Adhyaya 31

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे यज्ञप्रवर्त्तनं नाम त्रिशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच अत ऊर्द्धं प्रवक्ष्यामि द्वापरस्य विधिं पुनः / तत्र त्रेतायुगे क्षीणे द्वापरं प्रतिपद्यते

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần trước do Vāyu thuyết, ở anuṣaṅga-pāda thứ hai, chương thứ ba mươi mang tên “Khởi lập Yajña”. Sūta nói: Từ đây ta sẽ lại trình bày nghi thức của Dvāpara; khi Tretā-yuga suy tàn thì Dvāpara-yuga bắt đầu.

Verse 2

द्वापरादौ प्रजानां तु सिद्धिस्त्रेतायुगे तु या / परिवृत्ते युगे तस्मिंस्ततस्ताभिः प्रणश्यति

Vào đầu Dvāpara, những thành tựu của chúng sinh vốn có trong Tretā-yuga—khi yuga ấy chuyển đổi, các thành tựu ấy dần tiêu mất.

Verse 3

ततः प्रवर्त्तते तासां प्रजानां द्वापरे पुनः / संभेदश्चैव वर्णानां कार्याणां च विपर्ययः

Rồi đến thời Dvāpara, nếp sống của muôn dân lại khởi lên; các varṇa bị pha trộn và bổn phận bị đảo lộn.

Verse 4

यज्ञावधारणं दण्डो मदो दंभः क्षमा बलम् / एषा रजस्तमोयुक्ता प्रवृत्तिर्द्वापरे स्मृता

Sự định đoạt tế lễ chỉ theo hình thức, hình phạt, kiêu mạn, giả dối, và lòng ‘khoan dung’ dựa vào sức mạnh—đó là khuynh hướng Dvāpara, pha rajas và tamas.

Verse 5

आद्ये कृते यो धर्मो ऽस्ति स त्रेतायां प्रवर्त्तते / द्वापरे व्याकुलीभूत्वा प्रणश्यति कलौ युगे

Dharma vốn có trong Kṛta Yuga ban đầu vẫn vận hành ở Tretā; sang Dvāpara nó rối loạn và suy tàn, rồi đến Kali Yuga thì tiêu mất.

Verse 6

वर्णानां विपरिध्वंसः संकीयत तथाश्रमाः / द्वैविध्यं प्रतिपद्येतेयुगे तस्मिञ्छ्रुति स्मृती

Người ta nói các varṇa suy hoại và các āśrama cũng bị thu hẹp; trong yuga ấy, Śruti và Smṛti đều trở nên phân đôi.

Verse 7

द्वैधात्तथा श्रुतिस्मृत्योर्निश्चयो नाधिगम्यते / अनिश्चयाधिगमनाद्धर्मतत्त्वं न विद्यते

Do Śruti và Smṛti trở nên phân đôi nên không thể đạt sự quyết định chắc chắn; rơi vào bất định thì chân lý của dharma cũng không còn được biết.

Verse 8

धर्मासत्त्वेन मित्राणां मतिभेदो भवेन्नृणाम् / परस्परविभिन्नैस्तैदृष्टीनां विभ्रमेण च

Do không thấu hiểu cốt tủy của Dharma, ngay giữa bằng hữu con người cũng sinh bất đồng; lại do mê lầm bởi những quan kiến khác nhau lẫn nhau.

Verse 9

अयं धर्मो ह्ययं नेति निश्चयो नाधिगम्यते / कारणानां च वैकल्प्यात्कार्याणां चाप्यनिश्चयात्

Không thể đạt quyết định ‘đây là Dharma, đây không phải’, vì các nhân có nhiều khả thể và các quả cũng bất định.

Verse 10

मतिभेदेन तेषां वै दृष्टीनां विभ्रमो भवेत् / ततो दृष्टिविभन्नैस्तु कृतं शास्त्राकुलं त्विदम्

Do bất đồng ý kiến, các quan kiến của họ trở nên mê loạn; rồi những người khác biệt quan điểm đã khiến hệ thống śāstra này rối ren.

Verse 11

एको वेदश्चतुष्पाद्धि त्रेतास्विह विधीयते / संक्षयादायुपश्चैव व्यस्यते द्वापरेषु च

Veda vốn chỉ là một, nhưng trong thời Tretā được quy định thành bốn phần; và do thọ mệnh suy giảm, đến thời Dvāpara thì được phân chia.

Verse 12

ऋषिमन्त्रात्पुनर्भेदाद्भिद्यते दृष्टिविभ्रमैः / मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः

Do khác biệt về ṛṣi và mantra, nó lại bị phân chia bởi sự mê lầm của quan kiến; qua cách sắp đặt phần mantra và brāhmaṇa, cùng sự đảo lộn của thanh điệu (svara) và chữ âm (varṇa).

Verse 13

संहिता ऋग्यजुःसाम्नां संपठ्यन्ते महर्षिभिः / सामान्या वैकृताश्चैव दृष्टिभिन्ने क्वचित्क्वचित्

Các bản Saṃhitā của Ṛg, Yajur và Sāma được các đại hiền triết cùng tụng đọc; ở vài nơi, do khác biệt kiến giải, chúng hiện ra cả dạng thông thường lẫn biến dị.

Verse 14

ब्राह्मणं कल्पसूत्राणि मन्त्रप्रवचनानि च / अन्ये ऽपि प्रस्थितास्तान्वै केचित्तान्प्रत्यवस्थिताः

Lại có các Brāhmaṇa, các Kalpasūtra và những lời giảng về mantra; có người theo các lối ấy mà đi, có người lại đứng vững, nương tựa nơi đó.

Verse 15

द्वापरेषु प्रवर्त्तन्ते निवर्त्तन्ते कलौ युगे / एकमाध्वर्यवं त्वासीत्पुनर्द्वैधमजायत

Trong Dvāpara-yuga, điều ấy được khởi hành và lưu hành; đến Kali-yuga thì lui tắt. Thuở đầu Ādhvaryava chỉ là một, rồi lại sinh ra thành hai nhánh.

