Adhyaya 63

Verse 1

इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें उनसठवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५९ ॥। अपन का बा | अत---#क्राल षष्टितमो< ध्याय: श्रेष्ठ अयाचक

Yudhiṣṭhira nói: “Khi có hai người giống nhau về hạnh kiểm, ngang nhau về học vấn và ngang nhau về dòng dõi, thì bố thí cho ai là thù thắng hơn: người không xin (nhưng xứng đáng), hay người đến xin?”

Verse 2

युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! उत्तम आचरण, विद्या और कुलमें एक समान प्रतीत होनेवाले दो ब्राह्मणोंमेंसे यदि एक याचक हो और दूसरा अयाचक तो किसको दान देनेसे उत्तम फलकी प्राप्ति होती है? ।।

Bhīṣma nói: “Hỡi Pārtha (Yudhiṣṭhira), bậc trí nói rằng bố thí cho người không cầu xin thì lợi ích hơn bố thí cho người đến xin. Cũng vậy, người kiên định, tự chế đáng được tôn kính hơn kẻ keo kiệt có tâm không vững.”

Verse 3

क्षत्रियो रक्षणधृति््राह्मणो<नर्थना धृति: । ब्राह्मणो धृतिमान्‌ विद्वान्‌ देवान्‌ प्रीणाति तुष्टिमान्‌

Bhīṣma nói: “Kṣatriya đáng làm gương khi kiên định giữ lòng dũng cảm và sức chịu đựng trong bổn phận bảo hộ; Brāhmaṇa đáng làm gương khi vững vàng trong việc không cầu xin. Một Brāhmaṇa nhẫn nại, uyên bác và tri túc làm đẹp lòng chư thiên bằng chính hạnh hạnh của mình, khiến các vị được thỏa mãn.”

Verse 4

याच्यमाहुरनीशस्य अभिहारं च भारत | उद्वेजयन्ति याचन्ति सदा भूतानि दस्युवत्‌

Bhishma nói: Hỡi Bharata, sự ăn xin được tuyên là phần số của kẻ thiếu quyền lực và tự chủ, lại còn bị xem như một sự xúc phạm. Vì những kẻ cứ mãi đi xin làm phiền người khác như bọn cướp—khiến lòng người luôn bất an, hết lần này đến lần khác mà cầu xin.

Verse 5

ग्रियते याचमानो वै न जातु प्रियते ददत्‌ । ददत्‌ संजीवयत्येनमात्मानं च युधिष्ठिर,याचक मर जाता है, किंतु दाता कभी नहीं मरता। युधिष्ठिर! दाता इस याचकको और अपनेको भी जीवित रखता है

Bhishma nói: “Kẻ đi xin thì hao mòn rồi diệt vong, còn người bố thí thì chẳng bao giờ thật sự diệt vong. Hỡi Yudhishthira, nhờ cho đi, người ban tặng nuôi sống kẻ cầu xin—và cũng nuôi sống chính mình.”

Verse 6

आनुृशंस्य॑ परो धर्मो याचते यत्‌ प्रदीयते । अयाचत: सीदमानानू्‌ सर्वोपायैर्निमन्त्रयेत्‌

Bhishma nói: “Bố thí bằng lòng từ mẫn là dharma tối thượng—khi tặng vật cho người đến xin. Nhưng những người chịu khổ trong lặng lẽ mà không cầu xin, nhất là các bà-la-môn đáng kính, phải được tìm kiếm bằng mọi cách, đích thân mời đến và trợ giúp bằng lễ vật.”

Verse 7

यदि वै तादृशा राष्ट्रान्‌ वसेयुस्ते द्विजोत्तमा: । भस्मच्छन्नानिवाग्नींस्तान्‌ बुध्येथास्त्वं प्रयत्नत:

Bhishma nói: “Nếu trong vương quốc của con có những bà-la-môn tối thượng như thế cư trú, thì họ như ngọn lửa bị tro che phủ. Con phải gắng công dò tìm và nhận biết họ một cách cẩn trọng.”

