मृतम् ॥ ४३ ॥

Nguyện đấng Chúa tể của các Gaṇa, Kapardī (Śiva), hoan hỷ trước những lễ vật được dâng hiến ấy. Lời truyền nhớ rằng lời nguyện gọi là Karaka-vrata được giữ vào ngày Caturthī của nửa tháng tối trong tháng Kārttika.

Verse 44

स्त्रीणामेवाधिकारोऽत्र तद्विधानमुदीर्यते । पूजयेच्च गणाधीशं स्नाता स्त्रीसमलंकृता ॥ ४४ ॥

Trong nghi lễ này, quyền hành trì (adhikāra) chỉ dành cho phụ nữ; vì thế, nghi thức được trình bày. Người nữ sau khi tắm gội, trang sức chỉnh tề, nên phụng thờ Gaṇādhiśa (Gaṇeśa), Chúa tể các Gaṇa.

Verse 45

तदग्रे पूर्णपक्वान्नं विन्यसेत्करकान्दश । समर्प्य देवदेवाय भक्त्या प्रयतमानसा ॥ ४५ ॥

Rồi ở phía trước, nên bày mười bình (vật đựng) đầy cơm thức ăn đã nấu chín hoàn hảo; với tâm được điều phục và thanh tịnh, hãy chí thành dâng hiến lên Đấng Thiên Chủ của chư thiên.

Verse 46

देवो मे प्रीयतामेवमुच्चार्य्याथ समर्पयेत् । सुवासिनीभ्यो विप्रेभ्यो यथाकामं च सादरम् ॥ ४६ ॥

Xướng rằng: “Nguyện Chúa tể hoan hỷ với con,” rồi hãy dâng cúng. Sau đó, với lòng cung kính, tùy ý mà bố thí/ban phần cho các phụ nữ có chồng và cho các bà-la-môn.

Verse 47

ततश्चंद्रोदये रात्रौ दत्त्वार्घं विधिपूर्वकम् । भुञ्जीत मिष्टमन्नं च व्रतस्य परिपूर्तये ॥ ४७ ॥

Rồi vào ban đêm, khi trăng vừa mọc, sau khi dâng arghya đúng theo nghi thức, hãy thọ dụng món ngọt, để viên mãn sự hoàn thành của lời nguyện (vrata).

Verse 48

यद्वा क्षीरेण करकं पूर्णं तोयेन वा मुने । सपूगाक्षतरत्नाढ्यं द्विजाय प्रतिपादयेत् ॥ ४८ ॥

Hoặc nữa, hỡi bậc hiền triết, hãy trao cho vị nhị sinh (bà-la-môn) một bình nước đầy sữa—hoặc đầy nước—kèm cau trầu, akṣata (gạo nguyên hạt), và được trang sức bằng châu báu.

Verse 49

एतत्कृत्वा व्रतं नारी षोडशद्वादशाब्दकम् । उपायनं विधायाथ व्रतमेतद्विसर्ज्जयेत् ॥ ४९ ॥

Người nữ, sau khi hành trì lời nguyện này đúng thời hạn—mười sáu năm hoặc mười hai năm—thì hãy làm lễ dâng kết (upāyana), rồi sau đó chính thức xả mãn và kết thúc lời nguyện ấy.

Verse 50

यावज्जीवं तु वा नार्या कार्य्यं सौभाग्यवांछया । व्रतेनानेन सदृशं स्त्रीणां सौभाग्यदायकम् ॥ ५० ॥

Người phụ nữ cầu mong phúc lành và thịnh vượng hôn nhân nên giữ giới nguyện này suốt đời; đối với nữ nhân, không có giới nguyện nào sánh bằng trong việc ban phúc cát tường cho đời sống phu thê.

Verse 51

विद्यते भुवनेष्वन्यत्तस्मान्नित्यमिति स्थितिः । ऊर्ज्जशुक्लचतुर्थ्यां तु नागव्रतमुदाहृतम् ॥ ५१ ॥

Trong các cõi, không có gì khác thật sự bền lâu; vì thế hãy an trú nơi điều vĩnh cửu. Do vậy, giới nguyện gọi là Nāga-vrata được truyền dạy thực hành vào ngày Caturthī (mồng bốn) của nửa tháng sáng trong tháng Ūrja.