Verse 16

सामान्यविपरीतार्थैः कृतशास्त्राकुलं त्विदम् / आध्वर्यवस्य प्रस्थानैर्बहुधा व्याकुलीकृतैः

Do các śāstra gán nghĩa trái với nghĩa thông thường, điều này trở nên rối loạn; lại bởi nhiều “prasthāna” của Ādhvaryava khiến nó bị xáo trộn muôn bề.

Verse 17

तथैवाथर्वऋक्साम्नां विकल्पैश्चापि संज्ञया / व्याकुलेद्वापरे नित्यं क्रियते भिन्न दर्शनैः

Cũng vậy, đối với Atharva, Ṛg và Sāma có nhiều dị bản và danh xưng; trong Dvāpara-yuga, bởi các kiến giải khác nhau, chúng luôn bị làm cho rối loạn.

Verse 18

तेषां भेदाः प्रतीभेदा विकल्पाश्चापि संख्याया / द्वापरे संप्रवर्त्तते विनश्यन्ति ततः कलौ

Những sai biệt, sai biệt phụ và các biến thể về số lượng của họ khởi lên trong thời Dvāpara; rồi đến thời Kali thì tiêu mất.

Verse 19

तेषां विपर्ययोत्पन्ना भवन्ति द्वापरे पुनः / अवृष्टिर्मरणं चैव तथैव व्याध्युपद्रवाः

Trong thời Dvāpara, từ sự đảo lộn ấy lại sinh ra hạn hán không mưa, cái chết, và tai họa bệnh tật.

Verse 20

वाङ्मनः कर्मर्जेदुःखैर्निर्वेदो जायते पुनः / निर्वेदाज्जायते तेषां दुःखमोक्षविचारणा

Từ những khổ đau do lời nói, tâm ý và hành nghiệp tạo ra, lại sinh tâm chán lìa; từ tâm chán lìa ấy nảy sinh sự quán xét về giải thoát khỏi khổ.

Verse 21

विचारणाच्च वैराग्यं वैराग्याद्दोषदर्शनम् / दोषदर्शनतस्चैव द्वापरे ऽज्ञानसंभवः

Từ sự quán xét sinh ra ly tham; từ ly tham sinh ra thấy lỗi; và chính từ thấy lỗi ấy, trong thời Dvāpara, vô minh phát sinh.

Verse 22

तेषाम ज्ञानिनां पूर्वमाद्ये स्वायंभुवे ऽन्तरे / उत्पद्यन्ते हि शास्त्राणां द्वापरे परिपन्थिनः

Đối với những kẻ vô tri ấy, ngay trước Manvantara Svāyambhuva đầu tiên, trong thời Dvāpara đã xuất hiện những phái chống đối kinh điển (śāstra).

Verse 23

आयुर्वेदविकल्पश्च ह्यगानां ज्योतिषस्य च / अर्थशास्त्रविकल्पाश्च हेतुशास्त्रविकल्पनम्

Ngay cả trong Ayurveda, Jyotiṣa, Arthaśāstra và Hetuśāstra cũng xuất hiện nhiều dị bản và cách phân chia khác nhau.

Verse 24

प्रक्रियाकल्पसूत्राणां भाष्यविद्याविकल्पनम् / स्मृतिशास्त्रप्रभेदश्च प्रस्थानानि पृथक्पृथक्

Các Kalpa-sūtra về nghi thức và phương pháp, cùng học thuật chú giải (bhāṣya), đều có nhiều dị bản; trong Smṛti-śāstra cũng có nhiều phân nhánh, và các truyền thống (prasthāna) tách biệt từng dòng.

Verse 25

द्वापरेष्वभिवर्त्तन्ते मतिभेदाश्रयान्नृणाम् / मनसा कर्मणा वाचा कृच्छ्राद्वार्ता प्रसिद्ध्यति

Trong thời Dvāpara, do con người nương vào sự khác biệt quan điểm, chia rẽ liền tăng; bằng tâm, bằng hành, bằng lời, việc đối thoại cũng chỉ thành tựu trong gian khó.

Verse 26

द्वापरे सर्वभूतानां कायक्लेशपुरस्कृता / लोभो वृत्तिर्वणिक्पूर्वा तत्त्वानामविनिश्चयः

Trong thời Dvāpara, nếp sống của muôn loài đặt sự nhọc nhằn thân xác lên trước; lòng tham mang dáng dấp thương nhân, và chân lý (tattva) không còn được quyết định rõ ràng.

Verse 27

वेदशास्त्रप्रणयनं धर्माणां संकरस्तथा / वर्णाश्रमपरिध्वंसः कामक्रोधौ तथैव च

Các trước tác Veda và śāstra mới được soạn ra; các dharma bị pha tạp; trật tự varṇa-āśrama suy hoại, và dục vọng cùng sân hận cũng tăng trưởng.

Verse 28

द्वापरेषु प्रवर्त्तन्ते रागो लोभो वधस्तथा / वेदं व्यासश्चतुर्द्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु

Trong thời Dvapara, dục vọng, tham lam và sát hại lan tràn. Vào thời Dvapara trở đi, Thánh Vyasa phân chia Veda thành bốn phần.

Verse 29

निःशेषे द्वापरे तस्मिंस्तस्य संध्या तु यादृशी / प्रतिष्ठते गुणैर्हीनो धर्मो ऽसौ द्वापरस्य तु

Khi yuga Dvapara chấm dứt hoàn toàn, thời kỳ hoàng hôn của nó cũng như thế. Dharma của Dvapara vẫn tồn tại, nhưng đã thiếu vắng các phẩm chất.

Verse 30

तथैव संध्या पादेन ह्यङ्गः संध्या इतीष्यते / द्वापरस्यावशेषेण तिष्यस्य तु निबोधत

Cũng vậy, một phần tư của thời kỳ hoàng hôn được gọi là ‘anga-sandhya’. Từ phần còn lại của Dvapara, hãy hiểu bản tính của Tishya (Kali).

Verse 31

द्वापरस्याशसेषण प्रतिपत्तिः कलेरपि / हिंसासूयानृतं माया वधश्चैव तपस्विनाम्

Từ phần còn lại của Dvapara, cũng nhận ra sự xuất hiện của Kali. Bạo lực, ganh ghét, dối trá, huyễn thuật và sát hại các bậc khổ hạnh—đó là dấu hiệu của nó.

