Adhyaya 16

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चदशो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच अन्दके निगृहीते वै प्रह्लादस्य महात्मनः / विरोचनो नाम सुतो बभूव नृपतिः पुरा

Như vậy, trong Śrī Kūrma Purāṇa, bản Saṃhitā sáu nghìn kệ, phần Pūrva-bhāga, chương mười lăm kết thúc. Đức Kūrma phán: “Khi Andhaka đã bị khuất phục, thuở xưa nơi Prahlāda đại hồn đã sinh một người con tên Virocana, về sau làm vua.”

Verse 2

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान बहून् वर्षान् महासुरः / पालयामास धर्मेण त्रैलोक्यं सचराचरम्

Sau khi chinh phục chư thiên cùng cả Indra, đại Asura ấy đã trị vì suốt nhiều năm ba cõi—cả hữu tình lẫn vô tình—đúng theo dharma.

Verse 3

तस्यैवं वर्तमानस्य कदाचिद् विष्णुचोदितः / सनत्कुमारो भगवान् पुरं प्राप महामुनिः

Khi ông đang hành sự như thế, có một lần, do Viṣṇu thúc giục, bậc Đại Thánh Sanatkumāra—đấng có phúc phần—đã đến thành ấy.

Verse 4

दृष्ट्वा सिहासनगतो ब्रह्मपुत्रं महासुरः / ननामोत्थाय शिरसा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

Thấy con của Phạm Thiên ngự trên bảo tọa, vị Đại A-tu-la liền đứng dậy, cúi đầu kính lễ, chắp tay cung kính và thốt lên lời này.

Verse 5

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि संप्राप्तो मे पुरातनः / योगीश्वरो ऽद्य भगवान् यतो ऽसौ ब्रह्मवित् स्वयम्

Phúc thay cho ta; ta đã được ban ân. Hôm nay, Đấng Cổ Tôn—bậc Chúa tể của các hành giả du-già—đã đến với ta, vì chính Ngài tự thân là bậc tri Brahman.

Verse 6

किमर्थमागतो ब्रह्मन् स्वयं देवः पितामहः / ब्रूहि मे ब्रह्मणः पुत्र किं कार्यं करवाण्यहम्

“Vì cớ gì Ngài đến đây, ô Brahman—chính Ngài là Đấng Tổ Phụ thiêng liêng (Phạm Thiên). Xin nói cho ta, hỡi con của Phạm Thiên: ta phải làm việc gì đây?”

Verse 7

सो ऽब्रवीद् भगवान् देवो धर्मयुक्तं महासुरम् / द्रष्टुमभ्यागतो ऽहं वै भवन्तं भाग्यवानसि

Bấy giờ, Đấng Thế Tôn, bậc Thiên Chủ, nói với vị Đại A-tu-la an trú trong dharma: “Ta quả thật đến đây để gặp ngươi; ngươi thật là người hữu phúc.”

Verse 8

सुदुर्लभा नीतिरेषा दैत्यानां दैत्यसत्तम / त्रिलोके धार्मिको नूनं त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Daitya, đường lối chính nghĩa như thế này cực kỳ hiếm có nơi các Daitya. Quả thật trong ba cõi, không có ai khác sống theo dharma như ngươi.

Verse 9

इत्युक्तो ऽसुरराजस्तं पुनः प्राह महामुनिम् / धर्माणां परमं धर्मं ब्रूहि मे ब्रह्मवित्तम

Được thưa như vậy, vua A-tu-la lại nói với bậc đại hiền: “Ôi bậc tri Brahman, xin hãy nói cho ta Pháp tối thượng—nguyên lý tối cao trong mọi pháp.”

Verse 10

सो ऽब्रवीद् भगवान् योगी दैत्येन्द्राय महात्मने / सर्वगुह्यतमं धर्ममात्मज्ञानमनुत्तमम्

Bấy giờ Đấng Thế Tôn—bậc Du-gi—đã nói với vị chúa tể Daitya đại tâm, truyền dạy Pháp kín nhiệm nhất: tri kiến vô thượng về Tự Ngã (Ātman).

