Adhyaya 7

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये अनुषङ्गापादे कल्पमन्वन्तराख्यानवर्णनं नाम षष्ठो ऽध्यायः सूत उवाच तुल्यं युगसहस्रं वै नैशं कालमुपास्य सः / शर्वर्यंते प्रकुरुते ब्रह्मा तूत्सर्गकारणात्

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa (do Vāyu thuyết), phần trước, chương sáu mang tên “Mô tả truyện Kalpa và Manvantara”. Sūta nói: sau khi trải qua thời đêm dài bằng một nghìn yuga, đến cuối đêm, Phạm Thiên (Brahmā) vì nhân duyên phóng xuất tạo hóa mà khởi sự hành động.

Verse 2

ब्रह्मा तु सलिले तस्मिन् वायुर्भूत्वा तदाचरत् / अन्धकारार्णवे तस्मिन्नष्टे स्थावरजंगमे

Trong làn nước ấy, Phạm Thiên hóa thành gió mà du hành; khi trong biển tối tăm kia, mọi loài bất động và động vật đều đã tiêu vong.

Verse 3

जलेन समनुप्लाव्य सर्वतः पृथिवीतले / प्रविभागेन भूतेषु सत्यमात्रे स्थितेषु वा

Nước đã phủ ngập mặt đất khắp mọi phương; và dù các hữu tình có phân chia theo sai biệt, họ vẫn chỉ an trụ trong Chân lý thuần nhất.

Verse 4

निशयामिव खद्योतः प्रावृट् काले ततस्तदा / तदा कामेन तरसामन्यामानःस्वयं धिया

Như đom đóm lóe sáng trong đêm mùa mưa, khi ấy Ngài bị sức mạnh của dục vọng thúc đẩy, tự dùng trí tuệ mà tìm kiếm nơi khác.

Verse 5

सोप्युपायं प्रतिष्ठायां मार्गमाणस्तदा भुवम् / ततस्तु सलिले तस्मिन् ज्ञात्वा त्वन्तर्गतो महीम्

Ngài cũng nương theo một phương kế mà tìm kiếm mặt đất; rồi biết rằng đất đã ẩn vào trong làn nước ấy, Ngài liền đi vào đó.

Verse 6

अन्धमन्यतमं बुद्धा भूमेरुद्धरणक्षमः / चकार तं तु देवो ऽथ पूर्वकल्पादिषु स्मृतः

Biết đó là nơi tối tăm sâu thẳm, vị Thần có năng lực nâng đất—được ghi nhớ từ các kiếp (kalpa) trước—liền thực hiện việc ấy.

Verse 7

सत्यं रूपं वराहस्य कृत्वाभो ऽनुप्रविश्य च / अद्भिः संछादितामिच्छन् पृथिवीं स प्रजापतिः

Vị Prajapati mang lấy chân hình Varaha, rồi đi vào nước, mong tìm được trái đất đang bị nước bao phủ.

Verse 8

उद्धृत्योर्वीमथ न्यस्ता सापत्यांतामतिन्यसत् / सामुद्राश्च समुद्रेषु नादेयाश्च नदीषु च

Sau khi nâng trái đất lên, Ngài đặt lại đúng chỗ, làm cho vững bền cùng các ranh giới; nước biển ở trong biển, và nước sông ở trong các dòng sông.

Verse 9

पृथक्तास्तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद्गिरीन् / प्राक्सर्गे दह्यमाने तु पुरा संवर्त काग्निना

Ngài gom những phần rời rạc lại làm một và đặt các núi trên mặt đất. Thuở tiền-sáng-thế, khi lửa Saṃvarta xưa kia đang thiêu đốt muôn loài.

Verse 10

तेनाग्निना विलीनास्ते पर्वता भुवि सर्वशः / शैल्यादेकार्णवे तस्मिन्वायुना ये तु संहिताः

Bởi ngọn lửa ấy, các núi trên khắp mặt đất đều tan chảy. Trong đại dương duy nhất kia, những khối đá núi được gió gom tụ lại.

Verse 11

निषिक्ता यत्र यत्रासंस्तत्रतत्राचलो ऽभवत् / स्कन्धाचलत्वादचलाः पर्वभिः पर्वताः स्मृताः

Ở nơi nào chúng được đổ xuống, nơi ấy liền thành Acala—ngọn núi bất động. Vì vững như skandha nên gọi ‘acala’, và vì có các ‘parva’ (đốt, khớp) nên được gọi là ‘parvata’.

Verse 12

गिरयो हि निगीर्णत्वादयनात्तु शिलोच्चयाः / तत स्तावासमुद्धृत्य क्षितिमंतर्जलात्प्रभुः

Vì bị ‘nuốt’ nên gọi là giri, và vì là khối đá chất cao nên gọi là śiloccaya. Rồi Đấng Chúa Tể nâng chúng lên và kéo đất ra khỏi lòng nước.

Verse 13

सप्तसप्त तु वर्षाणि तस्या द्वीपेषु सप्तसु / विषमाणि समीकृत्य शिलाभिरभितो गिरीन्

Trong bảy dvīpa của nàng, suốt bảy lần bảy năm, Ngài san bằng những chỗ gồ ghề và gia cố các núi quanh mình bằng đá.

Verse 14

द्वीपेषु तेषु वर्षाणि चत्वारिंशत्तथैव तु / तावंतः पर्वताश्चैव वर्षांते समवस्थिताः

Trong các châu đảo ấy có bốn mươi varṣa (xứ) mỗi nơi; và ở ranh giới mỗi varṣa có bấy nhiêu núi non an lập.

Verse 15

स्वर्गादौ कांतिविष्टास्ते स्वभावेनैव नान्यथा / सप्तद्वीपा समुद्राश्च अन्योन्यस्यानुमंडलम्

Chúng rực sáng nơi cõi trời v.v. theo chính tự tính, chẳng phải khác; bảy dvīpa và các đại dương bao bọc lẫn nhau thành những vòng tròn.

Verse 16

सन्निविष्टाः स्वभावेन समावृत्य परस्परम् / भूराद्याश्चतुरो लोकाश्चंद्रादित्यौ ग्रहैः सह

Chúng an lập theo tự tính, bao bọc lẫn nhau; và bốn cõi bắt đầu từ Bhū, cùng với Trăng, Mặt Trời và các hành tinh.

Verse 17

पूर्ववन्निर्ममे ब्रह्मा स्थावराणीह सर्वशः / कल्पस्य चास्य ब्रह्मा चासृजद्यः स्थानिनः सुरान्

Như trước, Phạm Thiên đã tạo dựng khắp nơi các loài sthāvara (bất động); và trong kiếp này, Ngài cũng sinh ra các chư thiên an trụ nơi vị trí của mình.

Verse 18

आपोग्निं पृथिवीं वायुमंतरिक्षं दिवं तथा / स्वर्गं दिशः समुद्रांश्च नदीः सर्वांस्तु पर्वतान्

Phạm Thiên tạo ra nước, lửa, đất, gió, hư không và cõi trời; cùng svarga, các phương, các đại dương, mọi dòng sông và núi non.

Verse 19

ओषधीनामात्मनश्च आत्मनो वृक्षवीरुधाम् / लवकाष्ठाः कलाश्चैव मुहुर्त्तान्संधिरात्र्यहान्

Ngài an lập bản thể của thảo dược, tự ngã (ātman) và ātman nơi cây cối, dây leo; lại định các đơn vị lava‑kāṣṭha, kalā, muhūrta, các thời khắc giao, đêm và ngày.

Verse 20

अर्द्धमासांश्च मासांश्च अयनाब्दान् युगानि च / स्थानाभिमानिनश्चैव स्थानानिच पृथक्पृथक्

Ngài định nửa tháng, tháng, ayana, năm và các yuga; lại định các vị chủ quản từng nơi (sthānābhimānin) cùng các nơi chốn, phân minh riêng rẽ.

Verse 21

स्थानात्मनस्तु सृष्ट्वा च युगावस्था विनिर्ममे / कृतं त्रेता द्वापरं च तिष्यं चैव तथा युगम्

Sau khi tạo lập bản thể của ‘sthana’, Ngài kiến lập các trạng thái của yuga: Kṛta, Tretā, Dvāpara và Tiṣya (Kali) yuga.

Verse 22

कल्पस्यादौ कृतयुगे प्रथमं सो ऽसृजत्प्रजाः / प्रागुक्ताश्च मया तुभ्यं पूर्व्वे कल्पे प्रजास्तु ताः

Vào buổi đầu của kalpa, trong Kṛta-yuga, Ngài trước hết tạo ra các prajā. Chính những prajā ấy là điều ta đã nói với ngươi trong kalpa trước.

Verse 23

तस्मिन्संवर्त माने तु कल्पे दग्धास्तदग्निना / अप्राप्तायास्तपोलोकं पृथिव्यां याः समासत

Trong kalpa đang đi vào thời kỳ saṃvarta ấy, những ai chưa đạt Tapoloka và còn ở trên địa cầu đều bị ngọn lửa ấy thiêu rụi.

Verse 24

आवर्तन्ते पुनः सर्गे वीक्षार्थं ता भवन्ति हि / वीक्ष्यार्थं ताः स्थितास्तत्र पुनः सर्गस्य कारणात्

Họ lại trở về trong kỳ tái tạo; quả thật họ hiện hữu vì mục đích được chiêm kiến. Do nhân của sự tái tạo, họ an trụ nơi đó để được nhìn thấy.