Verse 32

एते स्वभावास्तिष्यस्य साधयन्ति च वै प्रजाः / एष धर्मः कृतः कृत्स्नो धर्मश्च परिहीयते

Đó là bản tính của Tishya (Kali), và chính chúng sinh thực hành khiến nó thành hiện thực. Dharma thời Krita từng trọn vẹn, nhưng dharma dần dần suy giảm.

Verse 33

मनसा कर्मणा स्तुत्या वार्ता सिध्यति वा न वा / कलौ प्रमारकी रोगः सततं क्षुद्भयानि च

Bằng tâm ý, hành nghiệp và lời tán tụng, việc đời có thể thành hoặc không; trong thời Kali có bệnh tật hủy diệt và nỗi sợ đói khát luôn thường trực.

Verse 34

अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः / न प्रमाणं स्मृतेरस्ति तिष्ये लोकेषु वै युगे

Nỗi sợ hạn hán thật ghê gớm và các xứ sở đảo điên; trong thời Tisya (Kali), giữa các cõi, ngay cả Smṛti cũng không còn làm chuẩn mực.

Verse 35

गर्भस्थो म्रियते कश्चिद्यौव नस्थस्तथापरः / स्थविराः के ऽपि कौमारे म्रियन्ते वै कलौ प्रजाः

Có kẻ chết ngay khi còn trong thai, có kẻ chết lúc tuổi trẻ; lại có người tuy đã già mà chết từ thuở ấu thơ—dân chúng thời Kali là như vậy.

Verse 36

दुरिष्टैर्दुरधीतैश्च दुष्कृतैश्च दुरागमैः / विप्राणां कर्मदोषैस्तैः प्रजानां जायते भयम्

Do tế lễ sai lạc, học tập lệch lạc, việc ác và giáo pháp suy đồi—từ những lỗi nghiệp của các vị Bà-la-môn ấy mà nỗi sợ sinh khởi nơi dân chúng.

Verse 37

हिंसा माया तथेर्ष्या च क्रोधो ऽसूया क्षमा नृषु / तिष्ये भवन्ति जन्तूनां रागो लोभश्च सर्वशः

Trong thời Tisya (Kali), nơi con người có bạo hại, huyễn trá, ganh tị, sân hận, dèm pha và lòng khoan thứ (suy giảm); nơi muôn loài, ái dục và tham lam lan khắp.

Verse 38

संक्षोभो जायते ऽत्यथै करिमासाद्य वै युगम् / पूर्णे वर्षसहस्रे वै परमायुस्तदा नृणाम्

Trong thời đại ấy phát sinh sự chấn động và xáo trộn rất lớn; và khi kỷ nguyên (Kari-kāla) đến, thọ mạng tối thượng của loài người tròn một nghìn năm.

Verse 39

नाधीयते तदा वेदान्न यजं ते द्विजातयः / उत्सीदन्ति नराश्चैव क्षत्रियाश्च विशः क्रमात्

Khi ấy không còn học tụng Veda, các bậc Dvija cũng không cử hành tế lễ yajña; dần dần con người, giai cấp Kṣatriya và Vaiśya đều suy tàn theo thứ tự.

Verse 40

शूद्राणामन्त्ययोनेस्तु संबन्धा ब्राह्मणैः सह / भवन्तीह कलौ तस्मिञ्छयनासनभोजनैः

Trong Kali-yuga ấy, người Śūdra và kẻ thuộc dòng thấp kết giao với Bà-la-môn qua việc cùng nằm, cùng ngồi và cùng ăn uống.

Verse 41

राजानः शूद्रभूयिष्ठाः पाखण्डानां प्रवर्त्तकाः / गुणहीनाः प्रजाश्चैव तदा वै संप्रवर्त्तते

Khi ấy các vua phần nhiều mang tính chất Śūdra và trở thành kẻ khởi xướng tà thuyết pākhaṇḍa; dân chúng cũng thiếu đức hạnh, và tình trạng ấy lan rộng.

Verse 42

आयुर्मेधा बलं रूपं कुलं चैव प्रणश्यति / शूद्राश्च ब्राह्मणाचाराः शूद्राचाराश्च ब्राह्मणाः

Thọ mạng, trí tuệ, sức lực, dung mạo và dòng tộc đều tiêu vong; người Śūdra theo lối sống Bà-la-môn, còn Bà-la-môn lại theo lối sống Śūdra.

Verse 43

राजवृत्ताः स्थिताश्चोरा श्चोराचाराश्च पार्थिवाः / भृत्या एते ह्यसुभृतो युगान्ते समवस्थिते

Vào cuối thời đại Yuga, kẻ trộm sẽ hành xử như vua, và vua sẽ hành xử như kẻ trộm. Kẻ tôi tớ sẽ chỉ biết lo cho bản thân mình.

Verse 44

अशीलिन्यो ऽनृताश्चैव स्त्रियो मद्यामिषप्रियाः / मायाविन्यो भविष्यन्ति युगान्ते मुनिसत्तम

Hỡi bậc hiền triết vĩ đại, vào cuối thời đại Yuga, phụ nữ sẽ trở nên thiếu đức hạnh, dối trá, ham mê rượu thịt và đầy lừa lọc.

Verse 45

एकपत्न्यो न शिष्यन्ति युगान्ते मुनिसत्तम / श्वापदप्रबलत्वं च गवां चैव ह्युपक्षयः

Hỡi bậc hiền triết vĩ đại, vào cuối thời đại Yuga, những người vợ chung thủy sẽ không còn nữa. Thú dữ sẽ lộng hành và loài bò sẽ suy tàn.

Verse 46

साधूनां विनिवृत्तिं च विद्यास्तस्मिन्युगक्षये / तदा धर्मो महोदर्के दुर्लभो दानमूलवान्

Hãy biết rằng những người thánh thiện sẽ biến mất vào cuối thời đại Yuga đó. Khi ấy, Đạo pháp sẽ trở nên hiếm hoi, chỉ còn dựa vào sự bố thí.

Verse 47

चातुराश्रमशैथिल्यो धर्मः प्रविचरिष्यति / तदा ह्यल्पफला भूमिः क्वचिच्चापि महाफला

Đạo pháp với sự lỏng lẻo trong bốn giai đoạn của cuộc đời (Ashrama) sẽ thịnh hành. Khi đó đất đai sẽ sinh ít hoa lợi, dù đôi nơi có thể được mùa lớn.

