Rig Veda 9.69.1: Mandala 9, Sukta 69, Mantra 1

Sukta 9.69

Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma)

Samhita Patha (Devanagari)

इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते ॥

Recitation with translationRig Veda 9.69.1

Transliteration

iṣúr ná dhánvan práti dhīyate matír vatsó ná mātúr úpa sarjí ū́rdhani | urúdhārā-iva duhḗ ágre āyátī ásya vratéṣv ápi sóma iṣyate ||

Translation

کمان پر تیر کی طرح، سوچ تیار اور متوجہ ہوتی ہے؛ بچھڑے کی طرح وہ ماں کے بھرے ہوئے تھنوں کی طرف جلدی کرتا ہے۔ آگے بڑھ کر وہ اپنے وسیع بہاؤ کی دھاروں دیتا ہے؛ اپنے مقررہ قوانین اور طریقوں میں بھی سوم ہم میں رسم کو پورا کرنے کے لیے آگے بڑھتا ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इषुः: arrow; (here) swift one
• इषुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इषु- (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• धन्वन्: on/at the bow
• धन्वन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: धन्वन्- (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards; in response
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• धीयते: is placed/settled; is directed
• धीयते: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) / धि (धातु-परम्परा: धा→धीयते)

• मतिः: thought; intention; hymn-thought
• मतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मति- (प्रातिपदिक; √मन् ‘to think’)

• वत्सः: calf
• वत्सः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वत्स- (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• मातुः: of the mother
• मातुः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मातृ- (प्रातिपदिक)

• उप: near; towards
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• सर्ज्यूधनि: at the flowing/streaming udder (milk-source)
• सर्ज्यूधनि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सर्ज्यूधनि- (प्रातिपदिक; वेदिक समास)

• उरुधारा: the wide-streaming (cow/stream)
• उरुधारा: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: उरुधारा- (प्रातिपदिक; उरु- ‘wide’ + धारा- ‘stream’)

• इव: as if; like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• दुहे: milks; yields (milk)
• दुहे: —
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)

• अग्रे: in front; at the fore; first
• अग्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अग्र- (प्रातिपदिक)

• आयति: approach; coming-on
• आयति: —
• Type: Noun (action) / Adverbial
• Root: आयति- (प्रातिपदिक/क्रियाविशेषणीय; from √या with ā-)

• अस्य: of this; his
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• व्रतेषु: in the ordinances; in the sacred observances
• व्रतेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: व्रत- (प्रातिपदिक)

• अपि: also; even
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (निपात)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम- (प्रातिपदिक)

• इष्यते: is impelled; hastens; strives
• इष्यते: —
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)