Verse 25

ततस्ताः सृज्यमानास्तु सन्तानार्थं भवन्ति हि / धर्म्मार्थ काममोक्षाणामिह ताः साधिताः स्मृताः

Rồi khi được tạo tác, họ hiện hữu vì mục đích nối dài dòng giống. Ở đây họ được ghi nhớ là phương tiện thành tựu Dharma, Artha, Kama và Moksha.

Verse 26

देवाश्च पितरश्चैव क्रमशो मानवास्तथा / ततस्ते तपसा युक्ताः स्थानान्यापूरयन्पुरा

Các chư thiên, các bậc tổ tiên (Pitri), và theo thứ tự là loài người nữa. Khi ấy họ hợp nhất với khổ hạnh, thuở xưa đã làm đầy các vị trí của mình.

Verse 27

ब्राह्मणो मनवस्ते वै सिद्धात्मानो भवन्ति हि / आसंगद्वेषयुक्तेन कर्मणा ते दिवं गताः

Những Manu ấy trở nên như bậc Bà-la-môn, là các siddhātma (tự ngã viên mãn). Do nghiệp đi kèm chấp trước và sân hận, họ đã lên cõi trời.

Verse 28

आवर्तमानास्ते देहे संभवन्ति युगे युगे / स्वकर्म्मफलशेषेण ख्याताश्चैव तदात्मकाः

Họ trở lại trong thân xác và sinh ra qua từng yuga. Do phần dư của quả nghiệp riêng mình, họ trở nên nổi danh và mang bản tính tương ứng.

Verse 29

संभवन्ति जने लोकाः कल्पागमनिबन्धनाः / अप्सु यः कारणं तेषां बोधयन्कर्म्मणा तु सः

Các cõi giới sinh khởi giữa chúng sinh, bị ràng buộc bởi sự đến của các kiếp (kalpa). Đấng là nguyên nhân của chúng trong nước khiến họ giác ngộ qua nghiệp.

Verse 30

कर्म्मभिस्तैस्तु जायन्ते जनलोकाच्छुभाशुभैः / गृह्णन्ति ते शरीराणि नानारूपाणि योनिषु

Do các nghiệp thiện và ác ấy, họ sinh ra từ Janaloka. Trong các loài thai sinh khác nhau, họ thọ nhận thân thể muôn hình dạng.

Verse 31

देवाद्याः स्थावरांतास्तु आपद्यन्ते परस्परम् / तेषां मेध्यानि कर्म्माणि प्रायशः प्रतिपेदिरे

Từ chư thiên cho đến loài bất động, họ rơi vào các trạng thái của nhau. Phần nhiều họ thọ nhận những nghiệp thanh tịnh, thích hợp với mình.

Verse 32

तस्माद्यन्नांमरूपाणि तान्येव प्रतिपेदिरे / पुनः पुनस्ते कल्पेषु जायन्ते नामरूपेणः

Vì thế họ lại đạt đúng những danh và sắc ấy. Hết kiếp này sang kiếp khác, họ sinh đi sinh lại với chính danh-sắc đó.

Verse 33

ततः सर्गो ह्युपसृष्टिं सिसृक्षोर्ब्रह्मणस्तु वै / ताः प्रजा ध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्तदा

Rồi sự sáng tạo (sarga) phát sinh từ cuộc tạo tác phụ (upasṛṣṭi) của Phạm Thiên, Đấng muốn dựng nên. Khi Ngài quán niệm, các loài liền thành tựu ý nguyện chân thật (satya-saṅkalpa).

Verse 34

मिथुनानां सहस्रं तु मुखात्समभवत्किल / जनास्ते ह्युपपद्यन्ते सत्त्वोद्रिक्ताः सुतेजसः

Từ miệng đã sinh ra một nghìn đôi. Những người ấy trội về sattva, rực sáng với tejas thanh cao mà hiện hữu.

Verse 35

चक्षुषो ऽन्यत्सहस्रं तु मिथुनानां ससर्ज्ज ह / ते सर्वे रजसोद्रिक्ताः शुष्मिणश्चाप्यमर्षिणः

Từ đôi mắt lại tạo ra thêm một nghìn đôi. Tất cả đều trội về rajas, mạnh mẽ và dễ bừng giận.

Verse 36

सहस्रमन्यदसृजद् बाहूनामसतां पुनः / रजस्तमोभ्यासुद्धिक्ता गृहशीलास्ततः स्मृताः

Rồi từ đôi tay lại tạo ra thêm một nghìn đôi. Họ pha rajas và tamas, nên được nhớ là người thiên về nếp nhà.

Verse 37

आयुषोंऽते प्रसूयंते मिथुनान्येव वासकृत् / कूटकाकूटकाश्चैव उत्पद्यंते मुमूर्षुणाम्

Vào cuối thọ mạng, từ Vāsakṛt chỉ sinh ra các đôi. Và đối với kẻ cận tử, cũng phát sinh cả kūṭaka lẫn akūṭaka.

Verse 38

कुतः कुलमथोत्पाद्य ताः शरीराणि तत्यजुः / ततः प्रभृति कल्पे ऽस्मिन्मैथुनानां च संभवः

Rồi họ gây dựng dòng tộc và lìa bỏ thân xác. Từ đó trở đi, trong kiếp này sự sinh khởi của các đôi được tiếp nối.

Verse 39

ध्यानेन मनसा तासां प्रजानां जायते कृते / शब्दादिविषयः शुद्धः प्रत्येकं पञ्चलक्षणम्

Trong Kṛta-yuga, các chúng sinh ấy sinh ra từ tâm thức thiền định; các đối tượng như âm thanh v.v. đều thanh tịnh, mỗi loài có đủ năm đặc tướng.

Verse 40

इत्येवं मानसैर्भावैः प्रेष्ठं तिष्ठंति चाप्रजाः / तथान्वयास्तु संभूता यैरिदं पूरितं जगत्

Như vậy, nhờ các trạng thái tâm, họ an trụ trong hình tướng khả ái; và từ họ phát sinh các dòng truyền thừa, nhờ đó thế gian này được lấp đầy.

Verse 41

सरित्सरःसमुद्रांश्च सेवंते पर्वतानपि / तदा ता ह्यल्पसंतोषायुद्धे तस्मिंश्चरंति वै

Họ nương tựa sông ngòi, ao hồ và biển cả, lại tìm đến núi non; khi ấy vì chút thỏa mãn nhỏ nhoi, họ lang thang trong cuộc tranh chấp ấy.

Verse 42

पृथ्वी रसवती नाम आहारं व्याहरंति च / ताः प्रजाः कामचारिण्यो मानसीं सिद्धिमिच्छतः

Trên cõi đất mang tên Rasavatī, họ chỉ cần xướng lên thức ăn bằng lời; các chúng sinh ấy tự do theo ý muốn và mong cầu thành tựu của tâm.

Verse 43

तुल्यमायुः सुखं रूपं तासामासीत्कृते युगे / धर्माधर्मौं तदा न स्तः कल्पादौ प्रथमे युगे

Trong Kṛta-yuga, thọ mạng, an lạc và dung mạo của họ đều đồng đều; ở yuga đầu tiên nơi khởi đầu của kalpa ấy, khi đó không có cả dharma lẫn adharma.

Verse 44

स्वेनस्वेनाधि कारेण जज्ञिरे तु युगेयुगे / चत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां दिव्यसंख्यया

Theo phận sự riêng của mỗi loài, chúng sinh sinh khởi qua từng yuga. Theo phép đếm thiêng, số năm là bốn nghìn.

Verse 45

आदौ कृतयुगं प्राहुः संध्यांशौ च चतुःशतौ / ततः सहस्रशस्तास्तु प्रजासु प्रथितास्विह

Ban đầu gọi là Kṛta-yuga; phần hoàng hôn và phần dư hoàng hôn đều bốn trăm. Rồi lời ấy được truyền tụng giữa muôn dân bằng ngàn cách.

Verse 46

न तासां प्रतिघातो ऽस्ति न द्वंद्वं नापि च क्रमः / पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनिकेताश्रयास्तु ताः

Họ không bị ngăn trở, không có đối đãi, cũng chẳng bị ràng buộc bởi thứ bậc. Họ ở nơi núi non và bờ biển, nương tựa mà không có nhà cố định.

Verse 47

विशोकाः सत्त्वबहुला एकांतसुखिनः प्रजाः / ताश्शश्वत् कामचरिण्यो नित्यं मुदितमानसाः

Muôn dân không sầu khổ, tràn đầy sattva, an vui trong tịch lặng. Họ luôn đi lại theo ý muốn và tâm thường hoan hỷ.

Verse 48

पशवः पक्षिणश्चैव न तदासन्सरीसृपाः / नोद्विजा नोत्कटाश्चैव धर्मस्य प्रक्रिया तु सा

Khi ấy có thú và chim, nhưng không có loài bò sát. Không gì gây kinh hãi, không gì hung bạo; đó chính là nếp vận hành của dharma thời ấy.

Verse 49

समूल फलपुष्पाणि वर्त्तनाय त्वशेषतः / सर्वैकान्तसुखः कालो नात्यर्थं ह्युष्णशीतलः

Trái và hoa cùng cả rễ đều sinh trưởng không dứt. Thời gian nơi ấy thuần một niềm an lạc, chẳng quá nóng cũng chẳng quá lạnh.