Verse 11

स लब्ध्वा परमं ज्ञानं दत्त्वा च गुरुदक्षिणाम् / निधाय पुत्रे तद्राज्यं योगाभ्यासरतो ऽभवत्

Đạt được tri kiến tối thượng và dâng lễ vật xứng đáng cho bậc thầy, ông giao vương quốc ấy cho con trai rồi chuyên tâm vào sự tu tập Yoga có kỷ luật.

Verse 12

स तस्य पुत्रो मतिमान् बलिर्नाम महासुरः / ब्रह्मण्यो धार्मिको ऽत्यर्थं विजिग्ये ऽथ पुरन्दरम्

Con trai ông là đại A-tu-la tên Bali, người trí tuệ, kính trọng các Bà-la-môn và hết sức công chính; rồi ông đã chinh phục Purandara (Indra).

Verse 13

कृत्वा तेन महद् युद्धं शक्रः सर्वामरैर्वृतः / जगाम निर्जितो विष्णुं देवं शरणमच्युतम्

Sau khi giao chiến một trận lớn với ông, Śakra (Indra), được chư thiên vây quanh, đã đi—trong cảnh bại trận—đến nương tựa nơi Viṣṇu, đấng Acyuta, vị Thần tối thượng.

Verse 14

तदन्तरे ऽदितिर्देवी देवमाता सुदुः खिता / दैत्येन्द्राणां वधार्थाय पुत्रो मे स्यादिति स्वयम्

Trong lúc ấy, nữ thần Aditi—mẹ của chư thiên—vô cùng sầu khổ. Chính nàng tự nguyện phát lời: “Nguyện cho ta sinh một người con để diệt các chúa tể của loài Daitya.”

Verse 15

तताप सुमहद् घोरं तपोराशिस्तपः परम् / प्रपन्ना विष्णुमव्यक्तं शरण्यं शरणं हरिम्

Nàng thực hành khổ hạnh vô cùng lớn lao và nghiêm khắc—kho tàng tapas tối thượng—vì đã quy y nơi Vishnu vô tướng, Hari, chốn nương tựa chân thật của mọi kẻ cầu nương tựa.

Verse 16

कृत्वा हृत्पद्मकिञ्जल्के निष्कलं परमं पदम् / वासुदेवमनाद्यन्तमानन्दं व्योम केवलम्

Khi đã an lập trong những sợi tơ của hoa sen nơi tim “Cảnh giới Tối thượng” không phân chia, hành giả nên quán niệm Vāsudeva—không khởi đầu, không cùng tận—chính là hỷ lạc thanh tịnh, là bầu trời ý thức bao trùm duy nhất.

Verse 17

प्रसन्नो भगवान् विष्णुः शङ्खचक्रगदाधरः / आविर्बभूव योगात्मा देवमातुः पुरो हरिः

Được làm hài lòng, Đức Thế Tôn Vishnu—tay cầm ốc, đĩa và chùy—Hari, bản thể chính là Yoga, đã hiển hiện trước mặt Mẹ của chư thiên.

Verse 18

दृष्ट्वा समागतं विष्णुमदितिर्भक्तिसंयुता / मेने कृतार्थमात्मानं तोषयामास केशवम्

Thấy Vishnu đến trước mặt, Aditi—tràn đầy lòng sùng kính—cảm nhận đời mình đã viên mãn, rồi nàng tìm cách làm đẹp lòng Keshava.

Verse 19

अदितिरुवाच जयाशेषदुः खौघनाशैकहेतो जयानन्तमाहात्म्ययोगाभियुक्त / जयानादिमध्यान्तविज्ञानमूर्ते जयाशेषकल्पामलानन्दरूप

Aditi thưa: Khải hoàn thay Ngài—nguyên nhân duy nhất diệt trừ toàn bộ biển lũ khổ đau; khải hoàn thay Ngài, bậc an trú trong Yoga và oai đức vô biên. Khải hoàn thay Ngài, thân chính là tri thức toàn tri bao trùm đầu, giữa và cuối; khải hoàn thay Ngài, bản tánh là an lạc thanh tịnh không vết nhơ suốt mọi kiếp.