Verse 52

प्रातर्व्रतं तु संकल्प्य धेनुशृंजगलं शुचि । पीत्वा स्नात्वाथ मध्याह्ने शंखपालादिपन्नगान् ॥ ५२ ॥

Buổi sáng, hãy phát nguyện giữ vrata và giữ thân tâm thanh tịnh; uống nước thánh gọi là “Dhenuśṛṅgagala”. Rồi tắm gội xong, đến giữa trưa hãy làm lễ an ủi, kính thỉnh các loài rắn-thần như Śaṅkhapāla và các vị khác.

Verse 53

शेषं चाह्वामपूर्वैस्तु पूजयेदुपचारकैः । क्षीरेणाप्यायनं कुर्यादेतन्नागव्रतं स्मृतम् ॥ ५३ ॥

Trước hết hãy thỉnh mời Śeṣa, rồi thờ phụng Ngài bằng các phẩm vật và nghi thức cúng dường theo truyền thống; lại làm lễ dưỡng nuôi Ngài bằng sữa. Đó được ghi nhớ là Nāga-vrata.

Verse 54

एवंकृते तु विप्रेंद्र नृभिर्नागव्रते शुभे । विषाणि नश्यंत्यचिरान्न दशंति च पन्नगाः ॥ ५४ ॥

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, khi người đời thực hành đúng đắn Nāga-vrata cát tường này, các chất độc mau chóng tiêu tan, và loài rắn không còn cắn hại.

Verse 55

मार्गशुक्लचतुर्थ्यां तु वर्षं यावन्मुनीश्वरा । क्षपयेदेकभक्तेन नक्तेनाथ द्वितीयकम् ॥ ५५ ॥

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, khởi từ ngày Caturthī (mồng bốn) của nửa tháng sáng trong tháng Mārgaśīrṣa, hãy giữ lời nguyện này trọn một năm—ban ngày chỉ dùng một bữa (ekabhakta), và phép hành trì thứ hai là nakta: nhịn ban ngày rồi thọ thực vào ban đêm.

Verse 56

अयाचितोपवासाभ्यां तृतीयकचतुर्थके । एवं क्रमेण विधिवच्चत्वार्यब्दानि मानवः ॥ ५६ ॥

Sang năm thứ ba và năm thứ tư, người ấy nên theo kỷ luật: sống bằng thức ăn không cầu xin (ayācita) và thực hành chay tịnh/nhịn ăn (upavāsa). Như vậy, theo thứ tự, giữ đúng nghi pháp, con người hoàn mãn bốn năm (của lời nguyện).

Verse 57

समाप्य च ततोऽस्यांते व्रतस्नातो महाव्रती । कारयेद्धेमघटितं भूगणेर्मूषकं रथम् ॥ ५७ ॥

Rồi khi hoàn tất, vào lúc kết thúc pháp hành này, vị đại hành giả giữ giới nguyện—sau khi tắm nghi lễ kết thúc lời nguyện (vrata-snāna)—nên cho chế tác một cỗ xe hình chuột bằng vàng, dâng cho Bhūgaṇa.

Verse 58

अशक्तो वर्णकैरेव शुभ्रं चाब्जं सुपत्रकम् । तस्योपरि घटं स्थाप्य ताम्रपात्रेण संयुतम् ॥ ५८ ॥

Nếu không đủ khả năng (làm trọn nghi lễ), thì hãy dùng màu vẽ tạo một đóa sen trắng nhiều cánh; trên đó đặt một bình nước (ghaṭa), kèm theo một chén/đĩa bằng đồng đỏ (tāmra-pātra).

Verse 59

पूरयेत्तंडलैः शुभ्रैस्तस्योपरि गणेश्वरम् । न्यसेद्वस्त्रयुगाच्छन्नं गंधाद्यैः पूजयेच्च तम् ॥ ५९ ॥

Hãy đổ đầy bằng gạo trắng tinh khiết; trên đó an vị Đức Gaṇeśa, phủ bằng một đôi tấm vải; rồi cúng dường Ngài với hương thơm và các lễ phẩm khác.