Verse 50

मनो ऽभिलषितः काम स्तासां सर्वत्र सर्वदा / उत्तिष्ठंति पृथिव्यां वै तेषां ध्यानै रसातलात्

Điều tâm mong ước của họ ở khắp nơi, mọi lúc đều thành tựu. Nhờ sức thiền định của họ, ngay cả từ Rasātala cũng có thể hiện khởi trên mặt đất.

Verse 51

बलवर्णकरी तेषां जरारोगप्रणाशिनी / असंस्कार्यैः शरीरैस्तु प्रजास्ताः स्थिरयौवनाः

Điều ấy làm tăng sức lực và sắc diện của họ, diệt trừ già nua và bệnh tật. Thân thể họ thành tựu không cần nghi lễ tẩy luyện; dân chúng giữ mãi tuổi xuân bền vững.

Verse 52

तासां विना तु संकल्पाज्जायंते सिथुनात्प्रजाः / समं जन्म च रूपं च प्रीयंते चैव ताः समाः

Ở họ, chỉ bằng ý nguyện, không cần sự phối ngẫu, con cháu vẫn sinh ra. Sự sinh và dung mạo đều tương đồng; họ thương mến nhau một cách bình đẳng.

Verse 53

तदा सत्यमलोभश्च संतुष्टिश्च च सुखं दमः / निर्विशेषाश्च ताः सर्वा रूपायुःशिल्पचेष्टितैः

Khi ấy, chân thật, không tham, tri túc, an lạc và tự chế (dama) hiện hữu. Về dung mạo, thọ mạng, tài nghệ và hành vi, tất cả đều đồng đều không sai khác.

Verse 54

अबुद्धिपूर्विका पृत्तिः प्रजानां भवति स्वयम् / अप्रवृत्तिः कृतद्वारे कर्मणः शुभपापयोः

Trong muôn dân, sự thúc đẩy khởi lên tự nhiên mà không do trí tuệ dẫn dắt; và dù cửa của nghiệp thiện‑ác đã mở, vẫn có sự không dấn thân vào hành nghiệp.

Verse 55

वर्णाश्रमव्यवस्थाश्च न तदासन्न तत्कराः / अनिच्छाद्वेषयुक्तास्ता वर्त्तयन्ति परस्परम्

Khi ấy chưa có trật tự varṇa‑āśrama, cũng không có người hành trì; họ mang theo sự không muốn và lòng ghét, nên đối đãi lẫn nhau như vậy.

Verse 56

तुल्यरूपायुषः सर्वा अधमोत्तमवर्जिताः / सुखप्राया विशोकाश्च उत्पद्यंते कृते युगे

Trong Kṛta‑yuga, mọi người đều đồng dạng và đồng thọ, không có thấp‑cao; phần nhiều sinh ra an lạc và không sầu khổ.

Verse 57

लाभालाभौ न वा स्यातां मित्रामित्रौ प्रियाप्रियौ / मनसा विषयस्तासां निरीहाणां प्रवर्तते

Không có được‑mất, không có bạn‑thù, không có ưa‑ghét; với những người vô dục, các đối tượng chỉ vận hành trong tâm mà thôi.

Verse 58

नाति हिंसति वान्योन्यं नानुगृङ्णंति वै तदा

Khi ấy họ không làm hại nhau quá mức, và cũng không ban ân huệ đặc biệt cho nhau.

Verse 59

ज्ञानं परं कृतयुगे त्रेतायां यज्ञ उच्यते / पवृत्तं द्वापरे युद्धं स्तेयमेव कलौ युगे

Trong Kṛtayuga, trí tuệ tối thượng được tôn xưng; trong Tretāyuga, tế lễ yajña được coi là chính. Sang Dvāpara, chiến tranh lan rộng; đến Kali, trộm cắp lại trở nên thịnh hành.

Verse 60

सत्त्वं कृतं रजस्त्रेता द्वापरं तु रजस्तमः / कलिस्तमस्तु विज्ञेयं गुणवृत्तं गुमेषु तत्

Kṛtayuga thuộc về sattva; Tretāyuga mang tính rajas. Dvāpara là rajas pha tamas; còn Kali phải biết là tamas trội—đó là vận hành của các guṇa qua từng yuga.

Verse 61

कालः कृतयुगे त्वेष तस्य सन्ध्यां निबोधत / चत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम्

Đây là thời lượng của Kṛtayuga; hãy hiểu cả sandhyā (thời kỳ chuyển tiếp) của nó. Kṛtayuga kéo dài bốn nghìn năm.

Verse 62

साध्यांशौ तस्य दिव्यानि शतान्यष्टौ तु संख्यया / चत्वार्यैव सहस्राणि वर्षाणां मोनुषाणि तु

Phần sandhyā của yuga ấy tính theo năm chư thiên là tám trăm. Tính theo năm loài người, nó tương đương bốn nghìn năm.

Verse 63

तदा तासु भवंत्याशु नोत्क्रोशाच्च विपर्ययाः / ततः कृत्युगे तस्मिन् ससंध्यांशे गते तदा

Khi ấy, trong những thời kỳ đó, không vì ‘tiếng kêu vang’ (utkrośa) mà lập tức xảy ra đảo lộn (viparyaya). Rồi khi Kṛtayuga ấy trôi qua cùng phần sandhyā, thì…

Verse 64

पादावशिष्टो भवति युगधर्मस्तु सर्वशः / सन्ध्यायास्तु व्यतीतायाः सांध्यः कालो युगस्य सः

Pháp của một thời đại khắp nơi chỉ còn sót lại một phần. Khi thời khắc sandhyā đã qua, chính đó được gọi là thời sāṃdhya của yuga ấy.

Verse 65

पादमिश्रावशिष्टेन संध्याधर्मे पुनः पुनः / एवं कृतयुगे तस्मिन्निश्शेषेंतर्दधे तदा

Do phần còn lại pha trộn của các phần ấy, pháp sandhyā lại hiện khởi nhiều lần. Như vậy, khi Kṛtayuga ấy tiêu tận hoàn toàn, nó liền ẩn mất khi ấy.

Verse 66

तस्यां च सन्धौ नष्टायां मानसी चाभवत्प्रजा / सिद्धिरन्ययुगे तस्मिंस्त्रेताख्ये ऽनंतरे कृतात्

Khi thời đoạn giao (sandhi) ấy mất đi, chúng sinh trở thành mānasī, sinh từ tâm ý. Trong yuga khác mang tên Tretā, liền sau Kṛta, siddhi đã hiển lộ.

Verse 67

सर्गादौ या मयाष्टौ तु मानस्यो वै प्रकीर्तिताः / अष्टौ ताः क्रमयोगेन सिद्धयो यांति संक्षयम्

Vào buổi đầu của sự tạo dựng, tám siddhi mānasī mà ta đã nêu—cả tám ấy theo thứ tự mà dần đi đến suy tàn.

Verse 68

कल्पादौ मानसी ह्येका सिद्धिर्भवति सा कृते / मन्वंतरेषु सर्वेषु चतुर्युगविभागशः

Vào đầu một kalpa, trong Kṛtayuga chỉ có một siddhi mānasī. Trong mọi manvantara, quy luật ấy vận hành theo sự phân chia bốn yuga.

Verse 69

वर्णाश्रमाचारकृतः कर्मसिद्ध्युद्भवः कृतः / संध्या कृतस्य पादेन संक्षेपेण वशात्ततः

Nhờ các nghiệp được thực hành theo đạo lý varṇa–āśrama, thành tựu (siddhi) phát sinh. Vào lúc hoàng hôn của Kṛta-yuga, thành tựu ấy thu lại chỉ còn một phần tư, tóm lược và bị thời thế chi phối.

Verse 70

कृतसंध्यांशका ह्येते त्रीनादाय परस्परम् / हीयंते युगधर्मास्ते तपःश्रुतबलायुषः

Ba điều ấy lần lượt mang phần ‘hoàng hôn’ của Kṛta-yuga. Pháp của các thời đại suy giảm: khổ hạnh, thánh điển (śruti), sức lực và thọ mạng đều hao mòn.

Verse 71

कृते कृताशे ऽतीते तु वभूव तदनन्तरम् / त्रेतायुगसमुत्पत्तिः सांशा च ऋषिसत्तमाः

Khi phần của Kṛta-yuga đã qua, ngay sau đó Tretā-yuga phát sinh; hỡi các bậc ṛṣi tối thượng, thời ấy cũng còn ‘có phần’ chứ không trọn vẹn.

Verse 72

तस्मिन् क्षीणे कृतांशे वै तासु शिष्टासु सप्तसु / कल्पादौ संप्रवृत्तायास्त्रेतायाः प्रसुखे तदा

Khi phần của Kṛta-yuga đã suy kiệt và chỉ còn lại trong bảy trạng thái dư ấy, thì vào buổi đầu của kalpa, Tretā-yuga khởi hành trong sự an lạc.

Verse 73

प्रणश्यति तदा सिद्धिः कालयोगेन नान्यथा / तस्यां सिद्धौ प्रनष्टायामन्या सिद्धिरजायत

Khi ấy, thành tựu (siddhi) mất đi chỉ do sự phối hợp của thời gian (kāla-yoga), không vì nguyên do nào khác. Khi thành tựu ấy tiêu tan, một thành tựu khác liền sinh khởi.

