Rig Veda 7.63.4: Mandala 7, Sukta 63, Mantra 4

Sukta 7.63

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Sūrya

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

दिवो रुक्म उरुचक्षा उदेति दूरेअर्थस्तरणिर्भ्राजमानः । नूनं जनाः सूर्येण प्रसूता अयन्नर्थानि कृणवन्नपांसि ॥

Transliteration

divó rukmá urucákṣā úd eti dūréarthas taraṇír bhrā́jamānaḥ | nūnáṃ jánāḥ sū́ryeṇa prasū́tā áyann árthāni kṛṇávann apā́ṃsi ||

Translation

The golden splendour of heaven, wide in vision, rises—far-reaching in purpose, a radiant overcomer. Now indeed men, impelled by the Sun, go forth to their aims and accomplish their works: the light releases effective action.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दिवः: of heaven / of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)

• रुक्मः: the golden one (Sun) / the bright ornament
• रुक्मः: कर्तृ (उदेति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक)

• उरुचक्षाः: wide-seeing, far-seeing
• उरुचक्षाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उरु- + चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)

• उद्: up, forth
• उद्: क्रियाविशेषण (दिशा/उत्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: उद् (उपसर्ग)

• एति: goes, rises
• एति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• दूरे: far away
• दूरे: अधिकरण (स्थान/परिसर)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: दूर (प्रातिपदिक)

• अर्थः: goal, purpose, aim
• अर्थः: कर्तृ/विशेष्य (तरणिः इत्यस्य सह-अभिधानम्)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• तरणिः: the crosser, overcomer (Sun)
• तरणिः: कर्तृ (उदेति इत्यस्य; रुक्मः इत्यस्य सह)
• Type: Noun
• Root: तॄ (धातु) → तरणि (कृदन्त-प्रातिपदिक; agent noun)

• भ्राजमानः: shining, blazing
• भ्राजमानः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjective)
• Root: भ्राज् (धातु) → भ्राजमान (शानच्/आन-प्रत्यय; वर्तमान कृदन्त)

• नूनम्: now, indeed
• नूनम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (निपात)

• जनाः: people
• जनाः: कर्तृ (अयन्/कृण्वन् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• सूर्येण: by/through the Sun
• सूर्येण: करण
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• प्रसूताः: impelled, set in motion
• प्रसूताः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjective)
• Root: सू (धातु) + प्र (उपसर्ग) → प्रसूत (भूतकृदन्त)

• अयन्: they went, they proceeded
• अयन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• अर्थानि: aims, purposes, tasks
• अर्थानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• कृण्वन्: doing, making
• कृण्वन्: कर्तृ-विशेषण (क्रियासह)
• Type: Participle
• Root: कृ (धातु) → कृण्वत् (वर्तमान कृदन्त; शतृ)

• अपांसि: works, deeds
• अपांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: अपस् (प्रातिपदिक; वैदिक)