Adhyaya 73

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे स्तवसमाप्तिर्नाम द्विसप्ततितमो ऽध्यायः // ७२// सूत उवाच एवमाराध्य देवेशमीशानं नीललोहितम् / प्रह्वो ऽतिप्रणतस्तस्मै प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa, ở upoddhāta-pāda thứ ba do Vāyu thuyết, chương thứ 72 mang tên “Kết thúc bài tán” đã viên mãn. Sūta nói: Sau khi phụng thờ Devēśa, Īśāna Nīlalohita như thế, Prahva cúi mình sâu, chắp tay và thưa lời với Ngài.

Verse 2

काव्यस्य गात्रं संस्पृश्य हस्तेन प्रीतिमान्भवः / निकामं दर्शनं दत्त्वा तत्रैवान्तरधाद्धरः

Ngài chạm tay vào thân thể của Kāvya và hoan hỷ; ban cho sự chiêm bái như ý rồi Hari liền ẩn mất ngay tại đó.

Verse 3

ततः सो ऽतर्हिते तास्मिन्देवे सानुचरे तदा / तिष्ठन्तीं प्राजलिर्भूत्वा जयन्तीमिदमब्रवीत्

Sau đó, khi vị thần ấy cùng tùy tùng ẩn mất, ông chắp tay đứng và nói với Jayantī đang đứng đó như sau.

Verse 4

कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता / सहता तपसा युक्तं किमर्थं मां जिगीष्सि

Hỡi người diễm lệ, nàng thuộc về ai, hay nàng là ai? Khi ta khổ, nàng cũng khổ. Đã gắn mình với khổ hạnh và nhẫn chịu, cớ sao nàng muốn thắng ta?

Verse 5

अनया सततं भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च / स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतो ऽस्मि वरवर्णिनि

Hỡi người thắt lưng thon, hỡi người dung sắc cao quý; nhờ lòng bhakti bền bỉ, sự khiêm cung, tự chế và tình thương của nàng, ta rất hoan hỷ.

Verse 6

किमिच्छसि वरारोहे कस्ते कामः समृद्ध्यताम् / तं ते संपूरयाम्यद्य यद्यपि स्यात्सुदुर्लभः

Hỡi người thục nữ cao quý, nàng muốn điều gì? Ước nguyện nào của nàng cần được viên mãn? Dẫu cực kỳ khó được, hôm nay ta sẽ làm cho trọn.

Verse 7

एवमुक्ताब्रवीदेनं तपसा ज्ञातुमर्हसि / चिकीर्षितं मे ब्रह्मिष्ठ त्वं हि वेत्थ यथातथम्

Nói vậy rồi nàng bảo chàng: “Hãy biết điều ấy bằng khổ hạnh.” Hỡi bậc kiên trú nơi Phạm, ngài biết ý định của ta đúng như thật.

Verse 8

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा / माहेन्द्री त्वं वरारोहे मद्धितार्थमिहागता

Nghe vậy, chàng nhìn nàng bằng thiên nhãn rồi nói: “Hỡi người đẹp, nàng là Mahendrī; nàng đến đây vì lợi ích của ta.”

Verse 9

मया सह त्वं सुश्रोणि दशवर्षाणि भामिनि / अदृश्यं सर्वभूतैस्तु संप्रयोगमिहेच्छसि

Hỡi người thắt lưng thon, hỡi giai nhân, nàng muốn cùng ta ở đây mười năm, ẩn khuất khỏi mọi loài hữu tình, để được hợp nhất.

Verse 10

देवीन्द्रनीलवर्णाभेवरारोहे सुलोचने / इमं वृणीष्व कामं त्वं मत्तो वै वल्गुभाषिणि

Hỡi người đẹp dáng cao, hỡi mắt biếc, rực sắc như lam ngọc của Indra; hỡi lời nói dịu ngọt, hãy chọn nơi ta điều ước này làm ân ban.

Verse 11

एवं भवतु गच्छावो गृहान्मत्तेभगामिनि / ततः स्वगृहमागम्य जयत्या सहितः प्रभुः

“Được như vậy; nào ta về nhà,” hỡi người bước đi như voi say. Rồi bậc Chúa tể trở về tư gia cùng với Jayatī.

Verse 12

स तया चावसद्देव्या दश वर्षाणि भार्गवः / अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संवृतस्तदा

Bhārgava ở cùng vị Nữ thần ấy mười năm; khi ấy bị māyā che phủ nên trở nên vô hình đối với mọi loài hữu tình.

Verse 13

कृतार्थमामतं ज्ञातवा काव्यं सर्वे दितेः सुताः / अभिजग्सुर्गृहं तस्य मुदितास्तं दिदृक्षवः

Biết Kāvyā đã thành tựu, mọi con trai của Diti đều hoan hỷ; mong được gặp, họ đến nhà của ngài.

Verse 14

गता यदा न पश्यन्ति जयत्या संवृतं गुरुम् / लक्षमं तस्य तद् बुद्ध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम्

Khi họ đến, họ không thấy vị thầy đã được Jayantī che giấu; hiểu rằng ngài không hiện ra, họ trở về như lúc đến.

Verse 15

बृहस्पतिस्तु संरुद्धं ज्ञात्वा काव्यं वरेण ह / प्रीत्यर्थे दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया

Bṛhaspati biết Kāvyā bị ngăn lại bởi sức mạnh của ân huệ; vì muốn làm Jayantī—người cầu điều lợi—được hoan hỷ, ngài lưu lại mười năm (nơi ấy).

Verse 16

बुद्ध्वा तदन्तरं सो ऽथ देवानां मन्त्रचोदितः / काव्यस्य रूपमास्थाय सो ऽसुरान्समभाषत

Hiểu rõ khoảng thời cơ ấy, được thần chú của chư thiên thúc giục, ngài mang hình dạng Kāvyā và nói chuyện với các asura.

