Rig Veda 7.65.1: Mandala 7, Sukta 65, Mantra 1

Sukta 7.65

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)

Devata: Mitra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable; metrical verification recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रति वां सूर उदिते सूक्तैर्मित्रं हुवे वरुणं पूतदक्षम् । ययोरसुर्यमक्षितं ज्येष्ठं विश्वस्य यामन्नाचिता जिगत्नु ॥

Recitation with translationRig Veda 7.65.1

Transliteration

práti vāṃ sū́ra údite sū́ktair mitráṃ huve váruṇaṃ pūtádakṣam | yáyor asuryàm ákṣitaṃ jyéṣṭhaṃ víśvasya yā́mann ācítā jigatnú ||

Translation

سورج کے طلوع ہونے پر، اچھی ترتیب دی گئی باتوں کے ساتھ میں آپ کو پکارتا ہوں، متر اور ورن پاک ارادے والے۔ آپ کی خود مختار طاقت، نہ مٹنے والی اور سب سے بڑی، دنیا کے ہر راستے سے گزرتی ہے، وسیع آگاہی میں، ہمارے پاس پہنچتی ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/निपात)

• वाम्: you two (to/for you two)
• वाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• सूरः: the Sun
• सूरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सूर (प्रातिपदिक)

• उदिते: at (his) rising
• उदिते: Adhikaraṇa
• Type: Adjective/Participle
• Root: उदित (√उद् + क्त)

• सूक्तैः: with hymns
• सूक्तैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सूक्त (सु-उक्त)

• मित्रम्: Mitra
• मित्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मित्र (देवनाम)

• हुवे: I invoke
• हुवे: —
• Type: Verb
• Root: √हू (जुहोत्यादि/भ्वादि; ‘आह्वाने’)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वरुण (देवनाम)

• पूतदक्षम्: of purified/clear power (pure in might/skill)
• पूतदक्षम्: Karma
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पूत-दक्ष (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्रायः)

• ययोः: of whom two
• ययोः: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध-प्रोनाउन)

• असुर्यम्: divine, asuric (lordly)
• असुर्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: असुर्य (प्रातिपदिक; ‘असुर-सम्बन्धि/दैवी’)

• अक्षि-तम्: the most eye-like / most watchful (best in oversight)
• अक्षि-तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अक्षि-तम (अक्षि + तम; ‘नेत्र’/‘दृष्टि’ + तम)

• ज्येष्ठम्: the eldest, foremost
• ज्येष्ठम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)

• विश्वस्य: of all, of the whole
• विश्वस्य: —
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• यामन्: in the course/going, on the path
• यामन्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: यामन् (प्रातिपदिक)

• आ-चिता: having been heaped/arranged; duly prepared
• आ-चिता: Kartā
• Type: Participle (past passive)
• Root: आ-√चि (चित्) + क्त (स्त्री. प्रथमा)

• जिगत्नु: going, having gone/approaching
• जिगत्नु: Kartā
• Type: Verbal adjective (archaic) / participial form
• Root: √गम् (जग्मि/गच्छति) — वैदिक क्त्वा/तुमुन्-सदृश पुरातन रूप; ‘जिगत्नु’ = ‘जिगन्तु/जिगमिषु/जग्मिवान्’ अर्थे