Varaha Purana 152.35: Adhyaya 152, Shloka 35

Praise of the Sacred Geography of Mathurā

Devanagari script

कृत्वा प्रदक्षिणे द्वे तु विष्णुलोकं स गच्छति ॥ अस्ति चान्यत्परं गुह्यं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 152.35

Transliteration

kṛtvā pradakṣiṇe dve tu viṣṇulokaṃ sa gacchati || asti cānyat paraṃ guhyaṃ sarvasaṃsāramokṣaṇam ||

Translation

دو پردکشنا کر کے وہ وِشنو لوک کو جاتا ہے۔ اور ایک اور بلند تر راز ہے—پورے سنسار کے چکر سے موکش (نجات)۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (पूर्वकालः/prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), from √कृ; ‘having done’

• प्रदक्षिणे: two circumambulations
• प्रदक्षिणे: Karma (कर्म/object of ‘कृत्वा’)
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), द्विवचनम् (dual)

• द्वे: two
• द्वे: Visheshana (विशेषणम्/modifier of प्रदक्षिणे)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (nom/acc), द्विवचनम् (dual); संख्यावाचक-विशेषणम्

• तु: indeed, then
• तु: Sambandha (सम्बन्धः/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• विष्णु-लोकम्: Viṣṇu’s world
• विष्णु-लोकम्: Karma (कर्म/goal)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative), एकवचनम् (singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘विष्णोः लोकः’

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative), एकवचनम् (singular)

• गच्छति: goes
• गच्छति: Kriya (क्रिया/verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular), परस्मैपदम्

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (क्रिया/verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular), परस्मैपदम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चयः)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Visheshana (विशेषणम्/modifier of ‘परं गुह्यं ...’)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (nom/acc), एकवचनम् (singular)

• परम्: supreme, higher
• परम्: Visheshana (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (nom/acc), एकवचनम् (singular)

• गुह्यम्: secret, esoteric
• गुह्यम्: Visheshana (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (nom/acc), एकवचनम् (singular)

• सर्व-संसार-मोक्षणम्: liberation from all saṃsāra
• सर्व-संसार-मोक्षणम्: Karta (कर्ता/subject complement of ‘अस्ति’)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + संसार (प्रातिपदिक) + मोक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (nom/acc), एकवचनम् (singular); बहुपद-तत्पुरुषः: ‘सर्वस्य संसारस्य मोक्षणम्’ (release from the entire cycle of transmigration)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaiṣṇavism
• Pilgrimage Studies
• Mokṣa Discourse

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It documents ritual gestures (pradakṣiṇā) as standardized pilgrimage behavior and connects them to soteriological aims in Purāṇic literature.

Which geographic location is identified?

No specific place-name occurs in this verse; it continues the tīrtha context while referencing Viṣṇuloka as a cosmological destination.

What is the primary ethical instruction?

It emphasizes disciplined bodily practice paired with a higher aim: freedom from repetitive existence (saṃsāra).