Rig Veda 7.33.10: Mandala 7, Sukta 33, Mantra 10

Sukta 7.33

Rishi: Vasiṣṭha (about Vasiṣṭha; Vasiṣṭhas as speakers)

Devata: Mitra-Varuṇa; also Agastya as a seer-power; theme of ṛṣi-birth

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

विद्युतो ज्योतिः परि संजिहानं मित्रावरुणा यदपश्यतां त्वा । तत्ते जन्मोतैकं वसिष्ठागस्त्यो यत्त्वा विश आजभार ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.33.10

Transliteration

vi-dyúto jyótiḥ pári saṁ-jíhānaṁ mitrā́varuṇā yád ápaśyatāṁ tvā | tát te jánmóta ékaṁ vasiṣṭhāgástyo yát tvā víśa ā-jabhā́ra ||

Translation

When Mitra and Varuṇa beheld you as a light of lightning gathering around itself, that was one of your births, O Vasiṣṭha. Another was when Agastya bore you forth for the peoples—to serve the collective life with the flame of ordered truth.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विद्युतः: lightnings; flashes
• विद्युतः: करण (उपमान/साधन-भावे: ‘विद्युतों (इव)’)
• Type: Noun
• Root: विद्युत् (प्रातिपदिक) < √द्युत् (दीप्तौ)

• ज्योतिः: light; radiance
• ज्योतिः: कर्म (दृश्य-वस्तु/प्रकाशः)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• परि: around; all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• संजिहानम्: rushing/spreading together; surging
• संजिहानम्: कर्म-विशेषण
• Type: Participle (Adjective-like)
• Root: सम् + √जिह्/√ज्या? (वेद. ‘जिहान’ = ‘वेगात् गच्छन्/प्रसरन्’), प्रायः √हन्/√जि?; व्यवहारतः ‘सं + जिहान’ (वर्तमान कृदन्त)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: कर्तृ
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: मित्र-वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)

• यत्: which; what
• यत्: कर्म (अपश्यताम् इत्यस्य)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद्

• अपश्यताम्: they two saw
• अपश्यताम्: क्रिया (कर्तृ: मित्रावरुणा)
• Type: Verb
• Root: अ + √पश् (दर्शने)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (अपश्यताम्)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्)

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध/निर्देश (अनुवादक ‘that’)
• Type: Demonstrative pronoun
• Root: तद्

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्)

• जन्म: birth; origin
• जन्म: कर्म/विषय (उक्तम्/निर्दिष्टम्)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक) < √जन् (जने)

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• एकम्: one; single
• एकम्: विशेषण
• Type: Adjective/Numeral
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• वसिष्ठ: O Vasiṣṭha
• वसिष्ठ: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: वसिष्ठ (ऋषि-नाम प्रातिपदिक)

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: कर्तृ (आजहभार इत्यस्य)
• Type: Noun (proper)
• Root: अगस्त्य (ऋषि-नाम प्रातिपदिक)

• यत्: which; that which
• यत्: कर्म (आजहभार इत्यस्य)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद्

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (आजहभार)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्)

• विशः: the clans; the peoples
• विशः: कर्तृ (आजहभार इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• आजहभार: has brought; carried here
• आजहभार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ + √हृ (हरणे) (वेद. परस्मैपद)