Rig Veda 6.75.5: Mandala 6, Sukta 75, Mantra 5

Sukta 6.75

Rishi: Bharadvāja (traditional)

Devata: Warrior’s equipment as empowered ensemble (iṣudhi, etc.)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs scan)

Samhita Patha (Devanagari)

बह्वीनां पिता बहुरस्य पुत्रश्चिश्चा कृणोति समनावगत्य । इषुधिः सङ्काः पृतनाश्च सर्वाः पृष्ठे निनद्धो जयति प्रसूतः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.75.5

Transliteration

bahvīnā́ṃ pitā́ bahúrasya putráś ciścā́ kṛṇoti sámānāvágatya | iṣudhíḥ sáṅkāḥ pṛ́tanāś ca sárvāḥ pṛṣṭhé nináddho jayati prasū́taḥ ||

Translation

Father of many, son of abundance—he fashions and arranges things, entering the encounter. With quiver, armor/attachments, and all battles bound upon his back, the warrior, sent forth, wins.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब॒ह्वी॒नाम्: of many (f.)
• ब॒ह्वी॒नाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: बह्वी- (स्त्री. ‘बहु’ का स्त्रीलिङ्ग बहुवचन-प्रातिपदिक) / बहु-

• पि॒ता: father
• पि॒ता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ-

• ब॒हुः: many; much
• ब॒हुः: कर्तृ (पिता का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु-

• अस्य: of this; his
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पु॒त्रः: son
• पु॒त्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पुत्र-

• चि॒त्: even; indeed
• चि॒त्: निपात (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• इ॒श्चा: seeks and (…); desires
• इ॒श्चा: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb + particle
• Root: इष्- (धातु) + च (समुच्चय) → इष्-च (वेदिक रूप: इश्चा)

• कृ॑णोति: makes; fashions
• कृ॑णोति: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ- (करणे)

• सम॑नौ: two encounters; two meetings
• सम॑नौ: कर्म (कृणोति के साथ)
• Type: Noun
• Root: समन- (प्रातिपदिक; ‘समन’ = meeting/encounter; द्विवचन रूप) अथवा ‘समन’ (नपुं/पुं)

• अव॒गत्य॑: having approached; having understood
• अव॒गत्य॑: पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
• Type: Verbal indeclinable (gerund)
• Root: अव-गम् (धातु) → अवगत्य (क्त्वा-प्रत्यय; gerund)

• इ॒षु॒धिः: quiver
• इ॒षु॒धिः: कर्तृ (निनद्धः/जयति के सन्दर्भ में)
• Type: Noun
• Root: इषुधि-

• सङ्काः: straps; fastenings
• सङ्काः: कर्तृ/समुच्चित विषय (इषुधिः … सङ्काः … पृतनाः …)
• Type: Noun
• Root: सङ्का- (स्त्री.)

• पृत॑नाः: battles; armies
• पृत॑नाः: कर्तृ/समुच्चित विषय
• Type: Noun
• Root: पृतना-

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सर्वाः: all
• सर्वाः: विशेषण (पृतनाः का)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-

• पृ॒ष्ठे: on the back
• पृ॒ष्ठे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पृष्ठ-

• निन॑द्धः: fastened; bound
• निन॑द्धः: कर्तृ (जयति के कर्ता का विशेषण)
• Type: Verbal adjective (past passive participle)
• Root: नि-नह् (धातु) → निनद्ध (क्त-प्रत्यय; PPP)

• जयति: wins; conquers
• जयति: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: जि (जय) (धातु)

• प्रसू॑तः: impelled; sent forth
• प्रसू॑तः: कर्तृ (जयति के कर्ता का विशेषण)
• Type: Verbal adjective (past passive participle)
• Root: प्र-सू (धातु) → प्रसूत (क्त-प्रत्यय; PPP) अथवा ‘प्रसूत’ (विशेषण)