Verse 48

न रक्षितारो बोक्तारो बलिभागस्य पार्थिवाः / युगान्ते च भविष्यन्ति स्वरक्षणपरायणाः

Vào thời mạt kiếp, các vua chúa trần gian chẳng còn là người hộ trì dân chúng, cũng chẳng còn thọ hưởng phần cống nạp; họ chỉ chuyên lo tự bảo vệ mình.

Verse 49

अरक्षितारो राजानो विप्राः शूद्रोपजीविनः / शूद्राभिवादिनः सर्वे युगान्ते द्विजसत्तमाः

Vào thời mạt kiếp, các vua chúa chẳng còn hộ trì; ngay cả những bậc dvija tối thượng cũng sẽ sống nhờ śūdra và cúi chào śūdra khắp nơi.

Verse 50

अदृशूला जनपदाः शिवशूला द्विजास्तथा / प्रमदाः केशशूलाश्च युगान्ते समुपस्थिते

Khi mạt kiếp hiện đến, các xứ sở sẽ bị ‘mũi giáo vô hình’ đâm thấu; các dvija bị ‘mũi giáo của Śiva’; và phụ nữ bị ‘mũi giáo của mái tóc’ làm cho bấn loạn.

Verse 51

तपोयज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजोत्तमाः / यतयश्च भविष्यन्ति बहवो ऽस्मिन्कलौ युगे

Trong thời Kali này sẽ có nhiều vị du sĩ; nhưng các dvija tối thượng lại trở thành kẻ bán mua quả báo của khổ hạnh và thành quả tế lễ.

Verse 52

चित्रवर्षी यदा देवस्तदा प्राहुर्युगक्षयम् / सर्वे वाणिजकाश्चा पि भविष्यन्त्यधमे युगे

Khi chư thiên đổ xuống những trận mưa kỳ dị, người ta gọi đó là sự suy tận của yuga; và trong yuga hạ liệt ấy, ai nấy đều thành kẻ buôn bán.

Verse 53

भूयिष्ठं कूटमानैश्च पण्यं विक्रीणते जनाः / कुशीलचर्यापाखण्डैर्व्याधरूपैः समावृतम्

Phần đông người đời sẽ bán hàng bằng cân đo gian dối; thế gian bị che phủ bởi hạnh xấu, giả đạo và những kẻ mang dáng vẻ như người bệnh.

Verse 54

पुरुषाल्पं बहुस्त्रीकं युगान्ते समुपस्थिते / बाहुयाचनको लोको भविष्यति परस्परम्

Khi thời mạt kiếp đến gần, đàn ông sẽ ít, đàn bà sẽ nhiều; người đời sẽ chìa tay xin nhau từng chút.

Verse 55

अव्याकर्ता क्रूरवाक्या नार्जवो नानसूयकः / न कृते प्रतिकर्त्ता च युगे क्षीणे भविष्यति

Khi thời đại suy tàn, người đời sẽ lặng thinh không đáp, lời nói hung bạo, thiếu ngay thẳng và đầy ganh ghét; chẳng còn ai báo đáp ân nghĩa.

Verse 56

अशङ्का चैव पतिते युगान्ते तस्य लक्षणम् / ततः शून्य वसुमती भविष्यति वसुन्धरा

Dấu hiệu của sự suy đổ vào cuối thời là không còn sợ hãi hay nghi ngại; rồi đất mẹ này, Vasumatī, sẽ trở nên trống vắng.

Verse 57

गोप्तारश्चाप्यगोप्तारः प्रभविष्यन्ति शासकाः / हर्त्तारः पररत्नानां परदारविमर्शकाः

Những kẻ cầm quyền mang danh hộ vệ mà chẳng hộ vệ sẽ nổi lên; họ sẽ cướp đoạt châu báu của người khác và xúc phạm vợ người.

Verse 58

कामात्मानो दुरात्मानो ह्यधमाः साहसप्रियाः / प्रनष्टचेष्टना धूर्त्ता मुक्तकेशास्त्त्वशूलिनः

Họ sẽ bị dục vọng chi phối, tâm ác, hèn kém và ưa bạo liều; mọi nỗ lực tiêu tan, họ gian trá, tóc xõa và mang giáo ba mũi (tam xoa).

Verse 59

ऊनषोडशवर्षाश्च प्रजा यन्ते युगक्षये / शुक्लदन्ता जिताक्षाश्च मुण्डाः काषायवाससः

Vào lúc yuga tàn, dân chúng sẽ dưới mười sáu tuổi; răng trắng, chế ngự các căn, cạo đầu và khoác áo cà-sa màu đất (kāṣāya).

Verse 60

शूद्रा धर्मं चरिष्यति युगान्ते समुपस्थिते / सस्यचोरा भविष्यन्ति तथा चैलापहारिणः

Khi yuga sắp tận, người Śūdra cũng sẽ hành trì dharma; nhưng sẽ có kẻ trộm mùa màng và kẻ cướp đoạt y phục.

Verse 61

चोराच्चोराश्च हर्त्तारो हर्तुर्हर्त्ता तथापरः / ज्ञानकर्मम्युपरते लोके निष्क्रियतां गते

Sẽ có kẻ trộm cướp kẻ trộm, kẻ đoạt đoạt kẻ đoạt, kẻ cướp cướp kẻ cướp; khi trong đời, tri kiến và hành nghiệp dừng lại, và sự bất động lan tràn.

Verse 62

कीटमूषकसर्पाश्च धर्षयिष्यन्ति मानवान् / अभीक्ष्णं क्षेममारोग्यं सामर्थ्यं दुर्लभं तथा

Côn trùng, chuột và rắn sẽ quấy nhiễu loài người; và sự an ổn, sức khỏe cùng năng lực cũng sẽ thường xuyên trở nên hiếm hoi.

Verse 63

कौशिकान्प्रतिवत्स्यन्ति देशाः क्षुद्भयपीडिताः / दुःखेनाभिप्लुतानां च परमायुः शतं तदा

Các xứ sở bị giày vò bởi đói khát và sợ hãi sẽ quay về hướng nước Kaushika; và những người chìm trong khổ đau khi ấy tuổi thọ tối đa chỉ còn một trăm năm.