Verse 17

ततः सो ऽभ्यागतान्दृष्ट्वा बृहस्पतिरुवाच तान् / स्वागतं मम याज्यानां संप्राप्तो ऽस्मि हिताय च

Bấy giờ thấy những người đến, Bṛhaspati nói với họ: “Hoan nghênh các bậc đáng được ta tế tự; ta đến đây vì lợi ích của các ngươi.”

Verse 18

अहं वो ऽध्यापयिष्यामि प्राप्ता विद्या मया हि याः / ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे

“Ta sẽ dạy các ngươi những tri thức mà ta đã đạt được.” Nghe vậy, họ hoan hỷ và đến cầu học vidyā.

Verse 19

पूर्णे काव्यस्तदा तस्मिन्समये दशवार्षिके / समयान्ते देवयाजी सद्यो जातमतिस्तदा

Khi trọn vẹn thời hạn mười năm ấy, đến cuối kỳ, trí của Devayājī bỗng nhiên bừng sáng ngay tức khắc.

Verse 20

बुद्धिं चक्रे ततश्चापि याज्यानां प्रत्यवेक्षणे / शुक्र उवाच देवि गच्छाम्यहं द्रष्टुं तव याज्याञ्छुचिस्मिते

Rồi ông khởi ý xem xét các bậc đáng tế tự. Śukra nói: “Hỡi Nữ Thần, hỡi người nở nụ cười thanh khiết, ta đi để gặp và nhìn các yajya của nàng.”

Verse 21

विभ्रान्तप्रेक्षिते साध्वि त्रिवर्णायतलोचने / एवमुक्ताब्रवीद्देवी भज भक्तां महाव्रत / एष ब्रह्मन्सतां धर्मो न धर्मं लोपयामि ते

Hỡi người hiền thục, ánh nhìn bối rối, đôi mắt dài ánh lên ba sắc! Nghe vậy, Nữ Thần nói: “Hỡi bậc giữ đại thệ, hãy phụng sự các bhakta; hỡi Brahman, ấy là dharma của người thiện—ta sẽ không làm tổn hại dharma của ngươi.”

Verse 22

सूत उवाच ततो गत्वा सुरान्दृष्ट्वा देवाचार्येण धीमता

Suta nói—rồi ông đi, thấy các chư thiên, và ở cùng vị thầy của chư thiên đầy trí tuệ.

Verse 23

वञ्चितान्काव्यरूपेण वचसा पुनरब्रवीत् / काव्यं मामनुजानीध्वमेष ह्याङ्गिरसो मुनिः

Bằng lời lẽ như thi ca, ông đã đánh lừa họ rồi lại nói: “Hãy cho phép ta như Kāvya; đây chính là hiền sĩ Āṅgirasa.”

Verse 24

वञ्चिता बत यूयं वै मयि सक्ते तु दानवाः / श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्ता दितिजास्ततः

Ông nói: “Hỡi các Dānava, các ngươi đã bị lừa vì mê chấp nơi ta.” Nghe vậy, các con cháu Diti bàng hoàng rối loạn.

Verse 25

संप्रैक्षन्तावुभौ तत्र स्थिरासीनौ शुचिस्मितौ / संप्रमूढाः स्थिताः सर्वे प्रापद्यन्त न किञ्चन

Tại đó, cả hai ngồi vững, nở nụ cười thanh khiết và nhìn nhau; mọi người đứng sững bàng hoàng, chẳng biết nương vào đâu.

Verse 26

ततस्तेषु प्रमूढेषु काव्यस्तान्पुनरब्रवीत् / आचार्यो यो ह्ययं काव्यो देवायार्यो ऽयमङ्गिराः

Khi họ còn rối bời, Kāvya lại nói: “Chính vị này là Kāvya, bậc ācārya; đối với chư thiên, đây là bậc Arya Aṅgirā.”

Verse 27

अनुगच्छत मां सर्वे त्यजतैनं बृहस्पतिम् / एवमुक्ते तु ते सर्वे तावुभौ समवेक्ष्य च

“Tất cả hãy theo ta, hãy bỏ Bṛhaspati này.” Nghe vậy, họ đều chăm chú nhìn kỹ cả hai người.

Verse 28

तदासुरा विशेष तु न व्यजानंस्तयोर्द्वयोः / बृहस्पतिरुवाचैनामं भ्रातो ऽयमङ्गिराः

Khi ấy các asura không phân biệt được hai người. Bṛhaspati nói với họ: “Hỡi các huynh đệ, đây là Aṅgirā.”

Verse 29

काव्यो ऽहं वो गुरुर्दैत्या मद्रूपो ऽयं बृहस्पतिः / संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः

“Hỡi các Daitya, ta là Kāvya (Śukra), thầy của các ngươi; Bṛhaspati này mang hình dạng của ta. Hỡi các asura, hắn dùng hình ta mà mê hoặc các ngươi.”

Verse 30

श्रुत्वा तस्य वचस्ते वै संमन्त्र्याथ वचो ऽब्रुवन् / अयं नो दशवर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः

Nghe lời ấy, họ bàn bạc rồi nói: “Chính vị chủ tể này đã liên tục dạy dỗ chúng ta suốt mười năm.”

Verse 31

एष वै गुरुरस्माकमन्तरेप्सुरयं द्विजाः / ततस्तेदानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिवाद्य च

“Chính người này là thầy của chúng ta; vị dvija kia muốn len lỏi vào bên trong.” Rồi tất cả Dānava đều cúi lạy và kính chào.

Verse 32

वचनं जगृहुस्तस्य विद्याभ्यासेन मोहिताः / ऊचुस्तमसुराः सर्वे क्रुद्धाः संरक्तलोचनाः

Bị mê hoặc bởi việc tu học tri thức, họ tiếp nhận lời của ông. Khi ấy tất cả A-tu-la nổi giận, mắt đỏ rực, nói với ông.