Verse 8

तपसा दीप्यमानास्ते दहेयु: पृथिवीमपि । अपूज्यमाना: कौरव्य पूजाहस्तु तथाविधा:

Bhishma nói: “Hỡi Kauravya, niềm vui của dòng Kuru! Những bà-la-môn ấy, rực cháy bởi uy lực khổ hạnh, nếu bị bỏ mặc không được tôn kính, thì—nếu họ muốn—có thể thiêu rụi cả mặt đất này. Vì thế, hỡi Kauravya, những bà-la-môn như vậy thật đáng được thờ kính cung phụng.”

Verse 9

पूज्या हि ज्ञानविज्ञानतपोयोगसमन्विता: । तेभ्य पूजां प्रयुज्जीथा ब्राह्मुणेभ्य: परंतप

Bhīṣma nói: “Những Bà-la-môn được trang bị học vấn thiêng liêng và trí chứng ngộ, cùng khổ hạnh và yoga có kỷ luật, thật sự xứng đáng được tôn kính. Vì vậy, hỡi kẻ thiêu đốt quân thù, ngươi hãy dâng lễ bái và kính trọng họ một cách cung cẩn.”

Verse 10

ददद्‌ बहुविधान्‌ दायानुपागच्छन्नयाचताम्‌ । यदनग्निहोत्रे सुहुते सायंप्रातर्भवेत्‌ फलम्‌

Bhīṣma nói: “Người không ngừng bố thí nhiều loại, chủ động đến với những kẻ không cầu xin, sẽ được công đức ngang với việc dâng lễ Agnihotra đúng pháp—quả báo trổ cả buổi chiều lẫn buổi sáng.”

Verse 11

विद्यावेदब्रतस्नातानव्यपाश्रयजीविन:

Bhīṣma nói: “(Hãy tôn kính và nâng đỡ) những người tinh thông học vấn và Veda, đã hoàn tất các giới nguyện và kỷ luật của đời sống học trò thánh thiện, và sống không nương tựa vào kẻ khác.”

Verse 12

गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्म॒णान्‌ संशितव्रतान्‌ । कृतैरावसशथैह्द्यै: सप्रेष्यै: सपरिच्छदै:

Bhīṣma nói: “(Hãy tôn kính) các Bà-la-môn chuyên cần tự học Veda và khổ hạnh một cách kín đáo (tức kỷ luật nội tâm), vững bền trong giới nguyện—bằng cách cung cấp cho họ chỗ ở được dựng nên chu đáo, dễ chịu, cùng người hầu và những vật dụng cần thiết.”

Verse 13

निमन्त्रयेथा: कौरव्य कामै श्नान्यैर्द्धिजोत्तमान्‌ | कुरुनन्दन! जो विद्या और वेदव्रतमें निष्णात हैं

Bhīṣma nói: “Hỡi Kauravya, hỡi niềm vui của dòng Kuru—hãy mời những Bà-la-môn ưu tú, chuẩn bị đầy đủ vật dụng tắm rửa và lễ nghi tiếp đãi. Những vị thành tựu học vấn và giới nguyện Veda; không sống nhờ nương tựa kẻ khác; giữ kín việc tự học và khổ hạnh; và thực hành giới nguyện nghiêm khắc—những Bà-la-môn xuất chúng ấy, ngươi hãy thỉnh về nhà mình. Hãy dựng cho họ những nơi ở khang trang, dễ chịu, đủ người hầu, vật dụng cần thiết và các tiện nghi khác, rồi trao tặng cho họ. Nhưng, hỡi Yudhiṣṭhira, liệu họ có nhận một lễ vật thiếu vắng lòng tin (śraddhā) chăng?”

Verse 14

अपि ते ब्राह्मणा भुक्त्वा गता: सोद्धरणान्‌ गृहान्‌

Bhīṣma nói: “Các bà-la-môn, sau khi đã được thết đãi, đã rời đi về nhà mình chưa—những ngôi nhà có đủ phương tiện sinh nhai và lương thực, vật dụng cần thiết?”

