Rig Veda 9.74.6: Mandala 9, Sukta 74, Mantra 6

Sukta 9.74

Rishi: Soma-pavamāna seer tradition (Mandala 9); specific attribution varies

Devata: Soma Pavamāna (as streams/waters of Soma)

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सहस्रधारेऽव ता असश्चतस्तृतीये सन्तु रजसि प्रजावतीः । चतस्रो नाभो निहिता अवो दिवो हविर्भरन्त्यमृतं घृतश्चुतः ॥

Recitation with translationRig Veda 9.74.6

Transliteration

sahasrá-dhāre ’vá tā́ḥ asaścátaḥ tṛtī́ye santu rájasi prajā́vatīḥ | cátasro nā́bho níhitā ávo divó havírbharanty amṛ́taṃ ghṛta-ścútaḥ ||

Translation

ہزار دھاروں والے منبع سے نیچے وہ بغیر ٹوٹے بہہ گئے؛ کاش وہ تیسرے عالم میں ہوں، اولاد سے بھرپور۔ چار نابیاں آسمان کے سہارے کے طور پر رکھی گئی ہیں؛ وہ نذرانہ لاتے ہیں - امر، صاف روشنی سے ٹپکتا ہوا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सहस्रधारे: having a thousand streams
• सहस्रधारे: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-धार (प्रातिपदिक; सहस्र + धार) / धार-

• अव: down, forth
• अव: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/निपात) / अव-

• ताः: those (f.)
• ताः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / तद्

• असश्चतः: have flowed / have streamed
• असश्चतः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सस्/सृ (धातु: सस्/सृ = सरति/ससर्ति ‘to flow, move’)

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक) / तृतीय-

• सन्तु: let them be
• सन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु: अस् ‘to be’)

• रजसि: in the region/space (rajas)
• रजसि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक) / रजस्

• प्रजावतीः: rich in offspring/creatures
• प्रजावतीः: Kartā (विशेषणरूपेण) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: प्रजा-वती (प्रातिपदिक; प्रजा + वत्) / वत्

• चतस्रः: four (f.)
• चतस्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक) / चतुर्

• नाभः: the navel/central hub
• नाभः: Adhikaraṇa (स्थानीय-केन्द्रार्थे ‘at the navel/centre’)
• Type: Noun
• Root: नाभि/नाभ (प्रातिपदिक) / नाभि-

• निहिताः: placed, set down
• निहिताः: Kartā (विशेषणरूपेण चतस्रः इत्यस्य) अथवा कर्मणि-भावः
• Type: Participle
• Root: नि-धा (धातु: धा ‘to place’ + उपसर्ग नि) / धा

• अवः: help, protection
• अवः: Karma (भरन्ति इत्यस्य) अथवा साध्य-सम्बन्धः
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक) / अवस्

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) / दिव्

• हविः: oblation
• हविः: Karma
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक) / हविस्

• भरन्ति: they bring/bear
• भरन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु: भृ ‘to bear, bring’)

• अमृतम्: immortal (nectar), deathless
• अमृतम्: Karma (भरन्ति इत्यस्य; हविः इत्यस्य विशेषणम्) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
• Type: Noun/Adjective
• Root: अ-मृत (प्रातिपदिक; न + मृत) / मृत

• घृतश्चुतः: dripping with ghee
• घृतश्चुतः: Karma (विशेषणरूपेण) अथवा Kartā-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: घृत-श्चुत (प्रातिपदिक; घृत + श्चुत < √च्युत/च्यु ‘to drip, flow’) / च्यु