Verse 33

अयं गुरुर्हितो ऽस्माकं गच्छ त्वं नासि नो गुरुः / भार्गवो ऽगिरसो वायं भवत्वेषैव नो गुरुः

Vị thầy này là người vì lợi ích của chúng ta; ngươi hãy đi đi, ngươi không phải thầy của chúng ta. Bhārgava này, dòng dõi Aṅgirasa, chính ông ấy hãy làm thầy của chúng ta.

Verse 34

स्थिता वयं निदेशे ऽस्य गच्छ त्वं साधु मा चिरम् / एवमुक्त्वा सुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम्

Chúng ta đứng vững theo chỉ lệnh của vị ấy; ngươi hãy đi cho phải, chớ chậm trễ. Nói vậy xong, tất cả chư thiên quy y Bṛhaspati.

Verse 35

यदा न प्रतिपद्यन्ते तेनोक्तं तन्महद्धितम् / चुकोप भार्गवस्ते षामवलेपेन वै तदा

Khi họ không tiếp nhận điều lợi ích lớn lao mà ông đã nói, Bhārgava liền nổi giận vì sự kiêu mạn của họ.

Verse 36

बोधितापि मया यस्मान्न मां भजत दानवाः / तस्मात्प्रणष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ

Dù ta đã khuyên dạy, các dānava vẫn không phụng thờ ta; vì thế các ngươi chắc chắn sẽ mất tỉnh giác và chuốc lấy thất bại.

Verse 37

इति व्याहृत्य तान्काव्यो जगामाथ यथागतम् / शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन तु बृहस्पतिः

Nói xong như vậy, Kāvyā (Śukrācārya) liền trở về như lúc đến. Biết bọn asura đã bị nguyền rủa, Bṛhaspati suy xét về Kāvyā.

Verse 38

कृतार्थः स तदा हृष्टः स्वरूपं प्रत्यपद्यत / बुद्ध्वासुरांस्तदा ब्रष्टान्कृतार्थोंऽतर्द्धिमागमत्

Bấy giờ, khi đã toại nguyện, ông hoan hỷ và trở lại bản tướng của mình. Biết bọn asura lúc ấy đã sa ngã, hoàn tất việc cần làm, ông liền ẩn mất.

Verse 39

ततः प्रनष्टे तस्मिंस्ते विभ्रान्ता दानवास्तदा / अहो धिग्वञ्चिताः स्नेहात्परस्परमथाब्रुवन्

Khi ông biến mất, bọn dānava bối rối. Họ nói với nhau: “Ôi chao, thật đáng hổ thẹn! Vì tình thân mà chúng ta đã bị lừa.”

Verse 40

धर्मतो ऽविमुखाश्चैव कारिता वेधसा वयम् / दग्धाश्चैवोपधायोगात्स्वेस्वे कार्ये तु मायया

Đấng Tạo Hóa (Vedhas) khiến chúng ta không quay lưng với dharma; nhưng do sự kết hợp của mưu kế trá ngụy, chúng ta bị māyā thiêu đốt ngay trong việc của mình.

Verse 41

ततो ऽसुराः परित्रस्ता देवेभ्यस्त्वरिता ययुः / प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुगमं पुनः

Sau đó, bọn asura hoảng sợ vội đến gặp các deva; đặt Prahlāda đi trước, họ lại theo chân Kāvyā (Śukrācārya) một lần nữa.

Verse 42

ततः काव्यं समासाद्य ह्यभितस्थु रवाङ्मुखाः / तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह

Sau đó, khi đến gần Kavya (Shukracharya), họ đứng cúi mặt xuống. Nhìn thấy họ quay lại, Kavya nói với các đệ tử của mình.

Verse 43

मया संबोधिताः काले यतो मां नाभ्यनन्दथ / ततस्तेनावलेपेन गता यूयं पराभवम्

Ta đã cảnh báo các ngươi đúng lúc, nhưng các ngươi không tôn trọng ta. Chính vì sự kiêu ngạo đó mà các ngươi đã chuốc lấy thất bại.

Verse 44

प्रह्लादस्तमथोवाच मानस्त्वं त्यज भार्गव / स्वान्याज्यान्भजमानांश्च भक्तांश्चैव विशेषतः

Bấy giờ Prahlada nói với người: 'Hỡi Bhargava, xin hãy trút bỏ cơn giận của người. Xin hãy chấp nhận các đệ tử đang tôn thờ người, và đặc biệt là những tín đồ của người.

Verse 45

त्वय्यदृष्टे वयं तेन देवाचार्येण मोहिताः / भक्तानर्हसि नस्त्रातुं ज्ञात्वा दीर्घेण चक्षुषा

Khi người vắng mặt, Bậc Thầy của các Chư Thiên đã làm chúng tôi mê muội. Người nên cứu chúng tôi, những tín đồ của người, bằng cách thấu hiểu điều này qua tuệ nhãn của người.

Verse 46

यदि नस्त्वं न कुरुषे प्रसादं भृगुनन्दन / अपध्यातास्त्वया ह्यद्य प्रवेक्ष्यामोरसातलम्

Hỡi con trai của Bhrigu, nếu người không ban ân huệ cho chúng tôi, thì bị người ruồng bỏ hôm nay, chúng tôi sẽ đi vào Rasatala (địa ngục).

Verse 47

सूत उवाच ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्येन महीयसा / एवं शुक्रो ऽनुनीतः संस्ततः कोपं न्यवर्त्तयत्

Suta nói—Kavya (Śukrācārya) biết đúng như thật, với lòng từ bi lớn lao; như vậy, được dỗ dành và tán thán, Śukra liền dừng cơn phẫn nộ.

Verse 48

उवाचेदं न भेतव्यं गन्तव्यं न रसातलम् / अवश्यंभावीह्यर्थो ऽयं प्राप्तो वो मयि जाग्रति

Ông nói: Đừng sợ; các ngươi không phải đi xuống Rasātala. Việc này vốn tất yếu; nó đã đến với các ngươi khi ta còn đang tỉnh thức canh giữ.