Verse 20

नमो विष्णवे कालरूपाय तुभ्यं नमो नारसिंहाय शेषाय तुभ्यम् / नमः कालरुद्राय संहारकर्त्रे नमो वासुदेवाय तुभ्यं नमस्ते

Đảnh lễ Ngài, Vishnu, Đấng có thân chính là Thời Gian. Đảnh lễ Ngài trong hình Narasiṃha, và đảnh lễ Ngài trong hình Śeṣa. Đảnh lễ Ngài là Kāla-Rudra, tác nhân của sự tiêu diệt. Đảnh lễ Ngài là Vāsudeva—kính lạy Ngài.

Verse 21

नमो विश्वमायाविधानाय तुभ्यं नमो योगगम्याय सत्याय तुभ्यम् / नमो धर्मविज्ञाननिष्ठाय तुभ्यं नमस्ते वराहाय भूयो नमस्ते

Đảnh lễ Ngài, Đấng an bài māyā của vũ trụ. Đảnh lễ Ngài, Chân Thật có thể chứng đạt bằng Yoga. Đảnh lễ Ngài, bậc kiên trụ trong Dharma và trong trí phân biệt. Ôi Varāha, đảnh lễ Ngài—lại nữa, lại nữa, đảnh lễ.

Verse 22

नमस्ते सहस्त्रार्कचन्द्राभमूर्ते नमो वेदविज्ञानधर्माभिगम्य / नमो देवदेवादिदेवादिदेव प्रभो विश्वयोने ऽथ भूयो नमस्ते

Đảnh lễ Ngài, Đấng có thân rực sáng như ngàn mặt trời và ngàn mặt trăng. Đảnh lễ Ngài, Đấng có thể đạt đến qua Veda, qua minh tri chân thật và qua Dharma. Đảnh lễ Ngài—Thần của chư thần, vị Thần nguyên sơ giữa các thần. Ôi Chúa Tể, lòng mẹ và nguồn cội của vũ trụ—một lần nữa, đảnh lễ Ngài.

Verse 23

नमः शंभवे सत्यनिष्ठाय तुभ्यं नमो हेतवे विश्वरूपाय तुभ्यम् / नमो योगपीठान्तरस्थाय तुभ्यं शिवायैकरूपाय भूयो नमस्ते

Đảnh lễ Ngài, Śambhu, bậc kiên trụ trong Chân Thật. Đảnh lễ Ngài, nguồn nhân tối hậu, Đấng có hình tướng là toàn thể vũ trụ. Đảnh lễ Ngài, Đấng an trú trong nội tòa của Yoga. Lại nữa, lại nữa, đảnh lễ Ngài, Śiva—Đấng Một, bản tánh không phân chia.

Verse 24

एवं स भगवान् कृष्णो देवमात्रा जगन्मयः / तोषितश्छन्दयामास वरेण प्रहसन्निव

Như vậy, Đức Thế Tôn Kṛṣṇa—đấng lấy chư thiên làm thước đo và thấm nhuần khắp vũ trụ—khi hoan hỷ, đã ban một ân phúc, như thể mỉm cười hiền hòa.

Verse 25

प्रणम्य शिरसा भूमौ सा वब्रे वरमुत्तमम् / त्वामेव पुत्रं देवानां हिताय वरये वरम्

Cúi lạy, đầu chạm đất, nàng chọn ân phúc tối thượng: “Chỉ riêng Ngài con chọn làm con trai; con cầu ân này vì lợi ích của chư thiên.”

Verse 26

तथास्त्वित्याह भगवान् प्रपन्नजनवत्सलः / दत्त्वा वरानप्रमेयस्तत्रैवान्तरधीयत

“Hãy như vậy,” Đức Thế Tôn phán—đấng thương xót những ai nương tựa. Ban những ân phúc vô lượng rồi, Đấng Vô Biên liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy.

