Rig Veda 8.72.16: Mandala 8, Sukta 72, Mantra 16
Sukta 8.72
Devata: Sūrya’s rays supporting Indra/Soma realization (hymn complex)
Samhita Patha (Devanagari)
अधुक्षत्पिप्युषीमिषमूर्जं सप्तपदीमरिः । सूर्यस्य सप्त रश्मिभिः ॥
Transliteration
ádhukṣat pipyúṣīm íṣam ū́rjaṃ saptá-padīm aríḥ | sū́ryasya saptá raśmíbhíḥ ||
Translation
اُس نے سات قدموں والی پُوری فراوانی، پھولی ہوئی پوشیدہ قوت اور توانائی کو دودھ کی طرح نکالا؛ سورج کی سات کرنوں سے یہ کام انجام پایا۔
Word by Word
अधुक्षत्(he) milked / caused to flow
अधुक्षत्:
(क्रिया) मुख्यक्रिया
TypeVerb
Rootदुह् (√दुह् ‘दोहने/क्षरणे’)
पिप्युषीम्the full/abounding (one)
पिप्युषीम्:
कर्म (अधुक्षत् का)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपिप्युषी (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्याय्/पि ‘to swell, be full, abound’ → पिप्युषी ‘abounding, full’)
इषम्refreshment, nourishment
इषम्:
कर्म (अधुक्षत् का)
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक: इषा/इष् ‘refreshment, food, strength’)
ऊर्जम्vigor, strength
ऊर्जम्:
कर्म (अधुक्षत् का)
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक: ऊर्ज् ‘vigor, strength, sap’)
सप्तपदीम्the seven-stepped (one)
सप्तपदीम्:
कर्म (अधुक्षत् का)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसप्तपदी (प्रातिपदिक: सप्त + पद ‘seven-stepped/with seven steps’; RV epithet)
अरिःthe falcon (bird)
अरिः:
कर्तृ (अधुक्षत् का)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक: अरि ‘eagle/falcon’; also ‘enemy’ in other contexts—here ‘falcon’ fits RV imagery)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (रश्मिभिः का)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (रश्मीनाम्)
TypeNumeral
Rootसप्त (संख्या)
रश्मिभिःwith (his) rays
रश्मिभिः:
करण (अधुक्षत्/संबद्ध क्रिया का साधन)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक: ‘ray, rein, cord’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