Verse 49

न शक्यमन्यथाकर्त्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम् / संज्ञा प्रनष्टा या चेयं कामं तां प्रतिलप्स्यथ

Không thể làm khác được; vì định mệnh (diṣṭa) mạnh hơn. Sự tỉnh thức (saṃjñā) đã mất này, các ngươi ắt sẽ nhận lại.

Verse 50

प्राप्तः पर्यायकालो वा इति ब्रह्माभ्यभाषत / मत्प्रसादाच्च युष्माभिर्भुक्तं त्रैलोक्यमूर्ज्जितम्

Phạm Thiên (Brahmā) phán: “Thời kỳ đến lượt các ngươi đã tới.” Và nhờ ân huệ của ta, các ngươi đã thọ hưởng Tam giới đầy uy lực.

Verse 51

युगाख्या दश संपूर्णा देवानाक्रम्य मूर्द्धनि / तावन्तमेव कालं वै ब्रह्मा राज्यमभाषत

Khi vượt lên trên đỉnh đầu chư thiên, mười “yuga” đã viên mãn; đúng chừng ấy thời gian, Phạm Thiên đã định ra quyền trị vì.

Verse 52

सावर्णिके पुनस्तुभ्यं राज्यं किल भविष्यति / लोकानामीश्वरो भावी पौत्रस्तव पुनर्बलिः

Trong Manvantara Sāvarṇika, vương quyền chắc chắn sẽ trở lại với ngươi. Cháu của ngươi sẽ lại là Bali, làm Chúa tể các cõi.

Verse 53

एवं कालमयं प्रोक्तः पौत्रस्ते ब्रह्मणा स्वयम् / तथाहृतेषु लोकेषु न शोको न किलाभवत्

Như thế, lời nói mang định luật của Thời gian về cháu ngươi đã được chính Phạm Thiên nói ra. Khi các cõi bị thu lấy, chẳng còn chút sầu não nào.

Verse 54

यस्मात्प्रवृत्तयश्चास्य न कामैरभिसंधिताः / तस्मादजेन प्रीतेन दत्तं सावर्णिके ऽन्तरे

Vì mọi hành động của người ấy không bị ràng buộc bởi dục vọng, nên Ajā (Phạm Thiên) hoan hỷ đã ban điều này trong khoảng Sāvarṇika.

Verse 55

देवराज्यं बलेर्भाव्यमिति मामीश्वरो ऽब्रवीत् / तस्माददृश्यो भूतानां कालाकाङ्क्षी स तिष्ठति

Đấng Tối Thượng bảo ta: “Vương quyền của chư thiên phải thuộc về Bali.” Vì thế, người ấy ẩn khỏi muôn loài, chờ đợi đúng thời.

Verse 56

प्रीतेन चामरत्वं वै दत्तं तुभ्यं स्वयंभुवा / तस्मान्निरुत्सुकस्त्वं वै पर्यायं सहसाकुलः

Đấng Tự Sinh hoan hỷ cũng đã ban cho ngươi sự bất tử. Vì thế, dẫu không ham muốn, ngươi vẫn bồn chồn đột ngột khi chờ đến lượt mình.

Verse 57

न च शक्यं मया तुभ्यं पुर स्ताद्वै विसर्पितुम् / ब्रह्मणा प्रतिषिद्धो ऽस्मि भविष्यं जानता प्रभो

Bạch Đấng Tối Thượng, con không thể tiến lên trước mặt Ngài; Phạm Thiên, bậc biết tương lai, đã ngăn cấm con.

Verse 58

इमौ च शिष्यौ द्वौ मह्यं तुल्यावेतौ बृहस्पतेः / दैवतैः सह संरब्धान्सर्वान्वो धारयिष्यतः

Hai đệ tử này của ta ngang hàng với Bṛhaspati; họ sẽ giữ vững và ngăn chặn tất cả các ngươi đang nổi giận, dù cùng với chư thiên.

Verse 59

सूत उवाच एवमुक्तास्तु दैतेया काव्येनाक्लिष्टकर्मणा / ततस्ताभ्यां ययुः सार्द्धं प्रह्लादप्रमुखास्तदा

Sūta nói: Khi Kāvya, bậc hành sự không mệt mỏi, nói như vậy, các Daitya; rồi Prahlāda và những người đứng đầu đã đi cùng hai vị ấy.

Verse 60

अवश्यभाव्यमर्थं तं श्रुत्वा दैतेयदानवाः / सहसा शंसमानास्ते जयं काव्येन भाषितम्

Nghe điều tất yếu phải xảy ra ấy, các Daitya–Dānava lập tức tán dương tiếng ‘chiến thắng’ mà Kāvya đã nói ra.

Verse 61

दंशिताः सायुधाः सर्वे ततो देवान्समाह्वयन् / अथ देवासुरान्दृष्ट्वा संग्रामे समुपस्थितान्

Rồi tất cả đều mặc giáp, cầm vũ khí và thách thức chư thiên; khi thấy thần và asura đã tụ hội nơi chiến địa…

Verse 62

ततः संवृतसन्नाहा देवास्तान्समयोधयन् / देवासुरे ततस्तस्मिन्वर्त्तमाने शतं समाः / अजयन्तासुरा देवान्नग्रा देवा अमन्त्रयन्

Bấy giờ các chư thiên mặc giáp đầy đủ đã giao chiến dữ dội với họ. Cuộc chiến giữa chư thiên và a-tu-la kéo dài trăm năm. Cuối cùng a-tu-la thắng chư thiên; chư thiên lâm vào cảnh bế tắc, không còn kế sách.

Verse 63

देवा ऊचुः शण्डामर्कप्रभावेण जिताः स्मस्त्वसुरैर्वयम् / तस्माद्यज्ञं समुद्दिश्य कार्यं चात्महितं च यत्

Chư thiên nói: “Do uy lực của Śaṇḍa và Amarka, chúng ta đã bị a-tu-la đánh bại. Vì thế hãy nương nơi tế lễ (yajña) và làm điều cần làm cho lợi ích của chính mình.”