Verse 15

अन्नानि प्रात:सवने नियता ब्रह्मबचारिण:

Bhīṣma nói: “Những brahmacārin (học trò giữ lời nguyện thanh tịnh) có kỷ luật, dùng bữa vào nghi lễ buổi sáng, theo đúng phép tắc.”

Verse 16

माध्यन्दिनं ते सवनं ददतस्तात वर्तताम्‌

Bhīṣma nói: “Này con, nguyện lễ hiến tế buổi trưa của con được tiến hành hanh thông, khi con đang cử hành.”

Verse 17

तृतीयं सवन ते वै वैश्वदेवं युधिछिर

Bhīṣma nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira, nghi lễ hằng ngày lần thứ ba của con quả thật là lễ cúng Vaiśvadeva.”

Verse 18

अहिंसा सर्वभूते भ्य: संविभागश्चन भागश:

Bhīṣma nói: “Bất bạo hại đối với mọi loài, và thực hành sự chia sẻ—cho đi như của chung, chứ không phải với tâm phân chia hay ích kỷ giữ phần—đều phải được gìn giữ như hạnh đúng theo dharma.”

Verse 19

एष ते विततो यज्ञ: श्रद्धापूत: सदक्षिण:,इस प्रकार जो तुम्हारे श्रद्धासे पवित्र एवं दक्षिणायुक्त यज्ञका विस्तार हो रहा है; यह सभी यज्ञोंस बढ़कर है। तात युधिष्छिर! तुम्हारा यह यज्ञ सदा चालू रहना चाहिये

Bhishma nói: “Lễ tế của con nay đã được triển khai trọn vẹn—được thanh tịnh bởi lòng tin và đi kèm những lễ vật bố thí (dakṣiṇā) đúng phép. Nó vượt hơn mọi lễ tế khác. Hỡi Yudhishthira, con yêu dấu, lễ tế này của con phải được duy trì vận hành không ngừng.”

Verse 20

विशिष्ट: सर्वयज्ञानां नित्यं तात प्रवर्तताम्‌

Bhishma nói: “Hỡi người con yêu dấu, hãy để lễ tế này—bậc nhất trong mọi lễ tế—tiếp diễn không gián đoạn. Hỡi Yudhishthira, sự triển khai nghi lễ của con, được thanh tịnh bởi lòng tin và đi kèm bố thí đúng phép (dakṣiṇā), vượt hơn mọi lễ tế khác; vì thế phải luôn giữ cho nó vận hành.”

Verse 60

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि षष्टितमो5ध्याय:

Như vậy kết thúc chương thứ sáu mươi của phần Dāna-dharma thuộc Anuśāsana Parva trong bộ Mahābhārata tôn kính.

Verse 106

विद्यावेदब्रतवति तद्दानफलमुच्यते । जो याचना नहीं करते

Bhishma nói: “Nay ta sẽ nói về quả báo của việc bố thí đối với người có học, thông Veda và giữ giới nguyện. Chớ đợi người ta cầu xin; hãy tự mình đến và dâng tặng nhiều thứ cần dùng cho những ai không đi xin. Công đức do làm lễ Agnihotra đúng phép vào lúc rạng đông và hoàng hôn cũng chính là công đức đạt được khi bố thí cho một Bà-la-môn biết Veda và sống theo giới nguyện.”

Verse 136

कार्यमित्येव मन्वाना धर्मज्ञा: सूक्ष्मदर्शिन: | युधिष्ठिर! वे धर्मज्ञ तथा सूक्ष्मदर्शी ब्राह्मण तुम्हारे श्रद्धायुक्त दानको कर्तव्यबुद्धिसे किया हुआ मानकर अवश्य स्वीकार करेंगे

Bhishma nói: “Hỡi Yudhishthira, những Bà-la-môn ấy—bậc am tường dharma và tinh tế trong sự phân biệt—ắt sẽ nhận lễ vật của con, hiểu rằng nó được dâng với lòng tin và với ý thức bổn phận rõ ràng. Bởi người trí xét việc bố thí không chỉ ở hình thức bên ngoài, mà ở ý hướng phù hợp với dharma ẩn sau đó.”