Verse 64

दृश्यन्ते च न दृश्यन्ते वेदा कलियुगे ऽखिलाः / तत्सीदन्ते तथा यज्ञाः केवलाधर्मपीडिताः

Trong thời Kali, toàn bộ Veda khi hiện khi ẩn; và các lễ tế yajña cũng suy tàn, chỉ vì bị adharma đè nặng.

Verse 65

काषायिणो ऽथ निर्ग्रन्था तथा कापालिकाश्च ह / वेदविक्रयिमश्चन्ये तीर्थविक्रयिणो ऽपरे

Khi ấy sẽ có kẻ khoác áo cà-sa, kẻ nirgrantha và cả phái kāpālika; có người đem Veda ra mua bán, lại có kẻ bán cả các tīrtha (thánh địa).

Verse 66

वर्णाश्रमाणां ये चान्ये पाखण्डाः परिपन्थिनः / उत्पद्यन्ते तदा ते वै संप्राप्ते तु कलौ युगे

Khi thời Kali đến, các giáo phái pākhaṇḍa và những con đường đối nghịch khác, chống lại trật tự varṇa-āśrama, cũng sẽ sinh khởi.

Verse 67

अधीयते तदा वेदाञ्छूद्रा धर्मार्थ कोविदाः / यजन्ते चाश्वमेधेन राजानः शूद्रयोनयः

Khi ấy, người śūdra cũng sẽ học Veda, tinh thông về dharma và artha; và các vua sinh từ śūdra-yoni sẽ cử hành lễ tế Aśvamedha.

Verse 68

स्त्रीबालगोवधं कृत्वा हत्वान्ये च परस्परम् / अपहत्य तथान्योन्यं साधयन्ति तदा प्रजाः

Giết hại phụ nữ, trẻ nhỏ và bò, lại còn giết lẫn nhau; rồi cướp bóc nhau, khi ấy dân chúng chỉ lo mưu cầu lợi riêng.

Verse 69

दुःखप्रवचनाल्पायुर्देहाल्पायुश्च रोगतः / अधर्माभिनिवेशित्वात्तमोवृत्तं कलौ स्मृतम्

Vì lời nói đầy khổ não nên thọ mạng ngắn; vì bệnh tật nên tuổi thọ thân xác cũng giảm; do bám chấp vào phi pháp, Kali-yuga được nhớ là thời của bóng tối.

Verse 70

प्रजासु भ्रूणहत्या च तदा वैरात्प्रवर्त्तते / तस्मादायुर्बलं रूपं कलिं प्राप्य प्रहीयते

Khi ấy trong dân chúng, vì thù hận mà việc sát hại thai nhi cũng khởi lên; do đó khi Kali-yuga đến, thọ mạng, sức lực và dung sắc đều suy giảm.

Verse 71

तदा चाल्पेन कालेन सिद्धिं गच्छन्ति मानवाः / धन्या धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते द्विजसत्तमाः

Khi ấy con người đạt thành tựu trong thời gian ngắn; hỡi bậc dvija tối thượng, vào cuối yuga, những người phước lành sẽ hành trì Dharma.

Verse 72

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं ये चरन्त्यनसूयकाः / त्रेतायामाब्दिको धर्मो द्वापरे मासिकः स्मृतः

Những ai không ganh ghét mà hành trì Dharma được nêu trong Śruti và Smṛti; ở Tretā, Dharma được nhớ là theo năm, còn ở Dvāpara là theo tháng.

Verse 73

यथाशक्ति चरन्प्राज्ञस्तदह्ना प्राप्नुयात्कलौ / एषा कलियुगावस्था संध्यांशं तु निबोधत

Trong thời Kali Yuga, bậc trí giả hành trì theo sức mình thì ngay trong ngày ấy cũng có thể nhận quả. Đó là trạng thái của Kali Yuga; hãy hiểu phần “sandhyāṃśa” (đoạn hoàng hôn).

Verse 74

युगेयुगे तु हीयन्ते त्रित्रिपादास्तु सिद्धयः / युगस्वभावात्संध्यासु तिष्ठन्तीह तु यादृशः

Qua mỗi yuga, các siddhi dần suy giảm; những siddhi có ba ‘pada’ cũng hao mòn. Do bản tính của từng yuga, trong thời sandhyā chúng vẫn tồn tại đúng như vậy.

Verse 75

संध्यास्वभावाः स्वांशेषु पादशेषाः प्रतिष्ठिताः / एवं संध्यांशके काले संप्राप्ते तु युगान्तिके

Trong các phần mang tính sandhyā, phần ‘pada’ còn lại vẫn được an lập. Vì thế khi thời sandhyāṃśa đến, thì yuga cũng gần kề hồi kết.

Verse 76

तेषां शास्ता ह्यसाधूनां भृगूणां निधनोत्थितः / गोत्रेण वै चन्द्र मसो नाम्ना प्रमतिरुच्यते

Vị trừng phạt những kẻ Bhṛgu bất thiện ấy sẽ phát sinh từ sự diệt vong của họ. Người thuộc dòng (gotra) Candramas và được gọi là Pramati.

Verse 77

माधवस्य तु सोंऽशेन पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे / समाः सविंशतिः पूर्णाः पर्यटन्वै वसुंधराम्

Với tư cách là một phần (aṃśa) của Mādhava, thuở trước trong Manvantara Svāyaṃbhuva, người ấy đã du hành khắp địa cầu trọn hai mươi năm.

Verse 78

अनुकर्षन्स वै सेनां सवाजिरथकुञ्जराम् / प्रगृहीतायुधैर्विप्रैः शतशो ऽथ सहस्रशः

Ông kéo quân tiến lên, quân đội có ngựa, chiến xa và voi chiến; các vị Bà-la-môn cầm vũ khí đi theo hàng trăm, hàng nghìn.

Verse 79

स तदा तैः परिवृतो म्लेच्छान्हन्ति स्मसर्वशः / सह वा सर्वशश्चैव राज्ञस्ताञ्छूद्रयोनिजान्

Khi ấy, được họ vây quanh, ông tàn diệt bọn mleccha khắp nơi; và cùng với nhà vua, ông cũng giết sạch những kẻ sinh từ dòng śūdra ở mọi phía.