Verse 27

ततो बहुतिथे काले भगवन्तं जनार्दनम् / दधार गर्भं देवानां माता नारायणं स्वयम्

Rồi sau một thời gian rất lâu, chính Mẹ của chư thiên đã thụ thai trong lòng Đức Thế Tôn Janārdana—Nārāyaṇa tự thân.

Verse 28

समाविष्टे हृषीकेशे देवमातुरथोदरम् / उत्पाता जज्ञिरे घोरा बलेर्वैरोचनेः पुरे

Khi Hṛṣīkeśa đã nhập vào thai của Mẹ chư thiên, thì tại thành của Bali Vairocana đã phát sinh những điềm dữ ghê rợn.

Verse 29

निरीक्ष्य सर्वानुत्पातान् दैत्येन्द्रो भयविह्वलः / प्रह्लादमसुरं वृद्धं प्रणम्याह पितामहम्

Thấy mọi điềm dữ hiện ra, chúa tể loài Daitya run rẩy vì sợ hãi, cúi lạy Asura Prahlāda tuổi cao, và thưa với ngài như bậc tổ phụ của mình.

Verse 30

बलिरुवाच पितामह महाप्राज्ञ जायन्ते ऽस्मत्पुरे ऽधुना / किमुत्पाता भवेत् कार्यमस्माकं किंनिमित्तकाः

Bali thưa: “Bạch Tổ phụ, bậc đại trí, nay trong thành của chúng ta đang dấy lên các điềm lạ. Đó là những điềm gì? Chúng ta nên làm gì, và nguyên nhân của chúng do đâu?”

Verse 31

निशम्य तस्य वचनं चिरं ध्यात्वा महासुरः / नमस्कृत्य हृषीकेशमिदं वचनमब्रवीत्

Nghe lời ấy, đại Asura trầm tư rất lâu; rồi cúi lạy Hṛṣīkeśa—Đấng Chủ Tể các căn—và nói những lời sau đây.

Verse 32

प्रह्लाद उवाच यो यज्ञैरिज्यते विष्णुर्यस्य सर्वमिदं जगत् / दधारासुरनाशार्थं माता तं त्रिदिवौकसाम्

Prahlāda thưa: Viṣṇu, Đấng được thờ phụng qua các lễ tế (yajña), và toàn thể vũ trụ này thuộc về Ngài—Mẫu Thân của Ngài đã cưu mang Ngài để diệt trừ loài Asura và hộ trì các cư dân của ba cõi trời, tức chư Thiên.

Verse 33

यस्मादभिन्नं सकलं भिद्यते यो ऽखिलादपि / स वासुदेवो देवानां मातुर्देहं समाविशत्

Từ Ngài, toàn thể vũ trụ vốn không phân chia lại hiện ra như muôn sai biệt; và Ngài, tuy vượt ngoài hết thảy, vẫn thấm khắp tất cả—chính Vāsudeva ấy đã nhập vào thân Mẫu Thân của chư Thiên.

Verse 34

न यस्य देवा जानन्ति स्वरूपं परमार्थतः / स विष्णुरदितेर्देहं स्वेच्छयाद्य समाविशत्

Đấng mà chư thiên không thể biết được tự tánh chân thật trong cứu cánh—chính Viṣṇu ấy, do ý nguyện tự tại của Ngài, nay đã nhập vào thân của Aditi.

Verse 35

यस्माद् भवन्ति भूतानि यत्र संयान्ति संक्षयम् / सो ऽवतीर्णो महायोगी पुराणपुरुषो हरिः

Đấng từ Ngài muôn loài sinh khởi, và khi hoại diệt đều trở về nơi Ngài—Hari, bậc Đại Du-già, Purāṇa-Puruṣa (Người Nguyên Sơ), đã giáng lâm giữa chúng sinh.

Verse 36

न यत्र विद्यते नामजात्यादिपरिकल्पना / सत्तामात्रात्मरूपो ऽसौ विष्णुरंशेन जायते

Nơi không còn sự cấu tưởng của tâm về danh xưng, chủng loại và những điều tương tự—tại đó, Đấng Tối Thượng, tự tánh là Ngã như Chân Hữu thuần tịnh, hiển lộ như một aṃśa (phần năng lực) của Viṣṇu.

