Rig Veda 8.59.6: Mandala 8, Sukta 59, Mantra 6

Sukta 8.59

Devata: Indra-Varuṇa (dual)

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (uncertain; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रावरुणा यदृषिभ्यो मनीषां वाचो मतिं श्रुतमदत्तमग्रे । यानि स्थानान्यसृजन्त धीरा यज्ञं तन्वानास्तपसाभ्यपश्यम् ॥

Transliteration

índrāvaruṇā yád ṛṣíbhyo manīṣā́ṃ vā́co matíṃ śrutám adattam ágre | yā́ni sthā́nāny asṛ́janta dhī́rā yajñáṃ tanvā́nās tápasā́bhy àpaśyam ||

Translation

O Indra and Varuṇa, when in the beginning you gave to the seers the inspired thought, the mind of the word, the hearing that receives—then the steadfast sages created the stations; and as they extended the sacrifice, by inner heat they beheld (its truth).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रावरुणा: O Indra and Varuṇa
• इन्द्रावरुणा: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (समास)

• यत्: that which
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋषिभ्यः: to the seers
• ऋषिभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• मनीषाम्: insight, inspired thought
• मनीषाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मनीषा (प्रातिपदिक)

• वाचः: of speech
• वाचः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• मतिम्: thought, intention
• मतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• श्रुतम्: heard (traditional/received)
• श्रुतम्: कर्म
• Type: Participle
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त, क्त)

• अदत्तम्: you two gave
• अदत्तम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) (अद्-आगमयुक्तः)

• अग्रे: at first, in the beginning
• अग्रे: अधिकारण
• Type: Indeclinable (adverbial locative)
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)

• यानि: which (things)
• यानि: कर्म (असृजन्त इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्थानानि: places, stations
• स्थानानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)

• असृजन्त: they created, they set in place
• असृजन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• धीराः: the wise (ones)
• धीराः: कर्तृ
• Type: Adjective (substantive)
• Root: धीरा (प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• तन्वानाः: spreading/performing (it)
• तन्वानाः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: तन् (धातु) → तन्वान (कृदन्त, शानच्; आत्मनेपद-प्रयोगः)

• तपसा: by austerity, by ardor
• तपसा: करण
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• अभ्यपश्यम्: he/one saw clearly, beheld
• अभ्यपश्यम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु) + अभि (उपसर्ग)