Verse 60

नैवेद्यं मोदकं कल्प्यं गणेशः प्रीयतामिति । जागरैर्शीतवाद्याद्यैः पुराणाख्यानकैश्चरेत् ॥ ६० ॥

Hãy chuẩn bị lễ vật (naivedya), nhất là bánh ngọt modaka, rồi khấn nguyện: “Nguyện Gaṇeśa hoan hỷ.” Lại nên thức canh đêm, cùng tiếng nhạc êm dịu mát lành và tụng đọc các truyện tích Purāṇa để phụng thờ.

Verse 61

प्रभाते विमले स्नात्वा होमं कृत्वा विधानतः । तिलव्रीहियवश्वेतसुर्षपाज्यैः सखंडकैः ॥ ६१ ॥

Vào buổi rạng đông thanh tịnh, sau khi tắm gội trong sạch, hãy làm lễ homa đúng theo nghi thức. Dùng mè, gạo, lúa mạch, cải mù tạt trắng và bơ ghee, cùng các lễ phẩm vo thành từng miếng nhỏ để dâng vào lửa.

Verse 62

गणो गणाधिपश्चैव कूष्मांडस्त्रिपुरांतकः । लंबोदरैकदंतौ च रुक्मदंष्ट्रश्च विघ्नपः ॥ ६२ ॥

“(Ngài là) Gaṇa, Gaṇādhipa—Chúa tể các Gaṇa; Kūṣmāṇḍa; Tripurāntaka—Đấng diệt Tripura; Lambodara—Đấng bụng lớn; Ekadanta—Đấng một ngà; Rukmadaṃṣṭra—Đấng ngà vàng; và Vighnapa—Đấng trừ ngăn chướng.”

Verse 63

ब्रह्मा यमोऽथ वरुणः सोमसूर्यहुताशनाः । गन्धमादी परमेष्ठीत्येवं षोडशनामभिः ॥ ६३ ॥

“(Ngài được xưng tụng là) Brahmā, Yama và Varuṇa; là Soma, Sūrya và Hutāśana (Agni); là Gandhamādī và Parameṣṭhī—như vậy, Ngài được ca ngợi bằng mười sáu danh hiệu.”

Verse 64

प्रणवाद्यैर्ङेंनमोंऽतैः प्रत्येकं दहने हुनेत् । वक्रतुंडेति ङेंतेन बर्मांतेनाष्टयुक्छतम् ॥ ६४ ॥

Mỗi lần dâng vật cúng vào lửa, hãy tụng thần chú bắt đầu bằng “Oṃ” và kết bằng “namaḥ.” Rồi dùng thần chú mở đầu “vakratuṇḍa-” và kết bằng câu hộ trì (barman), mà dâng đủ một trăm lẻ tám lần.

Verse 65

ततो व्याहृतिभिः शक्त्या हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् । दिक्पालान्पूजयित्वा च ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः ॥ ६५ ॥

Bấy giờ, tùy theo khả năng, sau khi dâng các lễ hiến với những thánh ngữ vyāhṛti, hành giả nên cử hành lễ pūrṇāhuti—lễ hiến trọn vẹn cuối cùng. Rồi sau khi lễ bái các Hộ phương (Dikpāla), hãy thết đãi chư Bà-la-môn.

Verse 66

चतुत्विंशतिसंख्याकान् मोदकैः पायसैस्तथा । सवत्सां गां ततो दद्यादाचार्याय सदक्षिणाम् ॥ ६६ ॥

Nên dâng hai mươi bốn chiếc bánh ngọt modaka cùng món cháo sữa pāyasa. Rồi hãy biếu vị đạo sư (ācārya) một con bò kèm bê con, cùng với lễ tạ dakṣiṇā xứng đáng.