Verse 74

अपांशौ तौ प्रतिगतौ तदा मेघात्माना तु वै / मेघेभ्यः स्तनयितृभ्यः प्रवृत्तं पृष्टिसर्जनम्

Khi hai phần nước ấy trở về, liền hóa thành thể mây; từ những đám mây gầm sấm, dòng nước tuôn chảy từ phía lưng bắt đầu phát khởi.

Verse 75

सकृदेव तया वृष्ट्या संसिद्धे पृषिवीतले / प्रजा आसंस्ततस्तासां वृक्षश्च गृह संज्ञिताः

Chỉ một lần mưa ấy thôi, mặt đất trở nên đầy đủ; rồi muôn loài sinh ra, và đối với họ, cây cối được gọi là ‘nhà’.

Verse 76

सर्वः प्रत्युपभोगस्तु तासां तेभ्यो व्यजायत / वर्त्तयंतेस्म तेभ्यस्तास्त्रेतायुगमुखे प्रजाः

Mọi sự thọ dụng của họ đều sinh từ đó; và vào buổi đầu của Treta-yuga, các chúng sinh ấy sống nương tựa vào chính những điều ấy.

Verse 77

ततः कालेन महता तासामेव विपर्ययात् / संगलोलात्मको भावस्तदा ह्याकस्मिको ऽभवत्

Rồi theo thời gian dài trôi qua, do chính sự biến đổi nơi họ, một trạng thái dao động, xao động bỗng nhiên phát sinh khi ấy.

Verse 78

यत्तद्भवति नारीणां जीवितांते तदार्तवम् / तदा तद्वै न भवति पुनर्युगबलेन तु

Điều nơi nữ nhân gọi là ‘ārtava’ vào cuối đời, khi ấy không xảy ra; nhưng do sức mạnh của thời đại (yuga), nó lại đổi khác về sau.

Verse 79

तासां पुनः प्रवृत्तं तन्मासिमासि तदार्तवम् / ततस्तेनैव योगेन वर्त्तते मैथुनं तदा

Kỳ kinh nguyệt của họ lại khởi lên đều đặn tháng này qua tháng khác; và do chính nhân duyên ấy, khi ấy việc giao hợp (maithuna) cũng diễn ra.

Verse 80

तेषां तत्का लभावित्वान्मासिमास्युपगच्छताम् / अकाले चार्तवोत्पत्त्या गर्भोत्पत्तिस्तदाभवत्

Vì quy luật thời điểm ấy đến với họ hết tháng này qua tháng khác; và do kinh kỳ phát sinh cả khi trái thời, khi ấy sự thụ thai cũng xảy ra.

Verse 81

विपर्ययेण तेषां तु तेन तत्काल भाविता / प्रणश्यंति ततः सर्वे वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः

Nhưng theo chiều đảo ngược, do chính ảnh hưởng của thời điểm ấy, tất cả những cây được gọi là ‘gṛha’ (nhà) khi ấy đều tiêu vong.

Verse 82

ततस्तेषु प्रनष्टेषु विभ्रांता व्याकुलेन्द्रियाः / अभिध्यायंति ताः सिद्धिं सत्याभिध्यायिनस्तदा

Khi chúng đã tiêu vong, những người chuyên quán niệm chân lý trở nên bối rối, các căn xao động; rồi khi ấy họ quán tưởng về siddhi ấy.

Verse 83

प्रादुर्बभूवुस्तेषां तु वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः / वस्त्राणि च प्रसूयंते फलान्याभरणानि च

Bấy giờ những cây được gọi là ‘gṛha’ lại hiện ra đối với họ; và từ đó sinh ra y phục, trái quả, cùng đồ trang sức.

Verse 84

तथैव जायते तेषां गन्धर्वाणां रसान्वितम् / आन्वीक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु

Cũng vậy, đối với các Gandharva, mật ong đầy hương vị được sinh ra; trong mỗi bầu nhỏ đều hiển lộ đại lực và năng lực ānvīkṣikī.

Verse 85

तेन ता वर्त्तयन्ति स्ममुखे त्रेतायुगस्य वै / त्दृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या प्रजास्ता विगतज्वराः

Nhờ đó họ sinh sống vào buổi đầu thời Tretā-yuga; được siddhi ấy nuôi dưỡng, muôn dân trở nên khỏe mạnh, không còn sốt bệnh.

Verse 86

ततः कालांतरेप्येवं पुनर्लोभावृताः प्रजाः / वृक्षांस्ताः पर्यगृह्णंत मधु वा माक्षिकं बलात्

Rồi theo thời gian, chúng sinh lại bị lòng tham che phủ; họ vây lấy cây cối và cưỡng đoạt mật, hoặc mật ong của loài ong.

Verse 87

तासां तेनापचारेण पुनर्लोभकृतेन वै / प्रनष्टा प्रभुणा सार्द्धं कल्पवृक्षाः क्वचित्क्वचित्

Do sự bất kính ấy và lòng tham tái khởi, ở vài nơi các cây Kalpa cũng tiêu mất cùng với Đấng Chủ Tể.

Verse 88

तस्यामेवाल्पशिष्टायां सिद्ध्यां कालवशात्तदा / वर्त्तंते चानया तासां द्वंद्वान्यत्युत्थितानि तु

Dưới sức chi phối của thời gian, khi ấy chỉ còn lại chút ít siddhi; vì thế những đối đãi, xung đột dữ dội đã bùng lên mạnh mẽ nơi họ.

Verse 89

शीतवातातपास्तीव्रास्ततस्ता दुःखिता भृशम् / द्वंद्वैस्तैः पीड्यमानास्तु चुक्रुशुरावृणानि वा

Bị giày vò bởi những đối đãi khắc nghiệt của rét, gió và nắng, họ đau khổ vô cùng. Trong cơn bấn loạn, họ cất tiếng than khóc thảm thiết và còn phơi bày cả những vết thương của mình.

Verse 90

कृत्वा द्वन्द्वप्रतीयातं निकेतानि विचेतसः / पूर्व निकामचारास्ते ह्यनिकेता यथाभवन्

Để chống lại những đối đãi ấy, họ dựng nên chỗ ở, nhưng tâm trí vẫn rối bời. Những kẻ xưa kia tự do theo ý muốn, rốt cuộc vẫn như người không nhà, không chốn nương thân.

Verse 91

यथायोगं यथाप्रीति निकेतेष्ववसन्पुरा / मधुधुन्वत्सु निष्ठेषु पर्वतेषु नदीषु च

Thuở trước họ cư trú tùy theo sự thích hợp và niềm ưa thích—ở những nơi tràn đầy mật ngọt, trên núi, và cả bên bờ sông.

Verse 92

संश्रयंति च दुर्गाणि धन्वपावर्तमौदकम् / यथाजोषं यथाकामं समेषु विषमेषु च

Họ cũng nương náu nơi những thành lũy khó xâm nhập—ở vùng hoang mạc, nơi xoáy nước, và nơi thành trì gắn với sông nước; tùy theo sở thích, tùy theo ý muốn, cả ở đất bằng lẫn đất gập ghềnh.

Verse 93

आरब्धास्तान्निकेतान्वै कर्तुं शीतोष्णवारणात् / ततस्तान्निर्मयामासुः खेटानि च पुराणि च

Để ngăn rét và nóng, họ bắt đầu dựng nên những chỗ ở ấy. Rồi họ còn kiến lập các thôn ấp và những đô thành cổ xưa.

Verse 94

ग्रामांश्चैव यथाभागं तथैव नगराणि च / तेषामायामविष्कंभाः सन्निवेशांतराणि च

Họ phân định các làng mạc theo phần thích hợp, và các đô thị cũng vậy; chiều dài, bề rộng cùng các kiểu bố trí khu cư trú đều được ấn định.

Verse 95

चक्रुस्तदा यथाज्ञानं मीत्वामीत्वात्मनोगुलैः / मानार्थानि प्रमाणानि तदा प्रभृति चक्रिरे

Khi ấy, theo hiểu biết của mình, họ dùng chính các ngón tay đo đi đo lại và lập nên các chuẩn mực đo lường; từ đó những chuẩn ấy được lưu hành.

Verse 96

ययांगुलप्रदेशांस्त्रीन्हस्तः किष्कुं धनूंषि च / दश त्वंगुलपर्वाणि प्रादेश इति संज्ञितः

Theo đó, từ ba phần ngón tay (aṅgula-pradeśa) lập nên các đơn vị như hasta, kiṣku và dhanuṣ; còn mười đốt ngón tay được gọi là prādeśa.

Verse 97

अंगुष्ठस्य प्रदेशिन्या व्यासप्रादेश उच्यते / तालः स्मृतो मध्यमया गोकर्णश्चाप्यनामया

Đơn vị tạo bởi ngón cái và ngón trỏ được gọi là vyāsa-prādeśa; theo ngón giữa gọi là tāla, và theo ngón áp út cũng gọi là gokarṇa.

Verse 98

कनिष्ठया वितस्तिस्तु द्वादशांगुल उच्यते / रत्निरंगुलपर्वाणि संख्यया त्वेकविशतिः

Vitasti đo theo ngón út được nói là mười hai aṅgula; còn ratni có số đốt ngón tay theo phép đếm là hai mươi mốt.

Verse 99

चत्वारि विंशतिश्चैव हस्तः स्यादंगुलानि तु / किष्कुः स्मृतो द्विरत्निस्तु द्विचत्वारिंशदंगुलः

Hastā (hastah) được xem là 24 angula. Kiṣku, tức dviratni, được nói là 42 angula.