Verse 64

यज्ञेनोपाह्वयिष्यामस्ततो जेष्यामहे ऽसुरान् / अथोपामन्न्रयन्देवाः शण्डामकारै तु तावुभौ

“Nhờ yajña chúng ta sẽ thỉnh mời thần lực, rồi sẽ thắng a-tu-la.” Nói vậy, chư thiên liền mời cả Śaṇḍa và Amarka đến và thưa chuyện một cách cung kính.

Verse 65

यज्ञे चाहूय तौ प्रोक्तौ त्यजन्तामसुरा द्विजौ

Trong lễ tế, chư thiên mời họ đến và nói: “Hỡi hai vị dvija, hãy rời bỏ phe a-tu-la.”

Verse 66

ग्रहं तु वां ग्रहीष्यामो ह्यनुजित्य तु दानवान् / एवं तत्यजतुस्तौ तु षण्डामकारै तदा सुरान्

Sau khi khuất phục các dānava, chúng ta sẽ tiếp nhận các ngươi và ban địa vị xứng đáng. Nghe vậy, Śaṇḍa và Amarka liền khi ấy rời bỏ chư thiên.

Verse 67

ततो देवा जयं प्राप्ता दानवाश्च पराभवम् / देवासुरान्पराभाव्य शण्डामर्कावुपागमन्

Bấy giờ chư thiên được chiến thắng, còn các dạ-xoa (danava) chịu thất bại. Sau khi đánh bại các asura, họ đến gặp Śaṇḍa và Amarka.

Verse 68

काव्यशापभिभूताश्च अनाधाराश्च ते पुनः / बाध्यमानास्तदा देवैर्विविशुस्ते रसातलम्

Bị lời nguyền của Kāvyā áp chế, họ lại trở nên không nơi nương tựa. Bị chư thiên dồn ép, khi ấy họ chui xuống Rasātala.

Verse 69

एवं निरुद्यमास्ते वै कृता शक्रेण दानवाः / ततः प्रभृति शापेन भृगुनैमित्तिकेन च

Như vậy Śakra (Indra) đã khiến các danava trở nên không còn nỗ lực. Từ đó về sau, do lời nguyền lấy Bhṛgu làm duyên, tình thế ấy tiếp diễn.

Verse 70

यज्ञे पुनः पुनर्विष्णुर्यज्ञे ऽथ शिथिले प्रभुः / कर्तुं धर्मव्यवस्थान मधर्मस्य प्रणाशनम्

Trong tế lễ yajña, Viṣṇu nhiều lần hiển lộ; và khi yajña suy yếu, Đấng Tối Thượng đến để thiết lập trật tự dharma và diệt trừ adharma.

Verse 71

प्रह्नादस्य निदेशे तु ये ऽसुरा न व्यवस्थिताः / मनुष्यवध्यांस्तान्सर्वान्ब्रह्मा व्याहरत प्रभुः

Những asura không vững theo chỉ dụ của Prahlāda, tất cả đều được Phạm Thiên (Brahmā), Đấng Chủ Tể, tuyên bố là ‘có thể bị loài người sát diệt’.

Verse 72

धर्मान्नारायणस्तस्मात्संभूतश्चाक्षुषे ऽन्तरे / यज्ञं प्रवर्त्तयामास वैन्यो वैवस्वते ऽन्तरे

Vì thế, từ Dharma, Narayana hiển lộ trong thời kỳ Cākṣuṣa Manvantara; và trong Vaivasvata Manvantara, Vainya đã khởi xướng nghi lễ yajña.

Verse 73

प्रादुर्भावे तु वैन्यस्य ब्रह्मैवासीत्पुरोहितः / चतुर्थ्यां तु युगाख्यायामापन्नेषु सुरेष्वथ

Khi Vainya xuất hiện, chính Brahmā làm vị tế sư (purohita); và vào thời kỳ được gọi là Yuga thứ tư, khi chư thiên lâm nạn.

Verse 74

संभुतः स समुद्रान्तर्हिरण्यकशिपोर्वधे / द्वितीयो नरसिंहो ऽभूद्रौद्रः सुतपुरस्सरः

Ngài sinh khởi trong lòng biển để diệt Hiranyakasipu; Ngài là Narasiṃha thứ hai—oai nộ, và đứng đầu trong hàng các bậc con cháu.

Verse 75

यजमानं तु दैत्येन्द्रमदित्याः कुलनन्दनः / द्विजो भूत्वा शुभे काले बलिं वैरोचनं जगौ

Đến trước vị chủ tế, chúa tể loài Daitya, đấng làm rạng danh dòng Aditi (Viṣṇu) vào thời khắc cát tường đã hóa thân thành Bà-la-môn và đến gặp Bali Virocana.

Verse 76

त्रैलोक्यस्य भवान्राजा त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् / दातुमर्हसि मे राजन्विक्रमांस्त्रीनिति प्रभुः

Đấng Tối Thượng nói: “Hỡi Đại vương, ngài là vua của tam giới; muôn sự nương tựa nơi ngài. Vậy xin hãy ban cho ta ba bước đất.”

Verse 77

ददामीत्येव तं राजा बलिर्वैरोचनो ऽब्रवीत् / वामनं तं च विज्ञाय ततो ऽदान्मुदितः स्वयम्

Vua Bali Vairochana nói: “Ta xin ban.” Nhận ra đó là Vāmana, ngài hoan hỷ và tự tay bố thí.

Verse 78

स वामनो दिवं खं च पृथिवीं च द्विजोत्तमाः / त्रिभिः क्रमैर्विश्वमिदं जगदाक्रामत प्रभुः

Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng! Đấng Vāmana, bậc Chủ tể, chỉ với ba bước đã bao trùm trời, hư không và đất—khắp cả vũ trụ này.