Verse 67

अन्योभ्योऽपि यथाशक्ति भूयसीं च ततो ददेत् । प्रणम्य दक्षिणीकृत्य प्रविसृज्य द्विजोत्तमाम् ॥ ६७ ॥

Rồi, tùy sức mình, cũng nên bố thí cho những người khác, và sau đó càng rộng lòng hơn nữa. Sau khi đảnh lễ, đã dâng dakṣiṇā đúng phép, hãy cung kính tiễn vị Bà-la-môn ưu tú ra về.

Verse 68

बन्धुभिः सह भुंजीत स्वयं च प्रीतमानसः । एतद्व्रतं नरः कृत्वा भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् ॥ ६८ ॥

Hãy dùng bữa cùng thân quyến, và chính mình cũng ăn với tâm hoan hỷ. Người nào thực hành lời nguyện (vrata) này thì ở đời này hưởng được những lạc thú thù thắng nhất.

Verse 69

सायुज्यं लभते विष्णोर्गणेशस्य प्रसादतः । केचिद्वरव्रतं नाम प्राहुरेतस्य नारद ॥ ६९ ॥

Nhờ ân phúc của Gaṇeśa, người ấy đạt được sāyujya—sự hợp nhất thân cận—với Viṣṇu. Ôi Nārada, có kẻ gọi pháp hành này là Vara-vrata.

Verse 70

विधानमेतदेवापि फलं चापीह तत्समम् । पौषमासचतुर्थ्यां तु विघ्नेशं प्रार्थ्य भक्तितः ॥ ७० ॥

Đây chính là nghi thức đã được quy định, và quả phúc đạt được ở đây cũng tương xứng như vậy. Nhưng vào ngày Caturthī của tháng Pauṣa, người ta nên chí thành cầu nguyện Vighneśa (Gaṇeśa), Đấng trừ chướng ngại, với lòng bhakti.

Verse 71

विप्रैकं भोजयेच्चैवं मोदकैर्दक्षिणां ददेत् । एवं कृते मुने भूयाद्व्रती संपत्तिभाजनम् ॥ ७१ ॥

Vì thế, hãy thết đãi một vị brāhmaṇa và dâng dakṣiṇā bằng các bánh modaka. Khi làm như vậy, hỡi bậc hiền triết, người giữ giới nguyện về sau trở thành khí cụ xứng đáng để đón nhận phú quý.

Verse 72

माघकृष्णचतुर्थ्यां तु संकष्टव्रतमुच्यते । तत्रोपवासं संकल्प्य व्रती नियमपूर्वकम् ॥ ७२ ॥

Vào ngày Caturthī của nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa) trong tháng Māgha, có giới nguyện gọi là Saṅkaṣṭa-vrata. Hôm ấy, người giữ nguyện nên phát nguyện ăn chay (nhịn ăn) và giữ vrata với kỷ luật cùng sự tiết chế.

Verse 73

चंद्रोदयमभिव्याप्य तिष्ठेत्प्रयतमानसः । ततश्चंद्रोदये प्राप्ते मृन्मयं गणनायकम् ॥ ७३ ॥

Với tâm đã được điều phục, hãy tỉnh thức chờ cho đến lúc trăng mọc. Rồi khi trăng đã lên, hãy thờ phụng Gaṇanāyaka (Gaṇeśa) được nặn bằng đất sét.

Verse 74

विधाय विन्यसेत्पीठे सायुधं च सवाहनम् । उपचारैः षोडशभिः समभ्यर्च्य विधानतः ॥ ७४ ॥

Sau khi sắp đặt đầy đủ, hãy an vị (thần) trên bệ thờ, cùng với khí giới thiêng và linh thú (xe) của Ngài. Rồi theo đúng nghi quỹ, hãy cúng dường trang nghiêm bằng mười sáu lễ phục vụ (ṣoḍaśopacāra).

Verse 75

मोदकं चापि नैवेद्यं सगुडं तिलकुट्टकम् । ततोऽर्घ्यं ताम्रजे पात्रे रक्तचंदनमिश्रितम् ॥ ७५ ॥

Cũng nên dâng naivedya là bánh modaka ngọt và kẹo mè trộn đường thốt nốt; rồi tiếp đó dâng arghya trong bình đồng, hòa cùng đàn hương đỏ.