Verse 100

चतुर्हस्तो धनुर्द्दंडो नालिका युगमेव च / धनुःसहस्त्रे द्वे तत्र गव्यूतिस्तौः कृता तदा

Dhanurdaṇḍa dài bốn hasta; nālikā và yuga cũng là đơn vị đo. Trong một nghìn dhanus, định là hai gavyūti.

Verse 101

अष्टौ धनुःसहस्राणि योजनं तैर्विभावितम् / एतेन योजनेनेह सन्निवेशास्ततः कृताः

Tám nghìn dhanus được xác định là một yojana. Theo thước yojana ấy, các khu cư trú ở đây được sắp đặt.

Verse 102

चतुर्णामथ दुर्गाणां स्वयमुत्थानि त्रीणि च / चतुर्थ कृतिमं दुग तस्य वक्ष्यामि निर्णयम्

Durgā có bốn loại; trong đó ba loại tự nhiên, tự sinh. Loại thứ tư là durgā do tạo tác; ta sẽ nói rõ sự phân định ấy.

Verse 103

सोत्सेधरंध्रप्राकारं सर्वतः खातकावृतम् / रुचकः प्रतिकद्वारं कुमारीपुरमेव च

Loại thành có tường bao cao thấp với các lỗ châu mai, lại được hào bao quanh bốn phía, gọi là ‘Rucaka’; ‘Pratikadvāra’ và ‘Kumārīpura’ cũng là các danh loại (thành lũy).

Verse 104

द्विहस्तः स्रोतसां श्रेष्ठं कुमारीपुरमञ्चतान् / हस्तस्रोतो दशश्रेष्ठो नवहस्तोष्ट एव च

Trong các dòng nước, ‘Dvihasta’ được tôn xưng là bậc nhất, chảy gần Kumārīpura. Trong ‘Hastasrota’, loại mười-hasta là tối thắng; cũng nêu loại chín-hasta và tám-hasta.

Verse 105

खेटानां च पुराणां च ग्रामाणां चैव सर्वशः / त्रिविधानां च दुर्गाणां पर्वतोदकधन्विनाम्

Nói về các kheṭa, các thành và các làng mạc khắp nơi; và cũng nói về ba loại thành lũy: thành núi, thành nước, và thành dhanu (rừng/đất khô cằn).

Verse 106

कृत्रिमाणां च दुर्गाणां विष्कम्भायाममेव च / योजनादर्द्धविष्कम्भमष्टभागाधिकायतम्

Ngay cả các thành lũy nhân tạo cũng theo quy định ấy: bề ngang nửa yojana, và bề dài lớn hơn bề ngang thêm một phần tám.

Verse 107

परमार्द्धार्द्धमायामं प्रागुदक्प्लवनं पुरम् / छिन्नकर्णविकर्णं च व्यजनाकृतिसंस्थितम्

Thành ấy nên có chiều dài theo mức ‘paramārddhārddha’, và địa thế dốc về phía đông và phía bắc. Các góc có chỗ bị cắt bớt, có chỗ nở rộng, bày trí như hình chiếc quạt.

Verse 108

वृत्तं वज्रं च दीर्घ च नगरं न प्रशस्यते / चतुरस्रयुतं दिव्यं प्रशस्तं तैः पुरं कृतम्

Thành phố hình tròn, hình vajra hay hình dài không được tán dương. Họ đã dựng nên một đô thành hình vuông, mang vẻ thiêng liêng và tốt lành, đáng được ca ngợi.

Verse 109

चतुर्विंशत्परं ह्रस्वं वास्तु वाष्टशतं परम् / अत्र मध्यं प्रशंसंति ह्रस्वं काष्ठविवर्ज्जितम्

Ngôi nhà có kích thước dưới hai mươi bốn được gọi là ‘hrasva’, còn đến tám trăm thì là ‘vāstu’ tối thượng. Ở đây người ta tán dương phần trung tâm—nhỏ gọn và không dùng gỗ.

Verse 110

अथ किष्कुशतान्यष्टौ प्राहुर्मुख्यं निवेशनम् / नगरादर्द्धविषकंभः खेटं पानं तदूर्द्धतः

Tiếp đó nói rằng kích thước tám trăm kiṣku là nơi cư trú chính. ‘Kheṭa’ có bề ngang bằng nửa đường kính của thành, và cao hơn nữa gọi là cấp ‘pāna’.

Verse 111

नगराद्योजनं खेटं खेटाद्गामोर्द्धयोजनम् / द्विक्रोशः परमा सीमा क्षेत्रसीमा चतुर्द्धनुः

Từ thành đến một yojana gọi là ‘kheṭa’; từ kheṭa đến nửa yojana gọi là ‘gāma’ (làng). Hai krośa là ranh giới tối hậu, còn ranh giới ruộng là bốn dhanu.

Verse 112

विंशद्धनूंषि विस्तीर्णो दिशां मार्गस्तु तैः कृतः / विंशद्धनुर्ग्राममार्गः सीमामार्गो दशैव तु

Họ làm các con đường theo bốn hướng rộng hai mươi dhanu. Đường làng cũng hai mươi dhanu, còn đường ranh giới chỉ mười dhanu.

Verse 113

धनूंषि दश विस्तीर्णः श्रीमान् राजपथः कृतः / नृवाजिरथनागानामसंबाधस्तु संचरः

Con đường hoàng gia rực rỡ được làm rộng mười dhanu, để người, ngựa, xe và voi qua lại thong suốt, không bị chật chội.

Verse 114

धनूंषि चापि चत्वारि शाखारथ्याश्च तैर्मिताः / त्रिका रथ्योपरथ्याः स्युर्द्विका श्चाप्युपरत्यकाः

Các đường nhánh (śākhā-rathyā) được định theo thước bốn cung. Đường trên của phố (rathyoparathyā) ba cung, còn ngõ trên (uparatyakā) hai cung.

Verse 115

जंघापथश्चतुष्पादस्त्रिपदं च गृहांतरम् / धृतिमार्गस्तूर्द्धषष्ठं क्रमशः पदिकः स्मृतः

Jaṃghāpatha rộng bốn pāda, và khoảng cách giữa các nhà là ba pāda. Dhṛtimārga được tính là ‘ūrdhva-ṣaṣṭha’ (nâng theo phần một phần sáu); theo thứ tự gọi là padika.

Verse 116

अवस्कारपरीवारः पादमात्रं समंततः / कृतेषु तेषु स्थानेषु पुनर्गेहगृहाणि वै

Vành avaskāra (khoảng sân/bao quanh) chỉ chừa một pāda khắp bốn phía. Khi các vị trí ấy đã hoàn tất, các nhà cửa lại được dựng lên lần nữa.

Verse 117

यथा ते पूर्वमासंश्च वृक्षास्तु गृह संस्थिताः / तथा कर्तुं समारब्धाश्चिंतयित्वा पुनः पुनः

Như trước kia cây cối đã đứng cùng với nhà cửa thế nào, họ cũng bắt tay làm lại như vậy, sau khi suy nghĩ đi nghĩ lại nhiều lần.

Verse 118

वृक्षस्यार्वाग्गताः शाखा इतश्चैवापरा गताः / अत ऊर्द्ध गताश्चान्या एवं तिर्यग्गताः परा

Một số cành cây vươn xuống dưới; một số tỏa sang bên này và bên kia. Có cành vươn lên cao, và có cành lan theo hướng xiên ngang.

Verse 119

बुद्ध्यान्विष्य यथान्यायं वृक्षशाखा गता यथा / यथा कृतास्तु तैः शाखास्त स्माच्छालास्तु ताः स्मृताः

Suy xét bằng trí tuệ theo lẽ đúng, như cành cây vươn ra; cũng vậy, những phần được làm giống cành ấy được ghi nhớ với danh xưng ‘śālā’.

Verse 120

एवं प्रसिद्धाः शाखाभ्यः शालोश्चैव गृहाणि च / तस्मात्ताश्च स्मृताः शालाः शालात्वं तासु तत्स्मृतम्

Vì thế, từ các ‘nhánh’ mà danh xưng ‘śālā’ trở nên quen thuộc, và từ ‘śālā’ cũng chỉ các ngôi nhà; do đó chúng được gọi là ‘śālā’, và tính ‘śālā’ được thừa nhận nơi ấy.

Verse 121

प्रसीदंति यतस्तेषु ततः प्रासादसंज्ञितः / तस्माद् गृहाणि शालाश्च प्रासादाश्चैव संज्ञिता

Vì ở trong đó tâm ý trở nên an vui, nên gọi là ‘prāsāda’; do vậy nhà cửa, śālā và prāsāda đều được định danh như thế.

Verse 122

कृत्वा द्वंद्वाभिघातास्तान्त्वार्तोपायमचिंतयान् / नष्टेषु मधुना सार्द्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा

Khi ấy, lúc các cây kalpa cùng với mật ngọt đều tiêu mất, họ chịu những va đập của sự đối nghịch và suy nghĩ phương cách giải trừ khổ não.

Verse 123

विषादव्याकुलास्ता वै प्रजाः सृष्टास्तु दर्शिताः / ततः प्रादुर्बभौ तासां सिद्धिस्त्रेतायुगे तदा

Những chúng sinh ấy được tạo ra và hiện bày trong nỗi u sầu xao động; rồi ngay khi ấy, vào thời Tretāyuga, sự thành tựu (siddhi) của họ liền xuất hiện.

