Shloka 186
Nakṣatra-yoga-anusāreṇa Dāna-vidhiḥ
Gifts prescribed according to lunar mansions and yogas
दमस्त्यागो धृति: सत्यं भवत्यवभूथाय ते । सब प्राणियोंके प्रति अहिंसाका भाव रखना
damo tyāgo dhṛtiḥ satyaṁ bhavaty avabhūthāya te | sarva-prāṇiṣu cāhiṁsā-bhāvaḥ sarvebhyo yathā-yogya-bhāga-pradānaṁ indriya-saṁyamaḥ tyāgaḥ dhairyaṁ satyam—ete guṇās te yajñānte kriyamāṇasya avabhūtha-snānasya phalaṁ dāsyanti ||
Bhishma nói: “Tự chế, xả ly, kiên định và chân thật—chính những điều ấy sẽ là quả thật của con, như quả của lễ tắm avabhṛtha kết thúc tế lễ. Giữ tâm bất hại đối với mọi loài, trao cho mỗi người phần xứng đáng theo lẽ phải, điều phục các căn, thực hành bố thí và buông bỏ, nhẫn nại vững bền, và nói lời chân thật—những đức hạnh ấy tự thân đem lại công đức mà người đời tìm kiếm nơi nghi thức tắm cuối cùng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that ethical virtues—non-violence toward all beings, giving each their due, sense-control, renunciation, patience/fortitude, and truth—are the real ‘fruit’ of ritual acts. Inner discipline and moral conduct are presented as equal to (or the true completion of) the external sacrificial conclusion.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhiṣṭhira on dharma. Here he reframes sacrificial merit: instead of focusing on the external avabhūtha bath at a yajña’s end, he emphasizes that the lasting completion of religious life is achieved through sustained moral qualities and compassionate conduct.