Verse 76

सकुशं च सदूर्वं च पुष्पाक्षतसमन्वितम् । सशमीपत्रदधि च कृत्वा चंद्राय दापयेत् ॥ ७६ ॥

Sau khi chuẩn bị lễ vật gồm cỏ kuśa và cỏ dūrvā, cùng hoa và gạo nguyên hạt (akṣata), lại thêm lá śamī và sữa chua, thì nên cho dâng lên (thần) Mặt Trăng.

Verse 77

गगनार्णवमाणिक्य चंद्र दाक्षायणीपते । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं गणेशप्रतिरूपक ॥ ७७ ॥

Ôi Mặt Trăng—viên ngọc của đại dương bầu trời, bậc chủ của Dākṣāyaṇī—xin nhận lấy arghya do con dâng hiến, hỡi đấng mang dáng hình của Gaṇeśa.

Verse 78

एवं दत्त्वा गणेशाय दिव्यार्घ्यं पापनाशनम् । शक्त्या संभोज्य विप्राग्र्यान्स्वयं भुंजीत चाज्ञया ॥ ७८ ॥

Như vậy, sau khi dâng lên Gaṇeśa arghya thiêng liêng có năng lực diệt tội, thì tùy sức mình nên thết đãi các vị brāhmaṇa ưu tú; rồi, khi đã được cho phép, chính mình mới dùng bữa.

Verse 79

एवं कृत्वा व्रतं विप्र संकष्टाख्यं शूभावहम् । समृद्धो धनधान्यैः स्यान्न च संकष्टमाप्नुयात् ॥ ७९ ॥

Này brāhmaṇa, làm như vậy và giữ trọn lời nguyện cát tường mang tên “Saṅkaṣṭa”, thì sẽ được sung túc tiền của và lương thực, lại không rơi vào cảnh khốn khó.

Verse 80

माघशुक्लचतुर्थ्यां तु गौरीव्रतमनुत्तमम् । तस्यां तु गौरी संपूज्या संयुक्ता योगिनीगणैः ॥ ८० ॥

Vào ngày Caturthī (mùng bốn) của nửa tháng sáng trong tháng Māgha có lời thệ nguyện tối thượng gọi là Gaurī-vrata. Ngày ấy, phải chí thành phụng thờ Thánh Mẫu Gaurī một cách đúng pháp, khi Ngài cùng các đoàn Yoginī vây quanh.

Verse 81

नरैः स्त्रीभिर्विशेषेण कुंदपुष्पैः सकुंकुमैः । रक्तसूत्रे रक्तपुष्पैस्तथैवालक्तकेन च ॥ ८१ ॥

Nam giới—và nhất là nữ giới—nên cử hành nghi thức với hoa kunda trộn cùng kumkuma (nghệ tây), với chỉ đỏ và hoa đỏ, lại thêm màu nhuộm đỏ alta.

Verse 82

धूपैर्दीपंश्च बलिभिः सगुडैनार्द्रकेण च । पयसा पायसेनापि लवणेन च पालकैः ॥ ८२ ॥

Cúng dường bằng hương và đèn, bằng lễ vật (bali), bằng đường thốt nốt (jaggery) và gừng tươi, bằng sữa và cả món cơm sữa ngọt (pāyasa), bằng muối và rau lá xanh (như rau bina)—nhờ đó mà việc thờ phụng được thành tựu.

Verse 83

पूज्याश्चाविधवा नार्यस्तथा विप्राः सुशोभनाः । सौभाग्यवृद्धये देयो भोक्तव्यं बंधुभिः सह ॥ ८३ ॥

Nên tôn kính những phụ nữ không góa chồng, và cũng tôn kính các vị brāhmaṇa xứng đáng, thanh cao. Để tăng trưởng phúc lộc, hãy bố thí, và dùng phần thực phẩm đã được gia trì cùng với bà con thân thuộc.