Verse 79

अत्यरिच्यत भूतात्मा भास्करं स्वेन तेजसा / प्रकाशयन्दिशः सर्वाः प्रदिशश्च महायशाः

Đấng đại danh, linh hồn của muôn loài, bằng hào quang của chính mình vượt cả mặt trời, soi sáng mọi phương và các phương phụ.

Verse 80

शुशुभे स महाबाहुः सर्वलोकान्प्रकाशयन् / आसुरीं श्रियमाहृत्य त्रींल्लोकांश्च जनार्द्दनः

Janārdana, bậc đại lực, rực rỡ khi chiếu sáng mọi cõi; Ngài đoạt lấy vinh quang của asura và nhiếp phục ba thế giới.

Verse 81

स पुत्रपौत्रानसुरान्पातालतलमानयन् / नमुचिः शंबरश्चैव प्रह्रादश्चैव विष्णुना

Bởi Vishnu, các asura cùng con cháu bị đưa xuống tầng Pātāla; cả Namuci, Śambara và Prahlāda cũng vậy.

Verse 82

क्रूरा हता विनिर्दूता दिशः संप्रतिपेदिरे / महाभूतानि भूतात्मा सविशेषाणि माधवः

Khi bọn hung bạo bị giết và bị xua đuổi, các phương đều yên lặng; Madhava, linh hồn của muôn loài, hiển lộ các Đại Nguyên Tố với mọi đặc tính riêng.

Verse 83

बलिं चं सबलं विप्रास्तत्राद्भुतमदर्शयत् / तस्य गात्रे जगत्सर्वमात्मानमनुपश्यति

Các vị Bà-la-môn tại đó đã phô bày Bali cùng binh lực một cách kỳ diệu; trong thân thể ấy, toàn thể thế gian thấy chính Atman của mình.

Verse 84

न किञ्चिदस्ति लोकेषु यदव्याप्तं महात्मना / तद्वै रूपमुपेन्द्रस्य देवादानवमानवाः

Trong các cõi, không có gì mà bậc Đại Ngã ấy không bao trùm; đó chính là hình tướng của Upendra—hỡi chư thiên, a-tu-la và loài người.

Verse 85

दृष्ट्वा संमुमुहुः सर्वे विष्णुतेजोविमोहिताः / बलिः सितो महापाशैः सबन्धुः ससुत्दृद्गणः

Thấy vậy, tất cả đều choáng váng vì bị hào quang Vishnu làm mê hoặc; Bali bị trói bằng những dây thòng lọng lớn, cùng thân quyến và các con trai.

Verse 86

विरोचनकुलं सर्वं पाताले सन्निवेशितम् / ततः सर्वामरैश्वर्यं दत्त्वेन्द्राय महात्मने

Toàn bộ dòng tộc Virocana được an trí nơi Patala; rồi mọi quyền uy và phú quý của chư thiên được trao cho Indra, bậc đại hồn.

Verse 87

मानुषेषु महाबाहुः प्रादुरास जनार्द्दनः / एतास्तिस्रः समृतास्तस्य दिव्याः संभूतयः शुभाः

Giữa loài người, Janārdana cánh tay vĩ đại đã hiển lộ. Ba sự giáng sinh thần thánh, cát tường ấy của Ngài được truyền tụng như vậy.

Verse 88

मानुष्यः सप्त यास्तस्य साग्रगास्ता निबोधत / त्रेतायुगे तु दशमे दत्तात्रेयो बभूव ह

Hãy biết bảy hóa thân làm người, những bậc đứng đầu của Ngài. Trong Tretā-yuga, ở lần thứ mười, Dattātreya đã giáng sinh.

Verse 89

नष्टे धर्मे चतुर्थश्च मार्कण्डेयपुः सरः / पञ्चमः पञ्चदश्यां तु त्रेतायां संबभूव ह

Khi Dharma suy tàn, ở hóa thân thứ tư, Markandeya được kể là bậc dẫn đầu. Và trong Tretā, ở lần thứ mười lăm, hóa thân thứ năm đã xuất hiện.

Verse 90

मान्धाता चक्रवर्त्तित्वे तस्योतथ्यः पुरस्सरः / एकोनविंशयां त्रेतायां सर्वक्षत्रान्तकृद्विभुः

Trong hình thái Mandhātā bậc Chuyển luân vương, Utathya được kể là người đi trước. Ở lần thứ mười chín của Tretā, Đấng Tối thượng hiển lộ như ‘kẻ diệt tận hàng Kshatriya’.

Verse 91

जामदग्न्यस्तदा षष्ठे विश्पामित्रपुरस्सरः / चतुर्विंशे युगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा

Khi ấy ở hóa thân thứ sáu là Jāmadagnya (Paraśurāma), với Viśvāmitra được kể là người đi trước. Đến yuga thứ hai mươi bốn, Rāma giáng sinh, có Vasiṣṭha làm vị tế sư.

Verse 92

सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः / अष्टमो द्वापरे विष्णुरष्टाविंशे पराशरात्

Vì việc hàng phục Ravana, ở hóa thân thứ bảy, con của Dasharatha đã giáng sinh. Trong thời Dvapara, Vishnu hiện làm hóa thân thứ tám, và ở lần thứ hai mươi tám thì xuất hiện từ Parasara.

Verse 93

वेदव्यासस्ततो जज्ञे जातूकर्ण्यपुरस्सरः / तथैव नवमे विष्णुरदित्याः कश्यपात्मजः

Rồi sau đó, bậc Vedavyasa đã giáng sinh, đi đầu cùng Jatukarnya. Cũng vậy, ở hóa thân thứ chín, Vishnu xuất hiện như con của Kashyapa từ lòng Aditi.

Verse 94

देवक्यां वसुदेवात्तु जातो गार्ग्यपुरस्सरः / अप्रमेयो नियोगश्च यतकामवरो वशी

Trong lòng Devaki, từ Vasudeva, Ngài giáng sinh, đi đầu như Gargya. Ngài là Đấng không thể đo lường; sự giáng thế theo thánh lệnh; Ngài ban ân phúc tùy nguyện và làm chủ muôn loài.

