Rig Veda 9.63.5: Mandala 9, Sukta 63, Mantra 5
Sukta 9.63
Rishi: Pavamāna Soma hymns (traditional attribution varies)
Devata: Soma Pavamāna (working in alliance with Indra)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रं वर्धन्तो अप्तुरः कृण्वन्तो विश्वमार्यम् । अपघ्नन्तो अराव्णः ॥
Transliteration
índraṃ várdhanto aptúraḥ kṛṇvánto víśvam ā́ryam | apághnanto arā́vṇaḥ ||
Translation
اندر کو بڑھاتے ہوئے، کام کرنے والے ہم میں سب کو نواب اور روشن بناتے ہیں؛ وہ وجود کی غربت کو مارتے ہیں، وہ طاقتیں جو ہماری بھرپوریت کو کم کرتی ہیں۔
Word by Word
इन्द्रम्Indra (as the object: ‘Indra’)
इन्द्रम्:
कर्म (वर्धन्तः/कृण्वन्तः/अपघ्नन्तः—क्रियाणां कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वर्धन्तःincreasing, making grow
वर्धन्तः:
कर्तृ (यजमानाः/स्तोतारः—‘they, increasing’)
TypeVerb (participle)
Root√वृध् (वर्धते/वर्धयति) धातु
अप्तुरःactive/efficient (doers), capable
अप्तुरः:
कर्तृ (वर्धन्तः इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअप्तुर (प्रातिपदिक; ‘कार्य-साधक/कर्मकुशल’—Vedic epithet)
कृण्वन्तःmaking, producing, accomplishing
कृण्वन्तः:
कर्तृ (ते एव—‘they, making’)
TypeVerb (participle)
Root√कृ (करोति) धातु
विश्वम्all, entire
विश्वम्:
कर्म (कृण्वन्तः—‘making …’)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आर्यम्the Arya/noble (one); the noble people
आर्यम्:
कर्म (कृण्वन्तः—‘making (someone/people) Arya/noble’)
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
अपघ्नन्तःstriking down, driving away, destroying
अपघ्नन्तः:
कर्तृ (ते एव—‘they, striking down’)
TypeVerb (participle)
Rootअप + √हन् (हन्ति) धातु
अराव्णःthe hostile/ungenerous ones; enemies
अराव्णः:
कर्म (अपघ्नन्तः—‘striking down …’)
TypeNoun/Adjective
Rootअराव्ण (प्रातिपदिक; Vedic: ‘अरि/शत्रु’ अथवा ‘अ-राव्ण’—अधन/असमृद्ध; here as hostile/ungenerous)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