Verse 84

इदं गौरीव्रतं विप्र सौभाग्यारोग्यवर्द्धनम् । प्रतिवर्षं प्रकर्त्तव्यं नारीभिश्च नरैस्तथा ॥ ८४ ॥

Hỡi bậc brāhmaṇa, Gaurī-vrata này làm tăng trưởng phúc lộc và sức khỏe. Mỗi năm đều nên thực hành—bởi nữ giới, và cả nam giới nữa.

Verse 85

ढुंढिव्रतं परैः प्रोक्तं कैश्चित्कुंडव्रतं स्मृतम् । ललिताव्रतमित्यन्यैः शांतिव्रतमथापरैः ॥ ८५ ॥

Có người gọi là Ḍhuṃḍhi-vrata; có người nhớ là Kuṇḍa-vrata. Kẻ khác lại gọi là Lalitā-vrata, và cũng có người gọi là Śānti-vrata.

Verse 86

स्नानं दानं जपो होमः सर्वमस्यां कृतं मुने । भवेत्सह स्रगुणितं प्रसादाद्दंतिनः सदा ॥ ८६ ॥

Hỡi bậc hiền triết, việc tắm gội, bố thí, trì tụng (japa) và cúng lửa (homa)—mọi điều làm trong dịp này đều được nhân lên ngàn lần, luôn luôn, nhờ ân phúc của Dantī (Đức Gaṇeśa).

Verse 87

चतुर्थ्यां फाल्गुने मासि ढुंढिराजव्रतं शुभम् । तिलषिष्टैर्द्विजान् भोज्य स्वयं चाश्नीत मानवः ॥ ८७ ॥

Vào ngày Caturthī (mồng bốn) trong tháng Phālguna, nên giữ lời nguyện lành của Ḍhuṃḍhirāja. Với các món làm từ mè, hãy thết đãi các bậc dvija (brāhmaṇa), và người hành trì cũng nên tự dùng phần ăn ấy.

Verse 88

गणेशाराधनपरो दानहोमप्रपूजनैः । तिलैरेव कृतैः सिद्धिं प्राप्नुयात्तत्प्रसादतः ॥ ८८ ॥

Người chuyên tâm thờ phụng Gaṇeśa—làm bố thí, cúng lửa và lễ bái cung kính chỉ với hạt mè—sẽ đạt được siddhi (thành tựu) nhờ ân điển của Ngài.

Verse 89

सौवर्णं गजवक्त्रं च कृत्वा संपूज्य यत्नतः । द्विजाग्र्याय प्रदातव्यं सर्वसंपत्समृद्धये ॥ ८९ ॥

Sau khi tạo một tượng vàng của Đấng Mặt Voi (Gaṇeśa) và cẩn trọng thờ cúng, hãy dâng tặng cho một vị brāhmaṇa ưu tú, để mọi phúc lộc và tài sản được hưng thịnh viên mãn.

Verse 90

यस्मिन्कस्मिन्भवेन्मासि चतुर्थी रविवारयुक् । सांगारका वा विप्रेंद्र सा विशेषफलप्रदा ॥ ९० ॥

Hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, dù rơi vào tháng nào, Caturthī trùng Chủ nhật—hoặc Sāṅgārakā (Caturthī đi cùng thứ Ba)—đều ban quả phúc đặc biệt thù thắng.

Verse 91

सर्वासु च चतुर्थीषु शुक्लास्वप्यसितासु च । विघ्नेश एव देवेशः संपूज्यो भक्तितत्परैः ॥ ९१ ॥

Vào mọi ngày Caturthī—dù thuộc nửa tháng sáng hay nửa tháng tối—chỉ riêng Vighneśa, Chúa tể của chư thiên, phải được những người chuyên tâm bhakti thờ phụng với trọn lòng sùng kính.

Verse 92

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वाद्शमास चतुर्थीव्रतनिरूपणं नाम त्रयोदशाधिकसततमोऽध्यायः ॥ ११३ ॥

Như vậy kết thúc trong Bṛhannāradīya Purāṇa tôn kính—thuộc Pūrvabhāga, trong Đại Tự Sự (Bṛhad-upākhyāna), ở Pada thứ tư—chương thứ 113, mang tên “Giải thích Caturthī-vrata của mười hai tháng.”