Verse 124

सर्वार्थसाधका ह्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः / तासां वृष्ट्युदकानीह यानि मिष्टगतानि च

Trong số ấy có một trận mưa khác, thành tựu mọi mục đích, rơi đúng theo ý muốn của họ. Tại đây hiện ra nước mưa ấy, cùng những gì đã hóa thành vị ngọt cũng vậy.

Verse 125

एवं नयः प्रवृत्तस्तु द्वितीये वृष्टिसर्जने / ये परस्तादपां स्तोकाः संपाताः पुथिवीतले

Như vậy, trật tự ấy vận hành trong lần tạo tác mưa thứ hai. Rồi những giọt nước về sau rơi xuống trên mặt đất.

Verse 126

अपां भूमेस्तु संयोगादोषध्यस्तास्तदाभवन् / पुष्पमूलफलिन्यस्तु ओषध्यस्ता हि जज्ञिरे

Do sự hòa hợp của nước và đất, khi ấy các loài thảo dược sinh ra. Những thảo dược ấy nảy nở với hoa, rễ và quả.

Verse 127

अफालकृष्टाश्चानुप्ता ग्राभ्यारम्याश्चतुर्द्दश / ऋतुपुष्पफलाश्चैव वृक्षा गुल्माश्च जज्ञिरे

Chúng không cần cày xới, không cần gieo trồng, mà thành mười bốn loại vừa dân dã vừa mỹ lệ. Rồi cây lớn và bụi cây cũng sinh ra, nở hoa kết trái theo mùa.

Verse 128

प्रादुर्भूतास्तु त्रेतायां मायायामौषधस्य वा / तदौषधेन वर्तंते प्रजास्त्रेता मुखे तदा

Trong thời Treta-yuga, chúng hiển lộ nhờ quyền năng huyền diệu của thảo dược. Khi ấy, vào buổi đầu Treta, muôn loài nương vào thảo dược ấy mà sinh sống.

Verse 129

ततः पुनरभूत्तासां रागो लोभस्तु सर्वदा / अवश्यभाविनार्थेन त्रेतायुगवशेन च

Rồi nơi họ lại luôn khởi lên ái nhiễm và tham lam; do nhân duyên tất yếu và do quyền lực của thời đại Tretā-yuga.

Verse 130

ततस्ते पर्यगृह्णंस्तु नदीक्षेत्राणि पर्वतान् / वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्

Rồi họ bao vây và chiếm lấy sông ngòi, ruộng đất và núi non; lại còn cưỡng đoạt cây cối, bụi rậm và các dược thảo tùy theo sức mình.

Verse 131

सिद्धात्मानस्तु ये पूर्वं व्याख्याता वः कृते मया / ब्रह्मणो मानसास्ते वै उत्पन्ना ये जनादिह

Những bậc siddhātmā mà trước đây ta đã giảng cho các ngươi, quả thật là các Manasaputra—những người con do tâm của Phạm Thiên (Brahmā) sinh ra, đã xuất hiện nơi đây từ thuở ban sơ.

Verse 132

शांता ये शुष्मिणश्चैव कर्मिणो दुःखितास्तथा / तत आवर्त्तमानास्ते त्रेतायां जज्ञिरे पुनः

Những ai an tịnh, những ai hùng lực, những ai chuyên làm nghiệp, và cả những ai khổ đau—từ đó xoay vòng trở lại, họ lại sinh ra trong Tretā-yuga.

Verse 133

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याःशूद्रा द्रोहजनास्तथा / भाविताः पूर्वजातीषु ख्यात्या ते शुभपापयोः

Bà-la-môn, Sát-đế-lỵ, Phệ-xá, Thủ-đà-la, và cả những kẻ phản bội nữa—họ đã được hun đúc trong các đời trước theo danh tiếng về thiện và ác.

Verse 134

ततस्ते प्रबला ये तु सत्यशीला अहिंसकाः / वीतलोभा जितात्मानो निवसंति स्मृतेषु वै

Bấy giờ những người hùng mạnh sống theo Smṛti: giữ hạnh chân thật, không bạo hại, lìa tham, và tự thắng mình.

Verse 135

परिग्रहं न कुर्वंति वदंतस्तु उपस्थिताः / तेषां कर्माणि कुर्वंति तेभ्यश्चैवाबलाश्च ये

Họ hiện diện để giảng dạy nhưng không tích trữ; còn những kẻ yếu thì làm các công việc của họ thay cho họ.

Verse 136

परिचर्यासु वर्त्तन्ते तेभ्यश्चान्ये ऽल्पतेजसः / एवं विप्रतिपन्नेषु प्रपन्नेषु परस्परम्

Những kẻ khác có oai lực nhỏ hơn thì sống trong việc phụng sự họ; như thế, nương tựa lẫn nhau, họ rơi vào cảnh trái ngược và rối ren giữa đôi bên.

Verse 137

तेन दोषेण वै शांता ओषध्यो नितरां तदा / प्रनष्टा गृह्यमाणा वै मुष्टिभ्यां सिकता यथा

Do lỗi ấy, bấy giờ các dược thảo vốn an hòa suy kiệt đến mức như tiêu mất; như cát nắm trong tay rồi cũng tuột rơi khỏi nắm đấm.

Verse 138

अथास्य तु युगबलाद्गाम्यारण्याश्चतुर्द्दश / फलैर्गृह्णंति पुष्पैश्च तथा मूलैश्च ताः पुनः

Rồi nhờ sức mạnh của yuga ấy, mười bốn loại—cả cây nhà lẫn cây rừng—lại được thu nhận bằng quả, bằng hoa, và cả bằng rễ.

Verse 139

ततस्तासु प्रनष्टासु विभ्रांतास्ताः प्रजास्तदा / क्षुधाविष्टास्तदा सर्वा जग्मुस्ता वै स्वयम्भुवम्

Khi mọi thứ ấy tiêu mất, muôn loài trở nên hoang mang; bị cơn đói bủa vây, tất cả đều tìm đến Đấng Phạm Thiên Tự Sinh (Svayambhū).

Verse 140

वृत्त्यर्थमभिलिप्संत्यो ह्यादौ त्रेतायुगस्य ताः / ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् ज्ञात्वा तासां मनीषितम्

Vào buổi đầu thời Tretā-yuga, họ đến mong cầu kế sinh nhai; Đức Phạm Thiên Svayambhū đã thấu rõ ý nguyện của họ.

Verse 141

पुष्टिप्रत्यक्षदृष्टेन दर्शनेन विचार्य सः / ग्रस्ताः पृथिव्या त्वोषध्यो ज्ञात्वा प्रत्यरूहत्पुनः

Nhờ quán xét bằng cái thấy trực tiếp đem lại sự nuôi dưỡng, Ngài biết rằng đất đã nuốt các dược thảo; rồi chúng lại mọc lên lần nữa.

Verse 142

कृत्वा वत्सं समेरुं तु दुदोह पृथिवीमिमाम् / दुग्धेयं गौस्तदा तेन बीजानि वसुधातले

Lấy núi Tu-di làm bê con, Ngài vắt sữa từ đất này; khi Địa Mẫu trong hình bò được vắt, các hạt giống hiện ra trên mặt đất.

Verse 143

जज्ञिरे तानि बीजानि ग्रामारण्यास्तु ताः प्रभुः / ओषध्यः फलपाकाताः क्षणसप्तवशास्तु ताः

Những hạt giống ấy sinh ra; Đấng Chủ Tể khiến các dược thảo hiện khắp thôn làng và rừng núi—tồn tại đến khi quả chín, nhưng chỉ trong giới hạn bảy sát-na ngắn ngủi.

Verse 144

व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमाश्चणकास्तिलाः / प्रियंगव उदारास्ते कोरदुष्टाः सवामकाः

Trong các loại ngũ cốc có lúa, đại mạch, lúa mì, đậu chana và mè; lại có priyangu, udāra, koraduṣṭa và savāmaka—đều được nêu là các giống.

Verse 145

माषा मुद्गा मसूरास्तु नीवाराः सकुलत्थकाः / हरिकाश्चरकाश्चैव गमः सप्तदश स्मृताः

Māṣa, mudga, masūr, nīvāra và kulattha; lại có harikā và carakā—tất cả được ghi nhớ là mười bảy loại ‘gama’.

Verse 146

इत्येता ओषधीनां तु ग्राम्याणां जातयः स्मृताः / श्यामाकाश्चैव नीवारा जर्तिलाः सगवेधुकाः

Như vậy, các giống cây lương thực thuộc loại thôn dã (grāmya) được ghi nhớ: śyāmāka, nīvāra, jartilā, cùng với gavedhuka.

Verse 147

कुरुविंदो वेणुयवास्ता मातीर्काटकाः स्मृताः / ग्रामारण्याः स्मृता ह्येता ओषध्यस्तु चतुर्दश

Kuruviṃda, veṇuyava và mātīrkāṭaka—cũng được nêu; các cây lương thực thuộc cả làng và rừng này được kể là mười bốn loại.

Verse 148

उत्पन्नाः प्रथमस्यैता आदौ त्रेतायुगस्य ह / अफालकृष्टास्ताः सर्वा ग्राम्यारण्यश्चतुर्द्दश

Mười bốn loại ngũ cốc thuộc cả làng và rừng này đã phát sinh đầu tiên vào buổi đầu thời Tretāyuga; tất cả tự mọc lên, không cần cày bừa bằng lưỡi cày.