Verse 146

येषां दारा: प्रतीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षका: । जैसे किसान वर्षाकी बाट जोहते रहते हैं

Bhishma nói: “Những người mà vợ họ mòn mỏi chờ đợi—như nông phu chờ mưa—ngồi ở nhà trông ngóng bữa ăn, dỗ dành con trẻ rằng: ‘Cha con sắp về ngay, mang cơm đến đó’—những Bà-la-môn như thế đã từng ăn tại nhà ngươi rồi trở về nhà họ hay chưa?”

Verse 156

ब्राह्मणास्तात भुञ्जानास्त्रेताग्निं प्रीणयन्त्युत । तात! नियमपूर्वक ब्रह्मचर्यव्रतका पालन करनेवाले ब्राह्मण यदि प्रातःकाल घरमें भोजन करते हैं तो तीनों अग्नियोंको तृप्त कर देते हैं

Bhishma nói: “Hỡi con, khi các Bà-la-môn thọ thực đúng phép, họ cũng làm thỏa mãn Tam Hỏa thiêng (ba ngọn lửa tế tự). Bởi lẽ những Bà-la-môn có kỷ luật—nhất là người giữ hạnh brahmacarya với các điều chế định—không xem việc ăn uống là hưởng lạc; khi bữa ăn được dùng theo quy tắc và thanh tịnh, nó trở thành một hành vi nâng đỡ và làm đẹp lòng Tam Hỏa, và qua đó gìn giữ trật tự Veda của dharma.”

Verse 163

गोहिरण्यानि वासांसि तेनेन्द्र: प्रीयतां तव । बेटा! दोपहरके समय जो तुम ब्राह्मणोंको भोजन कराकर उन्हें गौ, सुवर्ण और वस्त्र प्रदान करते हो, इससे तुम्हारे ऊपर इन्द्रदेव प्रसन्न हों

Bhishma nói: “Hỡi con, nhờ việc đãi ăn các Bà-la-môn vào giờ ngọ, rồi ban tặng bò, vàng và y phục, mong thần Indra hoan hỷ với con. Lòng hiếu khách đúng thời và sự bố thí như vậy được ca ngợi là những việc nâng đỡ dharma và đem lại ân phúc của chư thiên.”

Verse 176

यद्‌ देवेभ्य: पितृभ्यश्न विप्रेभ्यश्न प्रयच्छसि । युधिष्ठिर! तीसरे समयमें जो तुम देवताओं, पितरों और ब्राह्मणोंके उद्देश्यसे दान करते हो, वह विश्वेदेवोंको संतुष्ट करनेवाला होता है

Bhishma nói: “Hỡi Yudhishthira, bất cứ vật gì con đem bố thí với ý nguyện tôn kính chư thiên, tổ tiên (pitṛ) và các Bà-la-môn—nếu dâng vào thời khắc thứ ba theo quy định—thì trở thành lễ phẩm làm thỏa lòng các Viśvedevas. Lời dạy ấy cho thấy: bố thí chỉ đạt trọn sức mạnh đạo đức và nghi lễ khi hợp đúng người nhận, đúng tâm nguyện và đúng thời.”

Verse 186

दमस्त्यागो धृति: सत्यं भवत्यवभूथाय ते । सब प्राणियोंके प्रति अहिंसाका भाव रखना

Bhishma nói: “Tự chế, xả ly, kiên định và chân thật—chính những điều ấy sẽ là quả thật của con, như quả của lễ tắm avabhṛtha kết thúc tế lễ. Giữ tâm bất hại đối với mọi loài, trao cho mỗi người phần xứng đáng theo lẽ phải, điều phục các căn, thực hành bố thí và buông bỏ, nhẫn nại vững bền, và nói lời chân thật—những đức hạnh ấy tự thân đem lại công đức mà người đời tìm kiếm nơi nghi thức tắm cuối cùng.”