Rig Veda 8.3.23: Mandala 8, Sukta 3, Mantra 23

Sukta 8.3

Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)

Devata: Indra (implied leader/receiver of the yoked powers; verse describes convergence toward a principal)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

यस्मा अन्ये दश प्रति धुरं वहन्ति वह्नयः । अस्तं वयो न तुग्र्यम् ॥

Recitation with translationRig Veda 8.3.23

Transliteration

yásmā anyé dáśa práti dhúraṃ váhanti váhnayaḥ | ástaṃ váyo ná tugryám ||

Translation

جس کے لیے دوسرے دس شعلے کی طاقت کے بردار، جواب میں جوا بہتے ہیں، جیسے پرندے شام کو اپنے گھر جاتے ہیں، اسی طرح تمام طاقتیں اس رہنما اصول کی طرف لوٹتی ہیں، جو سفر کا ٹھہرا ہوا آرام گاہ ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्मै: to whom
• यस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्ये: others
• अन्ये: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• दश: ten
• दश: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Numeral
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, against
• प्रति: अधिकारण/दिशा-सम्बन्ध (towards)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/निपात)

• धुरम्: the yoke-pole / yoke (burden)
• धुरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धुर्/धुरा (प्रातिपदिक)

• वहन्ति: they carry, they bear
• वहन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• वह्नयः: bearers; (also: fires/priests as carriers)
• वह्नयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)

• अस्तम्: homeward; to rest/setting
• अस्तम्: अधिकारण/दिशा-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable (directional)
• Root: अस्त (प्रातिपदिक; also used as avyaya in sense ‘home/down’)

• वयः: a bird (lit. ‘winged one’)
• वयः: कर्म (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: सम्बन्ध (simile-marker)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• तुग्र्यम्: Tugrya (name/epithet); the Tugrya-man (object of motion/attainment)
• तुग्र्यम्: कर्म (गन्तव्य/प्राप्य)
• Type: Adjective (used as noun/epithet)
• Root: तुग्र्य (प्रातिपदिक; विशेषण/नाम)