Rig Veda 7.1.12: Mandala 7, Sukta 1, Mantra 12
Sukta 7.1
Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭhas)
Devata: Agni (with Aśvins as assisting powers)
Chandas: Triṣṭubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
यमश्वी नित्यमुपयाति यज्ञं प्रजावन्तं स्वपत्यं क्षयं नः । स्वजन्मना शेषसा वावृधानम् ॥
Transliteration
yám aśvī́ nítyam upayā́ti yajñáṃ prajā́vantaṃ svapatyáṃ kṣáyaṃ naḥ | svájānmanā śéṣasā vāvṛdhānám ||
Translation
جسے دو سوار ہمیشہ قربانی میں قریب آتے ہیں - وہ ہمارے لیے اندرونی اولاد اور سچی مہارت سے بھرپور ٹھکانہ بنے؛ خود پیدا شدہ، اپنی باقی قوت سے بڑھتا ہوا، وہ پوریتا میں بڑھتا ہے۔
Word by Word
यमश्वीthe Yama-horsed one (having Yama’s horses / having horses named Yama)
यमश्वी:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootयमश्विन् (प्रातिपदिक) < यम (यम- ‘यम/यमराज’ अथवा ‘यम’ मूल) + अश्विन् (अश्व ‘horse’ से) (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
नित्यम्always, continually
नित्यम्:
अधिक्ररण (काल-निर्देश) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective/Adverb
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
उपयातिapproaches, comes near
उपयाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘to go’ + उप (उपसर्ग)
यज्ञम्the sacrifice, ritual offering
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < यज् (धातु) ‘to worship/sacrifice’
प्रजावन्तम्endowed with offspring/progeny
प्रजावन्तम्:
कर्म (यज्ञम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक) = प्रजा + वत्
स्वपत्यम्good lordship/household prosperity
स्वपत्यम्:
कर्म (यज्ञम्-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootस्वपत्य (प्रातिपदिक) (स्व + पत्य/पत् ‘lordship/household’)
क्षयम्dwelling, home, abode
क्षयम्:
कर्म (उपयाति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक) < क्षि (धातु) ‘to dwell/settle’ (वैदिक: ‘abode, home’)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्वजन्मनाby/with (his) own birth/nature
स्वजन्मना:
करण
TypeNoun (instrumental phrase)
Rootस्वजन्मन् (प्रातिपदिक) = स्व + जन्मन्
शेषसाwith the remainder/surplus (resources)
शेषसा:
करण
TypeNoun
Rootशेषस् (प्रातिपदिक) ‘remainder, what is left; surplus’
वावृधानम्growing, increasing, being strengthened
वावृधानम्:
कर्म (विशेषण)
TypeParticiple
Rootवृध् (धातु) ‘to grow, increase’ (परिपूर्ण/आवृत्ति-प्रयोग: वावृध्)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