Verse 95

क्रीडते भगवांल्लोके बालः क्रीडनकेरिव / न प्रमातुं महाबाहुं शक्यो ऽसौ मधुसूदनः

Đấng Bhagavan vui đùa trong thế gian như một đứa trẻ, như hài nhi chơi với đồ chơi. Madhusudana, bậc đại lực, không ai có thể đo lường hay hiểu thấu trọn vẹn.

Verse 96

परं ह्यवरमेतस्माद्विश्वरूपान्न विद्यते / अष्टाविंशतिके तद्वद्द्वापरस्याथ संक्षये

Không có gì cao hơn hay thấp hơn so với Visvarupa này. Ở lần hóa thân thứ hai mươi tám cũng như vậy; và khi ấy thời Dvapara đi đến chỗ tận cùng.

Verse 97

नष्टे धर्मे तदा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः / कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् / माहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया

Khi chánh pháp suy tàn, bấy giờ Đức Vishnu, bậc Chúa tể, giáng sinh trong dòng Vṛṣṇi. Để lập lại trật tự Dharma và diệt trừ các Asura, Đấng Yogātman dùng Yogamāyā làm rạng danh muôn loài.

Verse 98

प्रविष्टो मानुषीं योनिं प्रच्छन्नश्चरते महीम्

Ngài nhập vào thai người và âm thầm du hành trên cõi đất.

Verse 99

विहारार्थं मनुष्येषु सांदीपनिपुरस्सरः / यत्र कंसं च शाल्वं च द्विविदं च महासुरम्

Vì cuộc du hí thiêng liêng giữa loài người, Ngài tiến về thành Sāndīpani, nơi có Kamsa, Śālva và Dvivida—đại asura.

Verse 100

अरिष्ठं वृषभं चैव पूतनां केशिनं हयम् / नागं कुवलयापीडं मल्लं राजगृहाधिपम्

Ngài cũng khuất phục Ariṣṭa (con bò mộng), Pūtanā, Keśī (con ngựa), voi Kuvalayāpīḍa, võ sĩ đô vật, và cả chúa tể Rājagṛha.

Verse 101

दैत्यान्मानुषदेहस्थान्सूदयामास वीर्यवान् / छिन्नं बाहुसहस्रं च बाणस्याद्भुतकर्मणा

Đấng dũng lực đã diệt các Daitya ẩn trong thân người; và bằng kỳ công phi thường, Ngài chém đứt ngàn cánh tay của Bāṇāsura.

Verse 102

नरकश्च हतः संख्ये यवनश्च महाबलः / हृतानि च महीपानां सर्वरत्नानि तेजसा

Trong chiến trận, Naraka và Yavana đại lực đã bị hạ sát; nhờ uy quang rực rỡ, mọi châu báu của các vua chúa đều bị đoạt lấy.

Verse 103

कुरुवीराश्च निहताः पार्थिवा ये रसातले / एते लोकहितार्थाय प्रादुर्भावा महात्मनः

Các dũng sĩ Kuru là những vua chúa ở Rasatala cũng bị tiêu diệt; các bậc Đại Hồn này xuất hiện vì lợi ích của muôn loài.

Verse 104

अस्मिन्नेव युगे क्षीणे संध्याशिष्टे भविष्यति / कल्किर्विष्णुयशा नाम पाराशर्यः प्रतापवान्

Khi yuga này suy tàn và chỉ còn thời khắc hoàng hôn, sẽ xuất hiện Kalki, dòng Parashara, uy dũng, mang danh Vishnuyasha.

Verse 105

दशमो भाव्यसंभूतो याज्ञवल्क्यपुरस्सरः / अनुकर्षन्स वै सेनां हस्त्यश्वरथसंकुलाम्

Ngài là hóa thân thứ mười sẽ xuất hiện; lấy Yajnavalkya làm người dẫn đầu, Ngài kéo theo đạo quân đầy voi, ngựa và chiến xa tiến bước.

Verse 106

प्रगृहीतायुधैर्विप्रैर्वृतः शतसहस्रशः / नात्यर्थं धार्मिका ये च ये च धर्मद्विषः क्वचित्

Ngài sẽ được bao quanh bởi hàng trăm nghìn Bà-la-môn cầm vũ khí; và cả những kẻ không mấy mộ đạo, thậm chí đôi lúc ghét bỏ Dharma, cũng (có mặt).

Verse 107

उदीच्यान्मध्यदेशांश्च तथा विन्ध्या परान्तिकान् / तथैव दाक्षिणात्यांश्च द्रविडान्सिंहलैः सह

Ngài chế ngự dân xứ Bắc, dân Trung thổ, cùng các miền biên viễn của dãy Vindhya; lại cũng chế ngự dân phương Nam, người Dravida, cùng người Sinhala.

Verse 108

गान्धारान्पारदांश्चैव पह्लवान्पवनाञ्छकान् / तुबराञ्छबरांश्चैव पुलिन्दान्बरदान् वसान्

Ngài khuất phục người Gandhāra, Pārada, Pahlava, Pavana và Śaka; lại cả Tubara, Chabara, Pulinda, Barada và Vasa.

Verse 109

लंपाकानाङ्घ्रकान्पुण्ड्रान्किरातांश्चैव स प्रभुः / प्रवृत्तचक्रो बलवान्म्लेच्छानामन्तकृद्बली

Vị Chúa tể ấy cũng khuất phục Lampāka, Āṅghra, Puṇḍra và Kirāta; bánh xe quyền lực đã chuyển, Ngài trở nên hùng mạnh, bậc diệt trừ mleccha đầy uy lực.

Verse 110

अदृश्यः सर्वभूतानां पृथिवीं विचरिष्यति / मानवः स तु संजज्ञे देवसेनस्य धीमतः

Ngài sẽ du hành khắp địa cầu, vô hình trước mọi loài hữu tình. Ngài đã sinh làm người trong gia tộc Devasena bậc trí.