Verse 149

वृक्षगुल्मलतावल्ल्यो वीरुधस्तृणजातयः / मूलैः फलैश्च रोहैश्चगृह्णन्पुष्टाश्च यत्फलम्

Cây lớn, bụi cây, dây leo, cỏ dại và các loài cỏ—đều hấp thụ rễ, quả và chồi non; nhờ đó được nuôi dưỡng và kết thành quả của mình.

Verse 150

पृथ्वी दुग्धा तु बीजानि यानि पूर्वं स्वयंभुवा / ऋतुपुष्पफलास्ता वै ओषध्यो जज्ञिरे त्विह

Xưa kia, Svayambhu đã vắt sữa từ Đất Mẹ để lấy các hạt giống; từ chính những hạt ấy, nơi đây sinh ra các dược thảo nở hoa kết trái theo mùa.

Verse 151

यदा प्रसृष्टा ओषध्यो न प्रथंतीह याः पुनः / ततस्तासां च पृत्त्यर्थै वार्तोपायं चकार ह

Khi các dược thảo đã được tạo ra mà vẫn không lan rộng nơi đây, thì để nuôi dưỡng chúng, Ngài đã lập nên phương kế sinh nhai gọi là vārta.

Verse 152

तासां स्वयंभूर्भगवान् हस्तसिद्धिं स्वकर्मजाम् / ततः प्रभृति चौषध्यः कृष्टपच्यास्तु जज्ञिरे

Vì chúng, đấng Svayambhu đã hiển lộ ‘hastasiddhi’—tay nghề do chính nghiệp lực của Ngài; từ đó các dược thảo trở thành thứ có thể cày trồng và nấu chín để dùng.

Verse 153

संसिद्धकायो वार्तायां ततस्तासां प्रजापतिः / मर्यादां स्थापयामास ययारक्षत्परस्परम्

Khi thân thể đã thành tựu trong vārta, Prajāpati liền thiết lập một maryādā—khuôn phép—nhờ đó họ bảo hộ lẫn nhau.

Verse 154

ये वै परिग्रहीतारस्तासामासन्बलीयसः / इतरेषां कृतत्राणान् स्थापयामास क्षत्रियान्

Những người nhận lãnh và che chở họ đều là bậc hùng mạnh; rồi sau khi bảo hộ kẻ khác, ông đã thiết lập hàng Sát-đế-lỵ.

Verse 155

उपतिष्ठंति तावंतो यावन्तो निर्मितास्तथा / सत्यं बूत यथाभूतं ध्रुवं वो ब्रह्मणास्तु ताः

Bao nhiêu người được tạo dựng như thế thì bấy nhiêu người hiện diện; hãy nói sự thật đúng như đã xảy ra—nguyện do Phạm Thiên mà điều ấy được vững chắc cho các ngươi.

Verse 156

ये चान्ये ह्यबलास्तेषां संरक्षाकर्म्मणि स्थिताः / क्रीतानि नाशयंति स्म पृथिव्यां ते व्यवस्थिताः

Còn những kẻ khác yếu đuối thì được đặt vào việc hộ vệ; an trú trên cõi đất, họ đã tiêu trừ thân phận nô lệ bị mua bán.

Verse 157

वैश्यानित्येव तानाहुः कीनाशान्वृत्तिसाधकान् / सेवंतश्च द्रवंतश्च परिचर्यासु ये रताः

Chính họ thường được gọi là ‘Vaiśya’—những nông phu, người gây dựng kế sinh nhai; kẻ phụng sự, tất tả, và chuyên tâm trong việc hầu hạ.

Verse 158

निस्तेजसो ऽल्पवीर्याश्च शूद्रांस्तानब्रवीच्च सः / तेषां कर्माणि धर्मांश्च ब्रह्मा तु व्यदधात्प्रभुः

Những kẻ không rạng uy và ít sức lực, ông gọi là ‘Śūdra’; còn nghiệp và pháp của họ thì đấng Phạm Thiên đã an bài.

Verse 159

संस्थित्यां तु कृतायां हि यातुर्वर्ण्यस्य तेन वै / पुनः प्रजास्तु ता मोहाद्धर्म्मं तं नान्वपालयन्

Dẫu trật tự đã được thiết lập đúng đắn, nhưng chúng sinh vì mê muội nên lại không gìn giữ pháp (dharma) ấy.

Verse 160

वर्णधर्मैश्च जीवंत्यो व्यरुद्ध्यंत परस्परम् / ब्रह्मा बुद्धा तु तत्सर्वं याथातथ्येन स प्रभुः

Dẫu sống theo pháp của các varṇa, họ vẫn chống đối lẫn nhau; đấng Brahmā đã thấu rõ mọi sự đúng như thật.

Verse 161

क्षत्रियाणां बलं दंडं युद्धमाजीव्यमादिशत् / याजनाध्यापने ब्रह्मा तथा दानप्रतिग्रहम्

Brahmā truyền định cho kṣatriya: sức mạnh, quyền trượng trừng phạt và chiến trận làm kế sinh nhai; lại đặt cả việc cử hành tế lễ, giảng dạy và nhận bố thí.

Verse 162

ब्राह्मणानां विभुस्तेषां कर्माण्येता न्यथादिशत् / पाशुपाल्यं च वाणिज्यं कृषिं चैव विशां ददौ

Đấng Chủ Tể đã định rõ các bổn phận ấy cho brāhmaṇa; còn với vaiśya, Ngài ban việc chăn nuôi, thương mại và canh tác.

Verse 163

शिल्पाजीवभृतां चैव शूद्राणां व्यदधात्पुनः / सामान्यानि च कर्माणि ब्रह्मक्षत्रविशां पुनः

Rồi Ngài lại sắp đặt cho śūdra sinh kế bằng nghề thủ công và nghệ nghiệp; đồng thời cũng định lại vài bổn phận chung cho brāhmaṇa, kṣatriya và vaiśya.

Verse 164

यजनाध्यापने दानं सामान्यानीतरेषु च / कर्माजीवं तु वै दत्त्वा तेषामिह परस्परम्

Cử hành tế lễ, giảng dạy Veda và bố thí—đó là pháp chung. Lại đem sinh kế do nghiệp làm mà ban cho, họ ở đời này nâng đỡ lẫn nhau.

Verse 165

तेषां लोकांतरे मूर्ध्नि स्थानानि विदधे पुनः / प्राजापत्यं द्विजातीनां स्मृतं स्थानं क्रियावताम्

Vì họ, Ngài lại an lập các chỗ ở trên đỉnh cõi hậu thế. Nơi của các dvija chuyên cần nghi lễ được gọi là ‘Prajāpatya’.

Verse 166

स्थानमैद्रं क्षत्रियाणां संग्रामेष्वपलायिनाम् / वैश्यानां मारुतं स्थानं स्वस्वकर्मोपजीविनाम्

Chỗ ở của các kṣatriya không trốn chạy giữa chiến trận là ‘Aindra’. Chỗ ở của các vaiśya sống bằng nghề nghiệp của mình là ‘Māruta’.

Verse 167

गांधर्वं शूद्रजातीनां परिचर्ये च तिष्ठताम् / स्थानान्येतानि वर्णानां योग्याचारवतां सताम्

Nơi của các śūdra an trú trong việc phụng sự là ‘Gāndharva’. Những nơi ấy thuộc về các varṇa hiền thiện, có hạnh kiểm xứng đáng.

Verse 168

संस्थित्यां सुकृतायां वै चातुर्वर्ण्यस्य तस्य तत् / वर्णास्तु दंडभयतः स्वेस्वे वर्ण्ये व्यवस्थिताः / ततः स्थितेषु वर्णेषु स्थापयामास ह्याश्रमान्

Khi trật tự tứ varṇa ấy đã được an lập vững vàng, vì sợ hình phạt nên các varṇa ở yên trong bổn phận của mình. Rồi khi các varṇa đã ổn định, Ngài thiết lập các āśrama.

Verse 169

गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थो यतिस्तथा / आश्रमाश्चतुरो ह्येतान्पूर्ववत्स्थापयन्प्रभुः

Gia chủ, phạm hạnh, lâm cư và du sĩ (yati)—đó là bốn āśrama; Đấng Tối Thượng đã thiết lập như thuở trước.

Verse 170

वर्णकर्माणि ये केचित्तेषामिह चतुर्भवः / कृतकर्म्म कृतावासा आश्रमादुपभुञ्जते

Mọi nghiệp theo bổn phận varṇa, ở đây đều có bốn loại quả; hoàn thành nghiệp và an trú trong āśrama, người ta thọ hưởng từ āśrama ấy.

Verse 171

ब्रह्मा तान्स्थापयामास आश्रमान् भ्रामतामतः / निर्द्दिदेश ततस्तेषां ब्रह्मा धर्मान्प्रभा षते

Phạm Thiên (Brahmā) đã thiết lập các āśrama ấy như ngọn đèn dẫn lối cho tâm trí lạc hướng; rồi Ngài chỉ dạy và ấn định các pháp (dharma) của họ.

Verse 172

प्रस्थानानि तु तेषां च यमान्सनियमांस्तथा / चतुर्वर्णात्मकः पूर्वं गृहस्थस्याश्रमः स्थितः

Các nẻo xuất hành (prasthāna), cùng yama và niyama của họ cũng được định rõ; và thuở ban đầu, āśrama gia chủ bao hàm đủ bốn varṇa.