Verse 80

पारवण्डास्तु ततः सर्वान् निः शेषं कृतवान्विभुः / नात्यर्थ धार्मिका ये च तान्सर्वान्हन्ति सर्वशः

Sau đó, Paravaṇḍa đầy uy lực quét sạch tất cả không còn sót; và những kẻ không thật sự dharmika cũng bị ông giết khắp mọi nơi.

Verse 81

वर्णव्यत्यासजाताश्च ये च ताननुजीविनः / उदीच्यान्मध्यदेश्यांश्च पवतीयांस्तथैव च

Những kẻ sinh từ sự đảo lộn varṇa và những người sống nương theo họ; cùng với người phương Bắc, người Madhyadeśa và dân Pavatīya cũng vậy.

Verse 82

प्राच्यान्प्रतीच्यांश्च तथा विन्ध्यपृष्ठचरानपि / तथैव दाक्षिणात्यांश्च द्रविडान्सिंहलैः सह

Người phương Đông, người phương Tây, cả những kẻ đi lại nơi sườn sau dãy Vindhya; cũng như người Draviḍa phương Nam cùng với dân Siṃhala.

Verse 83

गान्धारान्पारदांश्चैव पह्लवान्यव नाञ्शकान् / तुषारान्बर्बरांश्चीनाञ्छूलिकान्दरदान् खशान्

Ngài nêu danh các dân: Gandhāra, Pārada, Pahlava, Yavana, Śaka; lại có Tuṣāra, Barbara, Cina, Śūlika, Darada và Khaśa.

Verse 84

लंपाकारान्सकतकान्किरातानां च जातयः / प्रवृत्तचक्रो बलवान्म्लेच्छानामन्तकृत्प्रभुः

Các dân Lampāka, Sakataka và nhiều bộ tộc Kirāta—trước họ, Đấng Chủ Tể hùng mạnh vận chuyển bánh xe (cakra), trở thành kẻ kết liễu bọn mleccha.

Verse 85

अदृष्टः सर्वभूतानां चचाराथ वसुन्धराम् / माधवस्य तु सोंऽशेन देवस्येह विजज्ञिवान्

Ẩn mình trước mọi loài, Ngài du hành khắp cõi đất; và người ta biết rằng nơi đây Ngài sinh ra như một phần (aṃśa) của Thần Mādhava.

Verse 86

पूर्वजन्मनि विख्यातः प्रमतिर्न्नाम वीर्यवान् / गोत्रतो वै चन्द्रमसः पूर्वे कलियुगे प्रभुः

Trong tiền kiếp, Ngài nổi danh với tên Pramati, bậc dũng mãnh; theo gotra thuộc dòng Chandra, và ở Kali-yuga thuở trước Ngài uy quyền như một bậc Chúa Tể.

Verse 87

द्वात्रिंशे ऽभ्युदिते वर्षे प्रक्रान्तो विंशतीः समाः / विनिघ्नन्सर्वभूतानि मानवानेव सर्वशः

Khi năm thứ ba mươi hai đã đến, Ngài tiến bước suốt hai mươi năm; và khắp nơi Ngài sát hại loài người—như thể sát hại mọi loài—không chừa một ai.

Verse 88

कृत्वा बीजावशेषं तु पृथ्व्यां कूरेण कर्मणा / परस्पर निमित्तेन कोपेनाकस्मिकेन तु

Trên mặt đất, kẻ ấy làm việc tàn bạo đến nỗi chẳng còn sót lại chút hạt giống nào; do duyên cớ lẫn nhau, cơn phẫn nộ bất chợt bùng lên.

Verse 89

सुसाधयित्वा वृषलान्प्रायशस्तानधर्मिकान् / गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्तः सहानुगः

Sau khi chế ngự bọn vṛṣala phần nhiều phi pháp, người ấy cùng tùy tùng đạt đến sự an trụ nơi miền giữa sông Hằng và sông Yamunā.

Verse 90

ततो व्यतीते कल्पे तु सामान्ये सहसैनिकः / उत्साद्य पार्थिवान्सर्वान्मलेच्छांश्चैव सहस्रशः

Rồi khi một kalpa thông thường đã trôi qua, người ấy cùng đại quân đứng dậy, quét sạch mọi vua chúa và cả hàng ngàn mleccha.

Verse 91

तत्र संध्यांशके काले संप्राप्ते तु युगान्तके / स्थितास्वल्पावशिष्टासु प्रजास्विह क्वचित्क्वचित्

Tại đó, khi thời khắc hoàng hôn của kỳ tận yuga đến, chỉ còn lại ít dân chúng, rải rác nơi này nơi kia.

Verse 92

अपग्रहास्ततस्ता वै लोभाविष्टास्तु वृन्दशः / उपहिसंति चान्योन्यं पोथयन्तः परस्परम्

Rồi bấy giờ, bị lòng tham chi phối, từng bầy apagraha lao vào hại nhau, giẫm đạp và làm thương tổn lẫn nhau.

Verse 93

अराजके युगवशात्संक्षये समुपस्थिते / प्रजास्ता वै ततः सर्वाः परस्परभयार्द्दिताः

Khi không có vua và sự suy tàn của dharma theo thời đại đến gần, toàn thể dân chúng đều bị nỗi sợ lẫn nhau dày vò.

Verse 94

व्याकुलाश्च परिभ्रान्तास्त्यक्त्वा दारान्गृहाणि च / स्वान्प्रणाननपेक्षन्तो निष्कारणसुदुःखिताः

Họ hoảng loạn và lang thang, bỏ vợ con và nhà cửa; chẳng màng đến mạng sống mình, vô cớ chìm trong nỗi khổ sâu dày.

Verse 95

नष्टे श्रौते स्मृतौ धर्मे परस्परहतास्तदा / निर्मर्यादा निराक्रन्दा निःस्नेहा निरपत्रपाः

Khi dharma của Śruti và Smṛti tiêu vong, họ bèn giết hại lẫn nhau; không còn khuôn phép, không còn tiếng than, không còn tình thương, cũng chẳng biết hổ thẹn.

