Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 23

The Explanation of the Twelve-Month Caturthī Vrata

Devanagari script

भुक्त्वेह भोगानखिलान् लोकं गणपतेर्व्रजेत् । अथ भाद्रचतुर्थ्यां तु बहुलाधेनुसंज्ञकम् ॥ २३ ॥

Transliteration

bhuktveha bhogānakhilān lokaṃ gaṇapatervrajet | atha bhādracaturthyāṃ tu bahulādhenusaṃjñakam || 23 ||

Translation

Sau khi hưởng trọn mọi lạc thú ở đời này, người ấy sẽ đến cõi của Gaṇapati. Rồi, vào ngày Caturthī (mồng bốn âm lịch) của tháng Bhādrapada, nghi lễ trì giới mang tên “Bahulādhenu” được nói đến.

Word by Word

• भुक्त्वा: having enjoyed/eaten
• भुक्त्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; √भुज् (भोजने)

• इह: here (in this world)
• इह: Desha-Kala (देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb): देशवाचक

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• अखिलान्: all/entire
• अखिलान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भोगान् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• लोकम्: world/realm
• लोकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• गणपतेः: of Gaṇapati
• गणपतेः: Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गणपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• व्रजेत्: should go/attain
• व्रजेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; √व्रज् (गत्यर्थ)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (particle)

• भाद्रचतुर्थ्याम्: on the Bhādra-caturthī (4th lunar day in Bhādrapada)
• भाद्रचतुर्थ्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाद्र-चतुर्थी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास: भाद्रस्य (मासस्य) चतुर्थी

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle): विरोध/विशेषार्थक

• बहुलाधेनुसंज्ञकम्: called ‘Bahulādhenu’
• बहुलाधेनुसंज्ञकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहुला-धेनु-संज्ञक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास: बहुलाधेनु इति संज्ञा यस्य तत् (संज्ञक)

Speaker

Narada (as narrator within the Purva Bhaga discourse; traditional dialogue frame with Sanatkumara context)

Vrata Kalpa

Vrata: Bahulādhenu (vrata)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Gaṇapati (Gaṇeśa)
• Bhādrapada
• Caturthī

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It states the phala (result) of the described observance: after enjoying worldly pleasures, the devotee attains Gaṇapati’s realm, and it introduces a specific Bhādrapada Caturthī rite called Bahulādhenu.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is implied through vrata-phala logic: dedicated worship/observance connected with Gaṇapati leads to a divine destination (Gaṇapati-loka), showing how devotion expressed as disciplined ritual yields spiritual attainment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalā/ritual timing is emphasized through tithi-based observance—Bhādrapada month and Caturthī (lunar day), reflecting applied calendrical/astronomical reckoning used in vrata performance.