Verse 173

त्रयाणा माश्रमाणां च वृत्तियोनीति चैव हि / यथाक्रमं च वक्ष्यामि व्रतैश्च नियमैस्तथा

Cả nếp sống và phép tắc của ba āśrama nữa; ta sẽ lần lượt nói rõ, cùng với các vrata và niyama.

Verse 174

दाराग्नयश्चातिथय इष्टाः श्राद्धक्रियाः प्रजाः / इत्येष वै गृहस्थस्य समासाद्धर्मसंग्रहः

Vợ hiền, phụng dưỡng lửa thiêng, tiếp đãi khách, cử hành yajña, làm lễ śrāddha và chăm lo dân chúng—đó là tóm lược dharma của người gia chủ.

Verse 175

ढंडी च मेखली चैव अधःशायी तथाजिनी / गुरुशुश्रूषणं भैक्ष्यंविद्यार्थी ब्रह्मचारिणः

Cầm gậy, thắt mekhalā, nằm trên đất, khoác da thú; phụng sự thầy, sống bằng khất thực và chuyên tâm học đạo—đó là pháp của người brahmacārin.

Verse 176

चीरपत्राजिनानि स्युर्वनमूलफलौषधैः / उभे संध्ये वगाहश्च होमश्चारण्यवासिनाम्

Mặc áo vải thô, áo lá và da thú; sống nhờ rễ, quả và dược thảo rừng. Cả hai thời sandhyā đều tắm gội và làm lễ homa—đó là phép tắc của người ở rừng.

Verse 177

विपन्नमुसले भैक्ष्यमास्तेयं शौचमेव च / अप्रमादो ऽव्यवायश्च दया भूतेषु च क्षमा

Dù lúc khốn khó vẫn sống bằng khất thực, không trộm cắp, giữ thanh tịnh; không buông lung, giữ phạm hạnh, thương xót mọi loài và biết tha thứ—đó là dharma.

Verse 178

श्रवणं गुरुशुश्रूषा सत्यं च दशमं स्मृतम् / दशलक्षणको ह्येष धर्मः प्रोक्तः स्वयंभूवा

Lắng nghe giáo pháp, phụng sự thầy và chân thật—được nhớ là dấu thứ mười. Dharma có mười đặc tướng này do Svayambhū tuyên thuyết.

Verse 179

भिक्षोर्व्रतानि पंचात्र भैक्ष्यवेदव्रतानि च / तेषां स्थानान्यशुष्मिं च संस्थिताना मचष्ट सः

Tại đây nói về năm giới nguyện của vị khất sĩ và các giới nguyện Bhaiṣya-Veda; và Ngài cũng thuật rõ các nơi chốn của chúng cùng những người an trú trong trạng thái ‘aśuṣmin’.

Verse 180

अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् / स्मृतं तेषां तु यत् स्थानं तदेव गुरुवासिनाम्

Các ṛṣi giữ hạnh thanh tịnh (ūrdhvaretas) được nói là tám mươi tám nghìn vị; và nơi chốn được ghi nhớ cho các Ngài cũng chính là nơi của những người nương trú bên bậc Guru.

Verse 181

सप्तर्षीणा तु यत्स्थानं स्मृतं तद्वै वनौकसाम् / प्राजापत्यं गृहस्थानां न्यासिनां ब्रह्मणःक्षयम्

Nơi chốn được ghi nhớ của Thất Hiền (Saptarṣi) chính là nơi của các ẩn sĩ ở rừng; với người tại gia là cõi Prajāpatya, còn với bậc nyāsin là sự tan hòa (kṣaya) vào Brahman.

Verse 182

योगिनामकृतं स्थानं तानाजित्बा न विद्यते / स्थानान्याश्रमिणस्तानि ब्रह्मस्थानस्थितानि तु

Cõi ‘akṛta’ (siêu nhiên) của các yogin không thể đạt nếu không chinh phục bằng tu tập; còn các nơi chốn của những người sống theo āśrama ấy thật sự an trụ trong Brahma-sthāna.

Verse 183

चत्वार एव पंथानो देवयानानि निर्मिताः / पंथानः पितृयानास्तु समृताश्चत्वार एव ते

Devayāna được lập thành bốn con đường; và Pitṛyāna cũng được truyền nhớ là có bốn con đường như thế.

Verse 184

ब्रह्मणां लोकतन्त्रेण आद्ये मन्वन्तरे पुरा / पंथानो देवयाना ये तेषां द्वारं रंविः स्मृतः / तथैव पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते

Theo trật tự thế gian của Phạm Thiên, thuở Manvantara đầu tiên xưa kia, cửa ngõ của các đạo Devayāna được ghi nhớ là Ravi (Mặt Trời); cũng vậy, cửa ngõ của đạo Pitṛyāna được nói là Candramā (Mặt Trăng).

Verse 185

एवं वर्णाश्रमाणां च प्रविभागे कृते तदा / यदा प्रजा ना वर्द्धंत वर्णधर्मसमासिकाः

Như vậy, dù đã phân định varṇa và āśrama, vẫn có lúc dân chúng nương theo varṇa-dharma mà không tăng trưởng, không hưng thịnh.

Verse 186

ततो ऽन्यां मानसीं स्वां वै त्रेतामध्ये ऽसृजत्प्रजाः / आत्मनस्तु शरीरेभ्यस्तुल्याश्चैवात्मना तु ताः

Rồi vào giữa thời Tretāyuga, Ngài lại tạo ra một loài prajā khác từ chính ý niệm của mình; họ sinh từ các thân thể của Ngài và về bản tính cũng tương đồng với Ngài.

Verse 187

तस्मिस्त्रेतायुगे त्वाद्ये मध्यं प्राप्ते क्रमेण तु / ततो ऽन्यां मानसीं सो ऽथ प्रजाः स्रष्टुं प्रचक्रमे

Trong Tretāyuga thuở ban đầu ấy, khi thời gian dần đến trung kỳ, Ngài liền khởi sự tạo ra một loài prajā khác, cũng do ý niệm mà sinh.

Verse 188

ततः सत्त्वरजोद्रिक्ताः प्रजाः सह्यसृजत्प्रभुः / धर्मार्थकाममोक्षाणां वार्त्तानां साधकाश्च याः

Khi ấy, Đấng Chúa Tể tạo ra chúng sinh trội về sattva và rajas; họ là những người thực hành bốn mục tiêu: dharma, artha, kāma, mokṣa, và cũng là kẻ duy trì nếp sống thế gian.

Verse 189

देवाश्च पितरश्चैव ऋषयो मनवस्तथा / युगानुरूपा धर्मेण यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः

Chư Thiên, các Pitṛ (tổ tiên), các Ṛṣi và các Manu—nhờ Chánh pháp hợp với từng thời đại—mà muôn loài chúng sinh này được nuôi dưỡng và tăng trưởng.

Verse 190

उपस्थिते तदा तस्मिन् सृष्टिवर्गे स्वयंभुवः / अभिध्याय प्रजा ब्रह्मा नानावीर्याः स्वमानसीः

Khi hội chúng của sự sáng tạo đã hiện bày, Đấng Tự Sinh Brahmā quán niệm về các loài, rồi từ chính tâm ý mình tạo ra những dòng giống tâm sinh với năng lực sai khác.

Verse 191

पूर्वोक्ता या मया तुभ्यं जनानीकं समाश्रिताः / कल्पे ऽतीते पुराण्यासीद्देवाद्यास्तु प्रजा इह

Những chúng sinh ta đã nói với ngươi trước kia nương tựa trong các đoàn dân; ở kalpa đã qua họ thuộc thời cổ xưa, còn trong kalpa này thì chư thiên v.v. chính là các loài ấy.

Verse 192

ध्यायतस्तस्य तानीह संभूत्यर्थमुपस्तिताः / मन्वंतरक्रमेणेह कनिष्ठाः प्रथमेन ताः

Khi Ngài đang quán niệm, họ hiện đến nơi đây để thành tựu sự sinh khởi; theo thứ tự các manvantara, trong manvantara thứ nhất họ thuộc bậc kém hơn (kaniṣṭha).

Verse 193

ख्यातास्तु वंश्यैरेतैस्तु पूर्वं यैरिह भाविताः / कुशलाकुशलैः कंदैरक्षीणैस्तैस्तदा युताः

Những dòng dõi này đã nổi danh từ trước nhờ những bậc đã bồi đắp họ nơi đây; khi ấy họ gắn liền với những gốc rễ không hao mòn—hạt giống nghiệp thiện và nghiệp bất thiện.

Verse 194

तत्कर्मफलदोषेण ह्युपबाधाः प्रजज्ञिरे / देवासुरपितॄंश्चैव यक्षैर्गन्धर्वमानुषैः

Do lỗi của quả báo nghiệp ấy, nhiều sự quấy nhiễu đã sinh ra; nơi chư Thiên, A-tu-la, các Pitṛ, Yakṣa, Gandharva và loài người cũng vậy.

Verse 195

राक्षसैस्तु पिशाचैस्तैः पशुपक्षिसरीसृपैः / वृक्षनारककीटाद्यैस्तैस्तैः सर्वैरुपस्थिताः / आहारार्थं प्रजानां वै विदात्मानो विनिर्ममे

Các Rākṣasa, Piśāca, muông thú, chim chóc, loài bò sát, cây cối, chúng sinh địa ngục, côn trùng v.v. đều tụ hội; để làm thức ăn cho muôn loài, Đấng Tạo Hóa đã an bài chúng.