Verse 96

नष्टे धर्मे प्रतिहता ह्रस्वकाः पञ्चविंशतिम् / हित्वा पुत्रांश्च दारांश्च विषादव्याकुलेद्रियाः

Khi dharma tiêu mất, họ suy kiệt, tuổi thọ rút xuống chỉ còn hai mươi lăm năm; bỏ con và vợ, các giác quan rối bời vì u sầu.

Verse 97

अनावृष्टिहताश्चैव वार्त्तामुत्सृज्य दुःखिताः / प्रत्यन्तांस्ता निषेवन्ते हित्वा जनपदान्स्वकान्

Họ cũng bị hạn hán quật ngã; bỏ nghề sinh nhai trong đau khổ, rời bỏ quê xứ mình để nương náu nơi các vùng biên viễn.

Verse 98

सरितः सागरानूपान्सेवन्ते पर्वतांस्तथा / मांसैर्मूलफलैश्चैव वर्तयन्तः सुदुःखिताः

Họ nương náu bên sông, ven biển và đầm lầy, lại lang thang nơi núi non; chỉ sống bằng thịt, củ rễ và trái cây, nên vô cùng khổ sở.

Verse 99

चीरपत्राचिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः / वर्णाश्रमपरिभ्रष्टाः संकरं घोरमास्थिताः / एतां काष्ठामनुप्राप्ता अल्पशेषाः प्रजास्ततः

Họ mặc giẻ rách, lá cây và vỏ cây; trở nên không hành trì, không tích lũy. Lạc khỏi pháp varṇa–āśrama, họ rơi vào cảnh pha tạp ghê gớm. Khi ấy dân chúng đạt đến tận cùng suy đồi, chỉ còn sót lại rất ít.

Verse 100

जराव्याधिक्षुधा विष्टा दुःखान्निर्वेदमागमन् / विचारणा तु निर्वेदात्साम्यावस्था विचारणात्

Bị bủa vây bởi tuổi già, bệnh tật và đói khát, họ từ khổ đau mà sinh tâm chán lìa (nirveda); từ nirveda khởi lên quán xét, và từ quán xét đạt đến trạng thái bình đẳng an nhiên.

Verse 101

साम्यावस्थात्मको बोधः संबोधाद्धर्मशीलता / तासूपशमयुक्तासु कलिशिष्टासु वै स्वयम्

Từ trạng thái bình đẳng an nhiên phát sinh trí giác; từ sự tỉnh thức ấy nảy sinh nếp sống theo dharma. Và giữa những người còn sót lại trong thời Kali, những kẻ có tâm lắng dịu (upashama), điều ấy tự nhiên hiển lộ.

Verse 102

अहोरात्रं तदा तासां युगान्ते परिवर्त्तिनि / चित्तसंमोहनं कृत्वा तासां वै सुप्तमत्तवत्

Vào lúc tận cùng của yuga, khi ngày đêm xoay vần, tâm trí họ bị mê hoặc; và họ trở nên như kẻ đang ngủ hoặc như người say mèm.

Verse 103

भाविनोर्ऽथस्य च बलात्ततः कृतमवर्त्तत / प्रवृत्ते तु ततस्तस्मिन्पूते कृतयुगे तु वै

Do sức mạnh của mục đích về sau, Kṛtayuga liền khởi hành. Và khi Kṛtayuga thanh tịnh ấy vận hành, quả thật nó được an lập.

Verse 104

उत्पन्नाः कलिशिष्टासु प्रजाः कार्तयुगास्तदा / तिष्ठन्ति चेह ये सिद्धा अदृष्टा विचरन्ति च

Khi ấy, những chúng sinh sinh ra từ phần dư của Kali trở nên mang tính chất Kṛtayuga. Và các bậc siddha ở đây vừa an trú, vừa du hành vô hình.

Verse 105

सह सप्तर्षिभिश्चैव तत्र ते च व्यवस्थिताः / ब्रह्मक्षत्रविशः शूद्रा बीजार्थं ये स्मृता इह

Họ an lập tại đó cùng với các Saptarṣi. Và brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra—ở đây được ghi nhớ như những “hạt giống” để duy trì.

Verse 106

कलिजैः सह ते संति निर्विशेषास्तदाभवन् / तेषां सप्तर्षयो धर्मं कथयन्तीतरेषु च

Họ cũng ở cùng những kẻ sinh trong Kali, và khi ấy trở nên không phân biệt. Giữa họ, các Saptarṣi giảng nói về dharma cho những người khác.

Verse 107

वर्णाश्रमाचारयुक्तः श्रौतः स्मार्त्तो द्विधा तु सः / ततस्तेषु क्रियावत्सु वर्तन्ते वै प्रजाः कृते

Dharma ấy gắn với nề nếp varṇa-āśrama, và có hai loại: śrauta và smārta. Rồi trong Kṛtayuga, giữa những người chuyên cần nghi lễ, muôn dân quả thật sống theo đó.

Verse 108

श्रौतस्मार्त्ते कृतानां च धर्मे सप्तर्षिदर्शिते / केचिद्धर्मव्यवस्थार्थं तिष्ठन्तीहायुगक्षयात्

Trong pháp śrauta‑smārta do Thất Hiền (Saptarṣi) chỉ bày, có những bậc ẩn sĩ ở lại nơi đây để giữ vững trật tự Chánh pháp cho đến khi yuga suy tận.

Verse 109

मन्वन्तराधिकारेषु तिष्ठन्ति मुनयस्तु वै / यथा दावप्रदग्धेषु तृणेष्विह तपेन तु

Trong thời kỳ quyền nhiệm của mỗi manvantara, các bậc muni quả thật an trụ; như cỏ bị lửa rừng thiêu rụi, tại đây lại sinh lên nhờ sức khổ hạnh (tapas).

Verse 110

वनानां प्रथमं वृष्ट्या तेषां मूलेषु संभवः / तथा कार्तयुगानां तु कलिजष्विह संभवः

Rừng cây trước hết sinh khởi nhờ mưa nơi gốc rễ của chúng; cũng vậy, hạt giống của Kṛtayuga tại đây vẫn phát sinh ngay trong Kaliyuga.