Verse 111

पूर्वजन्मनि विष्णुर्यः प्रमितिर्नाम वीर्यवान् / गोत्रेण वै चन्द्रमसः पूर्णे कलियुगे ऽभवत्

Ở tiền kiếp, Ngài là ‘Pramiti’ dũng mãnh, mang bản thể của Viṣṇu; và khi Kaliyuga trọn vẹn, Ngài xuất hiện trong dòng họ Candramasa.

Verse 112

इत्येतास्तस्य देवस्य दक्षसंभूतयः स्म-ताः / तन्तं कालं च कायं च तत्तदुद्दिश्य कारणम्

Như vậy, các sự sinh khởi của vị thần ấy, phát xuất từ Daksha, đã được nêu; khi chỉ rõ tơ mối, thời gian và thân thể, nguyên nhân tương ứng được trình bày.

Verse 113

अंशेन त्रिषु लोकेषु तास्ता योनीः प्रपत्स्यते / पञ्चविंशे स्थितः कल्पे पञ्चविंशत्स वै समाः

Với một phần của mình, Ngài đi vào những thai sinh ấy trong ba cõi; an trụ ở kiếp thứ hai mươi lăm, quả thật Ngài ở lại hai mươi lăm năm.

Verse 114

विनिघ्नन्सर्वभूतानि मानुषानेव सर्वशः / कृत्वा बीजावशेषां तु महीं क्रूरेण कर्मणा

Ngài tàn diệt mọi loài hữu tình, nhất là loài người, khắp nơi; bằng hành nghiệp tàn bạo khiến đất chỉ còn lại chút hạt giống sót lại.

Verse 115

शान्तयित्वा तु वृषलान्प्रायशस्तान धार्मिकान् / ततः स वै तदा कल्किश्चरितार्थः ससैनिकः

Nhưng sau khi làm yên những vṛṣala phần nhiều còn giữ pháp; bấy giờ Kalki, cùng quân đội, trở nên viên mãn sở nguyện.

Verse 116

कर्मणा निहता ये तु सिद्धास्ते तु पुनः स्वयम् / अकस्मात्कुपितान्योन्यं भविष्यन्ति च मोहिताः

Những bậc siddha bị giết bởi hành nghiệp ấy sẽ lại tự hiện trở lại; bỗng chốc mê muội và nổi giận với nhau.

Verse 117

क्षपयित्वा तु तान्सर्वान्भाविनार्थेन चोदितः / गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्स्यति सानुगः

Sau khi tiêu diệt tất cả bọn họ, do mục đích tương lai thúc đẩy, người ấy cùng tùy tùng sẽ đạt sự kiên định tu trì giữa sông Hằng và sông Yamuna.

Verse 118

ततो व्यतीते कल्पे तु समाप्ते सहसैनिके / नृपेष्वथ विनिष्टेषु तदा त्वप्रग्रहाः प्रजाः

Rồi khi kiếp (kalpa) ấy trôi qua, kết thúc cùng những đạo quân lớn, và các vua chúa đều diệt vong, bấy giờ dân chúng trở nên vô kỷ cương.

Verse 119

रक्षणे विनिपृत्ते तु हत्वा चान्योन्यमाहवे / परस्परत्दृतस्वाश्च निरानन्दाः सुदुःखिताः

Khi sự bảo hộ tiêu tan, họ giết lẫn nhau trong chiến trận và cướp đoạt của cải của nhau; không còn niềm vui, họ vô cùng khổ đau.

Verse 120

पुराणि हित्वा ग्रामांश्च तुल्यास्ता निष्परिग्रहाः / प्रनष्टश्रुतिधर्माश्चनष्टधर्माश्रमास्तथा

Họ sẽ bỏ các thành thị và làng mạc xưa; tất cả trở nên như nhau, không còn sở hữu. Chánh pháp theo Śruti tiêu mất, và trật tự bốn āśrama cũng suy vong.

Verse 121

ह्रस्वा अल्पायुषश्चैव भविष्यन्ति वनौकसः / सरित्पर्वतसेविन्यः पत्रमूलफलाशनाः

Những người ở rừng sẽ thấp bé và đoản thọ; họ nương tựa sông suối và núi non, sống bằng lá, rễ củ và trái cây.

Verse 122

चीरपत्राजिनघराः संकरं घोरमास्थिताः / अल्पायुषो नष्टवार्ता बह्वाबाधाः सुदुःखिताः

Họ khoác vải rách, lá cây và da nai, rồi nương theo thứ pháp tạp loạn đáng sợ. Thọ mạng ngắn ngủi, tin tức về nếp thiện bị mất, chịu nhiều tai ách và vô cùng khổ đau.

Verse 123

एवं काष्ठामनुप्राप्ताः कलिसंध्यांशके तदा / प्रजाः क्षयं प्रयास्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु

Như vậy, khi đến phần hoàng hôn của Kali và chạm tới cực điểm ấy, muôn dân sẽ đi vào suy tàn cùng với chính thời Kali-yuga.

Verse 124

क्षीणे कलियुगे तस्मिन्प्रवृत्ते च कृते पुनः / प्रपत्स्यन्ते यथान्यायं स्वभावादेव नान्यथा

Khi Kali-yuga ấy suy tàn và Kṛta-yuga lại khởi hành, con người sẽ theo lẽ công chính mà hành xử do chính bản tính mình, chứ không phải cách nào khác.

Verse 125

इत्येतत्कीर्त्तितं सर्वं देवासुरविचेष्टितम् / यदुवंशप्रसंगेन महद्वो वैष्मवं यशः

Như vậy, mọi hành trạng của chư thiên và a-tu-la đã được thuật lại; và nhân câu chuyện dòng dõi Yadu, vinh quang Vaiṣṇava lớn lao đã được tán dương cho các ngươi.

Verse 126

तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि पूरोर्द्रुह्योरनोस्तथा

Nay ta sẽ nói về Turvasu, cùng với Puru, Druhyu và Anu nữa.