Verse 37

यस्य सा जगतां माता शक्तिस्तद्धर्मधारिणी / माया भगवती लक्ष्मीः सो ऽवतीर्णो जनार्दनः

Đấng mà Śakti của Ngài là Mẹ của muôn thế giới, nâng giữ chính dharma của Ngài—nàng là Māyā thiêng liêng, Nữ thần Lakṣmī; chính Janārdana ấy đã giáng sinh (làm avatāra).

Verse 38

यस्य सा तामसी मूर्तिः शङ्करो राजसी तनुः / ब्रह्मा संजायते विष्णुरंशेनैकेन सत्त्वभृत्

Nơi Ngài, hình tướng mang tính tamas là Śaṅkara; thân thể mang tính rajas trở thành Brahmā; và Viṣṇu, đấng nâng giữ sattva, phát sinh từ một phần duy nhất của Đấng Tối Thượng ấy.

Verse 39

इत्थं विचिन्त्य गोविन्दं भक्तिनम्रेण चेतसा / तमेव गच्छ शरणं ततो यास्यसि निर्वृतिम्

Vì vậy, sau khi quán niệm Govinda với tâm khiêm nhu bởi lòng sùng kính, hãy chỉ nương tựa nơi Ngài; rồi ngươi sẽ đạt được an lạc và sự mãn nguyện tối hậu.

Verse 40

ततः प्रह्लादवचनाद् बलिर्वैरोचनिर्हरिम् / जगाम शरणं विश्वं पालयामास धर्मतः

Bấy giờ, theo lời khuyên của Prahlāda, Bali—con của Virocana—đã đến nương tựa nơi Hari; và, giữ vững Dharma, ông che chở toàn cõi thế gian.

Verse 41

काले प्राप्ते महाविष्णुं देवानां हर्षवर्धनम् / असूत कश्यपाच्चैनं देवमातादितिः स्वयम्

Khi thời khắc định mệnh đã đến, Aditi—mẹ của chư thiên—tự mình, nhờ Kaśyapa, sinh ra Mahāviṣṇu, đấng làm tăng niềm hoan hỷ của các deva.

Verse 42

चतुर्भुजं विशालाक्षं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् / नीलमेघप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्

Hãy quán niệm Ngài: bốn tay, mắt rộng, ngực mang dấu Śrīvatsa—rạng ngời như mây mưa xanh thẫm, chói sáng và được Śrī (Lakṣmī) bao bọc.

Verse 43

उपतस्थुः सुराः सर्वे सिद्धाः साध्याश्च चारणाः / उपेन्द्रमिन्द्रप्रमुखा ब्रह्मा चर्षिगमैर्वृतः

Tất cả chư thần đều tiến đến hầu cận Upendra (Viṣṇu). Các Siddha, Sādhya và Cāraṇa cũng đứng phụng sự; Indra cùng các vị thủ lĩnh khác, và Brahmā được vây quanh bởi đoàn rishi, đều đến gần Ngài.

Verse 44

कृतोपनयनो वेदानध्यैष्ट भगवान् हरिः / समाचारं भरद्वाजात् त्रिलोकाय प्रदर्शयन्

Sau khi thọ lễ Upanayana, Đức Thế Tôn Hari học các Veda; rồi học phép tắc chánh hạnh từ hiền thánh Bharadvāja, Ngài nêu bày kỷ cương ấy cho ba cõi.

Verse 45

एवं हि लौकिकं मार्गं प्रदर्शयति स प्रभुः / स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते

Vì thế, chính Đấng Chúa Tể ấy nêu bày con đường đúng đắn của đời sống thế gian; chuẩn mực nào Ngài lập làm thẩm quyền, muôn người đều noi theo.

Verse 46

ततः कालेन मतिमान् बलिर्वैरोचनिः स्वयम् / यज्ञैर्यज्ञेश्वरं विष्णुमर्चयामास सर्वगम्

Rồi theo thời gian, Bali hiền trí—con của Virocana—đích thân dùng các lễ tế mà thờ phụng Viṣṇu, Chúa tể của tế lễ, Đấng hiện hữu khắp mọi nơi.

