Rig Veda 8.45.19: Mandala 8, Sukta 45, Mantra 19
Sukta 8.45
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
यच्चिद्धि ते अपि व्यथिर्जगन्वांसो अमन्महि । गोदा इदिन्द्र बोधि नः ॥
Transliteration
yác cid hí te ápi vyáthir jaganvā́ṃso ámanmahi | go-dā́ íd indra bodhi naḥ ||
Translation
اگر تجھ میں کچھ ہچکچاہٹ بھی ہو، ہم سفر کرنے والوں نے سمجھ لیا، پھر بھی روشنی دینے والے، اے اندر، ہمارے لیے جاگ۔
Word by Word
यत्whatever (that which)
यत्:
कर्म (अर्थतः ‘यत्’ = ‘यत् किञ्चित्’—वस्तु/विषयः)
TypePronoun/Relative
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
चित्even; indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात/अव्यय)
हिfor; indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात/अव्यय)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपिalso; even
अपि:
—
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
व्यथिःdistress; agitation
व्यथिः:
कर्तृ (वाक्ये ‘व्यथिः’ = विषय/कर्तृरूपेण ‘distress’)
TypeNoun
Rootव्यथ् (धातु) → व्यथिः (स्त्री. भाववाचक-प्रातिपदिक)
जगन्वांसःhaving gone forth; advanced (men)
जगन्वांसः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण—‘gone/advanced’ persons)
TypeAdjective/Participle (to implied subject)
Rootगम् (धातु) → जगन्-वस् (परिपूर्ण/परिपक्व PPP-like ‘gone’) → जगन्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अमन्महिwe did not think; we did not deem
अमन्महि:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु, ‘to think’) with अ- (neg.)
गोदाःgiver of cows (bountiful giver)
गोदाः:
सम्बोधन-कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्; संबोधनार्थे)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootगो + दा (प्रातिपदिक-समासः: ‘cow-giver’)
इत्indeed; just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत्/इद् (निपात; Vedic form of ‘इद्/इति’ emphatic)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
बोधिbe aware; take notice
बोधि:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु ‘to awaken, notice, know’)
नःto us; for us
नः:
सम्प्रदान (to/for us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
