Rig Veda 7.87.5: Mandala 7, Sukta 87, Mantra 5

Sukta 7.87

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi)

Devata: Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तिस्रो द्यावो निहिता अन्तरस्मिन्तिस्रो भूमीरुपराः षड्विधानाः । गृत्सो राजा वरुणश्चक्र एतं दिवि प्रेङ्खं हिरण्ययं शुभे कम् ॥

Recitation with translationRig Veda 7.87.5

Transliteration

tísro dyā́vo níhitā antár asmin tísro bhū́mīr úparāḥ ṣáḍvidhānāḥ | gṛ́tso rājā́ váruṇaś cakra etáṃ diví préṅkhaṃ hiraṇyáyaṃ śubhé kám ||

Translation

تین آسمان اس وجود کے اندر رکھے گئے ہیں، اور تین زمینیں بلند بنیادوں کے طور پر - دنیاوی عالم کی چھ گونہ صورتیں۔ بادشاہ ورن، روشن صنعت کار، نے آسمان میں روح کے حسنِ وجود کے لیے ایک سنہری جھولا بنایا ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तिस्रः: three
• तिस्रः: विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक) → तिसृ

• द्यावः: heavens, skies
• द्यावः: कर्तृ (निहिताः इति)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• निहिताः: placed, set
• निहिताः: कर्तृ-विशेषण (द्यावः)
• Type: Participle (past passive)
• Root: धा (धातु) + नि- (उपसर्ग) → नि-धा; क्त (PPP)

• अन्तः: within
• अन्तः: अधिकारण (स्थानवाचक)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकारण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तिस्रः: three
• तिस्रः: विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि → तिसृ

• भूमीः: earths, lands
• भूमीः: कर्तृ (निहिताः इति, अनुवृत्त्या)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• उपराः: upper, higher
• उपराः: विशेषण (भूमीः)
• Type: Adjective
• Root: उपर (प्रातिपदिक)

• षट्: six
• षट्: विशेषण (विधानाः)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: षष् (संख्याप्रातिपदिक)

• विधानाः: arrangements, dispositions; divisions
• विधानाः: कर्तृ/विशेष्य (षट् इति विशेषणेन)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वि-धा (धातु) → विधान (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)

• गृत्सः: the wise/clever (one)
• गृत्सः: विशेषण (राजा)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: गृत्स (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ (चक्र)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ (चक्र)
• Type: Noun (deity)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• चक्र: has made, fashioned
• चक्र: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → चकार/चक्र (परस्मैपद, लिट्)

• एतम्: this
• एतम्: कर्म (चक्र)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दिवि: in heaven
• दिवि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• प्रेङ्खम्: a swing, rocking seat
• प्रेङ्खम्: कर्म (चक्र)
• Type: Noun
• Root: प्रेङ्ख (प्रातिपदिक; ‘swinging seat/palanquin’)

• हिरण्ययम्: golden
• हिरण्ययम्: विशेषण (प्रेङ्खम्)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय (प्रातिपदिक; हिरण्य ‘gold’ + -य)

• शुभे: for splendor/beauty
• शुभे: सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun (abstract/goal)
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)

• कम्: (something) / indeed (enclitic)
• कम्: कर्म/प्रयोजन-सम्बन्धी (अर्थबलात्: ‘कं/किम्’ = ‘some/any, indeed’)
• Type: Pronoun (enclitic)
• Root: क (प्रश्न/अनिश्चित-सर्वनाम; Vedic enclitic)