Verse 47

ब्राह्मणान् पूजयामास दत्त्वा बहुतरं धनम् / ब्रह्मर्षयः समाजग्मुर्यज्ञवाटं महात्मनः

Ngài tôn kính các Bà-la-môn, ban phát của cải dồi dào; và các Brahmarṣi đã tụ hội tại đàn tràng tế lễ của bậc đại tâm ấy.

Verse 48

विज्ञाय विष्णुर्भगवान् भरद्वाजप्रचोदितः / आस्थाय वामनं रूपं यज्ञदेशमथागमत्

Thấu rõ sự việc, Đức Thế Tôn Viṣṇu—được Bharadvāja thúc giục—liền nhận hình tướng Vāmana và đến nơi cử hành tế lễ.

Verse 49

कृष्णाजिनोपवीताङ्ग आषाढेन विराजितः / ब्राह्मणो जटिलो वेदानुद्गिरन् भस्ममण्डितः

Một vị Bà-la-môn hiện ra trong quang huy của khổ hạnh: thân mang dây thiêng, khoác da linh dương đen, rạng ngời với cây gậy, tóc bện jata, điểm trang tro thánh, và không ngừng tụng xướng các Veda.

Verse 50

संप्राप्यासुरराजस्य समीपं भिक्षुको हरिः / स्वपादैर्विमितं देशमयाचत बलिं त्रिभिः

Đến gần vua của loài Asura, Hari—hiện thân như một khất sĩ—đã xin Bali một khoảng đất sẽ được đo bằng chính bàn chân Ngài, chỉ trong ba bước.

Verse 51

प्रक्षाल्य चरणौ विष्णोर्बलिर्भासमन्वितः / आचामयित्वा भृङ्गारमादाय स्वर्णनिर्मितम्

Bali rửa chân của Đức Viṣṇu, lòng sùng kính khiến ông rạng ngời; rồi ông làm nghi thức ācamana, và cầm lấy chiếc bình nước (bhṛṅgāra) bằng vàng để tiếp tục nghi lễ.

Verse 52

दास्ये तवेदं भवते पदत्रयं प्रीणातु देवो हरिरव्ययाकृतिः / विचिन्त्य देवस्य कराग्रपल्लवे निपातयामास जलं सुशीतलम्

“Con xin dâng ba bước này để phụng sự dưới chân Ngài; nguyện Đức Hari, Đấng có thân tướng bất hoại, hoan hỷ.” Nghĩ vậy, ông nhẹ nhàng rưới dòng nước mát lành lên đầu ngón tay mềm mại của Thần.

Verse 53

विचक्रमे पृथिवीमेष एता- मथान्तरिक्षं दिवमादिदेवः / व्यपेतरागं दितिजेश्वरं तं प्रकर्तुकामः शरणं प्रपन्नम्

Đấng Thượng Cổ (Vāmana–Viṣṇu) sải bước khắp cõi đất này, rồi đến trung giới (khí quyển), và tiếp đến cõi trời—nhằm kết thúc vị chúa của loài Dānava là Bali, người đã lìa dục, tìm nương tựa và quy phục nơi Ngài.

Verse 54

आक्रम्य लोकत्रयमीशपादः प्राजापत्याद् ब्रह्मलोकं जगाम / प्रणेमुरादित्यसहस्त्रकल्पं ये तत्र लोके निवसन्ति सिद्धाः

Vượt qua ba cõi, Đấng Chúa Tể—bàn chân uy quyền—từ cõi Prajāpati tiến đến cảnh giới của Phạm Thiên. Tại đó, các bậc Siddha cư ngụ trong cõi ấy cúi đầu đảnh lễ Ngài, Đấng Vĩnh Hằng, rực sáng như ngàn mặt trời và trường thọ theo những chu kỳ kiếp vũ trụ.

