Rig Veda 9.85.7: Mandala 9, Sukta 85, Mantra 7

Sukta 9.85

Devata: Soma Pavamāna (entering Indra; linked with hymn/praise)

Samhita Patha (Devanagari)

अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिपः प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते । पवमाना अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिमेन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः ॥

Recitation with translationRig Veda 9.85.7

Transliteration

átyaṃ mṛjanti kalaśé dáśa kṣípaḥ prá víprāṇāṃ matáyo vā́ca īrate | pávamānā abhyàrṣanti suṣṭutím ā́ índraṃ viśanti madirā́sa índavaḥ ||

Translation

دس تیز ہاتھ پیالے میں گھوڑے کو صاف کرتے ہیں؛ الہامی رشیوں کے خیالات اور الفاظ آگے بڑھتے ہیں۔ پاک کرتے ہوئے، وہ اچھی طرح بنائی گئی حمد کی تعریف کی طرف بہتے ہیں؛ نشہ آور روشن قطرے اندر کے اندر داخل ہوتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अत्यं: the steed (swift one; Soma as a steed)
• अत्यं: Karma
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक; ‘अत्य’ = घोड़ा/अश्व) अथवा ‘अत्य’ (तीव्र/अत्यन्त) — यहाँ सोम-रूप ‘अत्य’ (द्रुतगामी) के रूप में

• मृजन्ति: they cleanse/purify
• मृजन्ति: Kartā
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु) ‘मार्जने/शोधने’

• कलशे: in the vessel (jar)
• कलशे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)

• दश: ten
• दश: —
• Type: Numeral
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• क्षिपः: the strainers/sieves
• क्षिपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: क्षिप् (प्रातिपदिक; ‘क्षिप्/क्षिप’ = छलनी/परिशोधक-उपकरण; सोम-छानने की छलनियाँ)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• विप्राणाम्: of the inspired poets/priests
• विप्राणाम्: — (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• मतयः: thoughts, insights
• मतयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• वाचः: utterances/voices
• वाचः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• ईरते: are set in motion, arise
• ईरते: — (अकर्मक; कर्तृ-प्रधान)
• Type: Verb
• Root: ईर्/इर् (धातु) ‘गत्याम्/प्रेरणे’ (Vedic: ‘to set in motion, to rise’)

• पवमानाः: purifying (Soma-drops)
• पवमानाः: Kartā
• Type: Adjective/Participle
• Root: पवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘पवने/शोधने’ से वर्तमान कृदन्त ‘पवमान’ = ‘purifying, being purified’)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/निपात)

• अर्षन्ति: they rush/flow
• अर्षन्ति: Kartā
• Type: Verb
• Root: अर्ष् (धातु) ‘गत्याम्/स्रवणे’ (to rush/flow)

• सुष्टुतिम्: a well-formed praise (hymn)
• सुष्टुतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सु- + स्तुति (प्रातिपदिक) ‘good praise’

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma (गन्तव्य/प्राप्त्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• विशन्ति: they enter
• विशन्ति: Kartā
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु) ‘प्रवेशने’

• मदिरासः: intoxicating
• मदिरासः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मदिर (प्रातिपदिक; ‘intoxicating’)

• इन्दवः: Soma-drops
• इन्दवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक; सोम-बिन्दु/सोम)