Atharva Veda 9.2.3: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 3

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

दु॒ष्वप्न्यं॑ काम दुरि॒तं च॑ कामाप्र॒जस्ता॑मस्व॒गता॒मव॑र्तिम्। उ॒ग्र ईशा॑नः॒ प्रति॑ मुञ्च॒ तस्मि॒न् यो अ॒स्मभ्य॑मंहूर॒णा चिकि॑त्सात्

Sanskrit recitationAtharva Veda 9.2.3

IAST Transliteration

duṣvápnyaṃ kāma duritáṃ ca kāmā́prajastām asvágatām ávartim | ugrá ī́śānaḥ práti muñca tásmin yó asmábhyam aṃhūraṇā́ cikitsā́t ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The evil-dreaming, O Kāma, and the evil plight, O Kāma—barrenness, ill-going, and mis-turning: thou fierce lord, cast it back upon that man who, with distressful intent, would contrive against us.

Translation

Ác mộng, hỡi Kāma, và cảnh khốn ác, hỡi Kāma—sự hiếm muộn, đường đi xấu, và sự quay ngược lạc hướng. Hỡi đấng chủ tể dữ dội, hãy ném trả điều ấy lên kẻ kia, kẻ với ý đồ gây khổ mà toan tính hại chúng ta.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दुष्वप्न्यम्: evil dream; nightmare (as an affliction)
• दुष्वप्न्यम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: दुष्वप्न्य (दुष्-स्वप्न) प्रातिपदिक

• काम: O Kāma (Desire)
• काम: (सम्बोधन)
• Type: Noun (vocative)
• Root: काम प्रातिपदिक

• दुरितम्: evil; sin; misfortune
• दुरितम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुरित प्रातिपदिक

• च: and
• च: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• काम: O Kāma
• काम: (सम्बोधन)
• Type: Noun (vocative)
• Root: काम प्रातिपदिक

• अप्रजास्ताम्: childlessness; lack of offspring
• अप्रजास्ताम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-प्रजा-स्त (प्रजा + स्त) प्रातिपदिक

• अस्वगताम्: misgoing; going the wrong way; ill-faring
• अस्वगताम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-स्व-गता (स्व + गत) प्रातिपदिक

• अवर्तिम्: non-return; no turning back; (state of) not coming back
• अवर्तिम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: अ-वर्ति (वर्ति/वर्तिन्) प्रातिपदिक

• उग्रः: fierce; formidable
• उग्रः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: उग्र प्रातिपदिक

• ईशानः: ruling; lordly; sovereign
• ईशानः: कर्तृ
• Type: Participle (adjectival)
• Root: ईशान (ईश् ‘to rule, own’) कृत्-प्रातिपदिक (शानच्)

• प्रति: towards; back; in return
• प्रति: (दिशा/प्रत्यभिमुख्य)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: प्रति

• मुञ्च: release; set free; let go
• मुञ्च: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (मुञ्चति)

• तस्मिन्: in/onto that (person/thing)
• तस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: तद् सर्वनाम

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (यः) सर्वनाम

• अस्मभ्यम्: to us
• अस्मभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् सर्वनाम

• अंहूः: distress; harm; trouble
• अंहूः: कर्तृ (यो अंहूः …)
• Type: Noun
• Root: अंहस्/अंहू (Vedic) प्रातिपदिक

• अरणा: hurtful; injuring; harmful
• अरणा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अरण (Vedic) प्रातिपदिक

• चिकित्सात्: may he devise/attempt; may he intend (harm)
• चिकित्सात्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चित्/चिकित्स् (Vedic desiderative base ‘to perceive/understand; to intend/plan’)

Attribution

Rishi: Atharvanic transmission (Kāma-cycle)

Devata: Kāma as īśāna; the evils (duṣvapnya/durita) as objects of manipulation

Chandas: Anuṣṭubh-like

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: vira