Verse 55

अथोपतस्थे भगवाननादिः पितामहास्तोषयामास विष्णुम् / भित्त्वा तदण्डस्य कपालमूर्ध्वं जगाम दिव्यावरणानि भूयः

Bấy giờ, Đấng Bhagavān vô thủy được phụng thờ đúng pháp; và Pitāmaha (Phạm Thiên) dùng lời tán tụng làm đẹp lòng Đức Viṣṇu. Khi đã bổ vỡ vòm trên—như chiếc “sọ” của quả trứng vũ trụ—Ngài lại tiến bước, xuyên qua các tầng bao bọc thiêng liêng của vũ trụ.

Verse 56

अथाण्डभेदान्निपपात शीतलं महाजलं तत् पुण्यकृद्भिश्चजुष्टम् / प्रवर्तते चापि सरिद्वरा तदा गङ्गेत्युक्ता ब्रह्मणा व्योमसंस्था

Rồi khi trứng vũ trụ vỡ ra, khối nước mênh mông, mát lạnh ấy đổ xuống—được những người tạo công đức yêu quý và nương tựa. Bấy giờ dòng sông tối thượng bắt đầu tuôn chảy; an trụ giữa hư không, nàng được Phạm Thiên đặt danh là “Gaṅgā”.

Verse 57

गत्वा महान्तं प्रकृतिं प्रधानं ब्रह्माणमेकं पुरुषं स्वबीजम् / अतिष्ठदीशस्य पदं तदव्ययं दृष्ट्वा देवास्तत्र तत्र स्तुवन्ति

Vượt qua Mahat, Prakṛti và Pradhāna, và chứng ngộ Brahman duy nhất—Puruṣa độc nhất, tự sinh tự hữu (hạt giống ở ngay trong chính mình)—Ngài an trụ nơi địa vị bất hoại của Đấng Chúa Tể. Thấy cảnh giới tối thượng ấy, chư thiên ở đó và khắp mọi nơi đều cất lời tán tụng.

Verse 58

आलोक्य तं पुरुषं विश्वकायं महान् बलिर्भक्तियोगेन विष्णुम् / ननाम नारायणमेकमव्ययं स्वचेतसा यं प्रणमन्ति देवाः

Chiêm ngưỡng Đấng Puruṣa bao trùm vạn hữu, thân Ngài chính là vũ trụ—Đức Viṣṇu—đại vương Bali đã cúi mình đảnh lễ bằng yoga của lòng sùng kính. Với tâm ý sâu thẳm của chính mình, ông thờ lạy Nārāyaṇa duy nhất, bất hoại, Đấng mà ngay cả chư thiên cũng phủ phục tôn kính.

Verse 59

तमब्रवीद् भगवानादिकर्ता भूत्वा पुनर्वामनो वासुदेवः / ममैव दैत्याधिपते ऽधुनेदं लोकत्रयं भवता भावदत्तम्

Bấy giờ Đấng Thế Tôn, Đấng Tạo Hóa nguyên sơ—Vāsudeva, lại hóa thân thành Vāmana—phán rằng: “Hỡi chúa tể loài Daitya, nay tam giới này quả thật đã được ngươi hiến dâng cho Ta, với trọn vẹn ý chí và lòng sùng kính.”

Verse 60

प्रणम्य मूर्ध्ना पुनरेव दैत्यो निपातयामास जलं कराग्रे / दास्ये तवात्मानमनन्तधाम्ने त्रिविक्रमायामितविक्रमाय

Vị Daitya lại cúi đầu đảnh lễ, rưới nước từ đầu ngón tay (theo nghi thức hiến tặng) và thưa: “Con xin hiến dâng chính mình vào sự phụng sự của Ngài—hỡi Trivikrama, Đấng có cảnh giới vô tận, bước chân không thể lường.”

Verse 61

प्रगृह्य सूनोरपि संप्रदत्तं प्रह्लादसूनोरथ शङ्खपाणिः / जगाद दैत्यं जगदन्तरात्मा पातालमूलं प्रविशेति भूयः

Bấy giờ Śaṅkhapāṇi (Viṣṇu), Nội Ngã của vũ trụ, nhận lấy cả phần đã được người con dâng hiến, rồi bảo vị Daitya—con của Prahlāda—rằng: “Hãy trở vào tận gốc Pātāla (cõi hạ giới) một lần nữa.”

