Shloka 122
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
कृत्वा द्वंद्वाभिघातास्तान्त्वार्तोपायमचिंतयान् / नष्टेषु मधुना सार्द्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा
Transliteration
kṛtvā dvaṃdvābhighātāstāntvārtopāyamaciṃtayān / naṣṭeṣu madhunā sārddhaṃ kalpavṛkṣeṣu vai tadā
Translation
Khi ấy, lúc các cây kalpa cùng với mật ngọt đều tiêu mất, họ chịu những va đập của sự đối nghịch và suy nghĩ phương cách giải trừ khổ não.
Word by Word
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having done/made’
द्वन्द्व-अभिघातान्conflict-blows/attacks
द्वन्द्व-अभिघातान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक) + अभिघात (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘द्वन्द्वस्य अभिघाताः’; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), बहुवचन
तान्those
तान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
आर्त-उपायम्a remedy for distress
आर्त-उपायम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआर्त (प्रातिपदिक) + उपाय (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष (qualifying determinative) ‘आर्तानाम् उपायः/आर्तस्य उपायः’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अचिन्तयन्not considering
अचिन्तयन्:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘not thinking/without considering’ (अ-निषेध)
नष्टेषुwhen destroyed
नष्टेषु:
अधिकरण (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), बहुवचन; ‘when (they) were destroyed’
मधुनाwith honey
मधुना:
सह (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/Instrumental), एकवचन
सार्धम्together with
सार्धम्:
सह (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय, सहार्थक (adverb ‘together with’)
कल्प-वृक्षेषुin the wish-fulfilling trees
कल्प-वृक्षेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्पवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय (conventional) ‘कल्पस्य वृक्षाः/कल्पवृक्षाः’; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), बहुवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphatic particle)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (temporal adverb)