Verse 111

एवं युगो युगस्येह संतानस्तु परस्परम् / वर्त्तते ह्यव्यवच्छेदाद्यावन्मन्वन्तरक्षयः

Như vậy, yuga nối tiếp yuga, truyền nối lẫn nhau; không gián đoạn, dòng ấy vận hành cho đến khi manvantara tận diệt.

Verse 112

सुखमायुर्बलं रूपन्धर्मोर्ऽथः काम एव च / युगेष्वेतानि हीयन्ते त्रित्रिपादाः क्रमेण च

Hạnh phúc, thọ mạng, sức lực, dung sắc, dharma, artha và kāma—qua các yuga, tất cả đều suy giảm dần, lần lượt mất đi từng ba phần.

Verse 113

ससंध्याशेषु हीयन्ते युगानान्धर्मसिद्धयः / इत्येष प्रतिसंधिर्यः कीर्त्तितस्तु मया द्विजाः

Vào phần cuối của thời kỳ sandhyā của các yuga, các thành tựu của Dharma dần suy giảm. Hỡi các dvija, đó chính là ‘pratisandhi’ ta đã nói.

Verse 114

चतुर्युगानां सर्वेषामेतेनैव प्रसाधनम् / एषा चतुर्युगावृत्तिरासहस्रद्गुणीकृता

Nhờ đó mà sự sắp đặt của mọi chu kỳ caturyuga được hoàn thành. Vòng quay caturyuga này được tính gấp một nghìn lần.

Verse 115

ब्रह्मणस्तदहः प्रोक्तं रात्रिश्चैतावती स्मृता / अत्रार्जवं जडीभावो भूतानामायुगक्षयात्

Đó được gọi là ‘ngày của Phạm Thiên (Brahmā)’, và ‘đêm’ cũng dài đúng như vậy. Tại đây, do sự tàn lụi của yuga, chúng sinh trở nên chất phác và trì độn.

Verse 116

एतदेव तु सर्वेषां युगानां लक्षणं स्मृतम् / एषा चतुर्युगानां च गुणिता ह्येकसप्ततिः

Đó chính là đặc tướng của mọi yuga được ghi nhớ. Và đối với caturyuga, khi nhân lên thì được gọi là ekasaptati (71).

Verse 117

क्रमेण परिवृत्ता तुमनोरन्तरमुच्यते / चतुर्युगे यथैकस्मिन्भवतीह यथा तु यत्

Điều vận hành theo thứ tự được gọi là ‘manvantara’. Như trong một caturyuga, ở đây điều gì xảy ra thế nào, thì quy luật cũng như vậy.

Verse 118

तथा चान्येषु भवति पुनस्तद्वद्यथाक्रमम् / सर्गे सर्गे तथा भेदा उत्पद्यन्ते तथैव तु

Cũng vậy, trong các cuộc tạo hóa khác, theo thứ tự, điều ấy lại xảy ra; trong mỗi lần sarga, các sai biệt cũng sinh khởi đúng như thế.

Verse 119

पञ्चत्रिंशत्परिमिता न न्यूना नाधिकाः स्मृताः / तथा कल्पा युगैः मार्द्धं भवन्ति सह लक्षणैः / मन्वन्तराणां सर्वेषामेतदेव तु लक्षणम्

Số lượng được ghi nhớ là ba mươi lăm—không ít, không nhiều. Cũng vậy, các kalpa hiện hữu cùng các yuga, kèm theo những tướng trạng của chúng; ấy chính là đặc tướng của mọi manvantara.

Verse 120

यथा युगानां परिवर्त्तनानि चिरप्रवृत्तानि युगस्वभावात् / तथा न संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्त्तमानः

Như sự chuyển đổi của các yuga đã vận hành từ lâu do bản tính của yuga, thì cõi sinh linh cũng chẳng đứng yên; nó xoay vần bởi suy tàn và hưng khởi.

Verse 121

इत्येत ल्लक्षणं प्रोक्तं युगानां वै समासतः

Như vậy, đặc tướng của các yuga đã được nói tóm lược.

Verse 122

अतीतानागतानां हि सर्वमन्वन्तरोष्विह / मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै

Ở đây, trong mọi manvantara đã qua và sẽ đến, chỉ nhờ một manvantara mà mọi khoảng xen kẽ khác cũng được hiểu rõ.

Verse 123

ख्यातानीह विजानीध्वं कल्पं कल्पेन चैव ह / अनागतेषु तद्वच्च तर्कः कार्यो विजानता

Hãy biết điều đã được truyền tụng nơi đây—hãy hiểu một kalpa bằng cách đối chiếu với kalpa khác. Trong các thời vị lai cũng vậy, bậc trí cần suy xét bằng lý trí sáng suốt.

Verse 124

मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह / तुल्याभिमानिनः सर्वे नामरूपैर्भवन्त्युत

Trong mọi manvantara—quá khứ và vị lai—tất cả đều có ý niệm về bản ngã tương tự; chỉ khác nhau bởi danh và sắc mà hiện bày.

Verse 125

देवा ह्यष्टविधा ये वा इह मन्वन्तरेश्वराः / ऋषयो मनवश्चैव सर्वे तुल्याः प्रयोजनैः

Các vị thần làm chủ manvantara ở đây có tám loại; các ṛṣi và các Manu cũng vậy—tất cả đều ngang nhau về mục đích và công việc.

Verse 126

एवं वर्णाश्रमाणां तु प्रविभागं पुरा युगे / युगस्वभावांश्च तथा विधत्ते वै सदा प्रभुः

Như vậy, Đấng Chúa Tể luôn luôn, qua từng yuga, an bài sự phân chia varṇa và āśrama, đồng thời định rõ bản tính của các yuga.

Verse 127

वर्णाश्रमविभागाश्च युगानि युगसिद्धयः / अनुषङ्गात्समाख्याताः सृष्टिसर्गं निबोधत / विस्तरेणानुपूर्व्या च स्थितिं वक्ष्ये युगेष्विह

Sự phân chia varṇa–āśrama, các yuga và những thành tựu của yuga đã được nói kèm theo mạch chuyện. Nay hãy hiểu về cuộc sáng tạo; tại đây ta sẽ trình bày trạng thái của các yuga theo thứ tự, một cách rộng rãi.