Verse 62

समास्यतां भवता तत्र नित्यं भुक्त्वा भोगान् देवतानामलभ्यान् / ध्यायस्व मां सततं भक्तियोगात् प्रवेक्ष्यसे कल्पदाहे पुनर्माम्

“Hãy ở đó mãi mãi, hưởng thụ những lạc thú mà ngay cả chư thiên cũng không đạt được. Nhưng nhờ yoga của lòng sùng kính, hãy luôn thiền niệm về Ta; khi kiếp đại kiếp bị thiêu rụi trong lửa hủy diệt vũ trụ, ngươi sẽ lại nhập vào Ta.”

Verse 63

उक्त्वैवं दैत्यसिंहं तं विष्णुः सत्यपराक्रमः / पुरन्दराय त्रैलोक्यं ददौ विष्णुरुरुक्रमः

Nói xong với “sư tử giữa loài Daitya” ấy, Viṣṇu—Đấng có dũng lực chân thật, không hề suy chuyển—đã trao lại quyền thống trị tam giới cho Purandara (Indra), bậc Chúa Tể sải bước rộng lớn.

Verse 64

संस्तुवन्ति महायोगं सिद्धा देवर्षिकिन्नराः / ब्रह्मा शक्रो ऽथ भगवान् रुद्रादित्यमरुद्गणाः

Các bậc Siddha, các thánh hiền thiên giới và các Kinnara đều tán tụng Đại Yoga ấy; Brahmā, Śakra (Indra), Đức Bhagavān, cùng các đoàn Rudra, Āditya và Marut cũng đồng thanh ca ngợi.

Verse 65

कृत्वैतदद्भुतं कर्म विष्णुर्वामनरूपधृक् / पश्यतामेव सर्वेषां तत्रैवान्तरधीयत

Sau khi làm nên kỳ công nhiệm mầu ấy, Viṣṇu—đấng mang hình Vāmana—liền ẩn mất ngay tại chỗ, giữa lúc mọi người đang chứng kiến.

Verse 66

सो ऽपि दैत्यवरः श्रीमान् पातालं प्राप चोदितः / प्रह्लादेनासुरवरैर्विष्णुना विष्णुतत्परः

Vị ưu tú rạng danh trong hàng Daitya ấy cũng được thúc giục mà xuống Pātāla—do Prahlāda, do các bậc đứng đầu Asura, và do chính Viṣṇu—với tâm trí hoàn toàn quy hướng về Viṣṇu.

Verse 67

अपृच्छद् विष्णुमाहात्मयं भक्तियोगमनुत्तमम् / पूजाविधानं प्रह्लादं तदाहासौ चकार सः

Ông hỏi về uy đức của Viṣṇu, về bhakti-yoga tối thượng, và về nghi thức thờ phụng đúng pháp; rồi chính Prahlāda đã giảng nói điều ấy, và ông làm theo như được dạy.

Verse 68

अथ रथचरणासिशङ्खपाणिं सरसिजोलचनमीशमप्रमेयम् / शरणमुपपयौ स भावयोगात् प्रणतगतिं प्रणिधाय कर्मयोगम्

Rồi, nhờ bhāva-yoga (quán niệm bằng lòng sùng kính), ông đến nương tựa nơi Đấng Ishvara vô lượng—mắt như hoa sen, tay cầm ốc tù và và gươm, chân đặt trên chiến xa—lấy sự phủ phục khiêm cung làm hướng đi, và vững lập trong karma-yoga (hành động hiến dâng).

Verse 69

एष वः कथितो विप्रा वामनस्य पराक्रमः / स देवकार्याणि सदा करोति पुरुषोत्तमः

Như vậy, hỡi các Bà-la-môn, uy lực của Vāmana đã được thuật lại cho các ông. Đấng Tối Thượng (Puruṣottama) ấy luôn luôn hoàn thành mọi công việc của chư thiên.