Rig Veda 6.5.3: Mandala 6, Sukta 5, Mantra 3

Sukta 6.5

Devata: Agni (Jātavedas)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं विक्षु प्रदिवः सीद आसु क्रत्वा रथीरभवो वार्याणाम् । अत इनोषि विधते चिकित्वो व्यानुषग्जातवेदो वसूनि ॥

Recitation with translationRig Veda 6.5.3

Transliteration

tvaṃ vikṣu pra-divaḥ sīda āsu kratvā rathīr abhavo vāryāṇām | ata inoṣi vidhate cikitvo vy ānuṣak jāta-vedo vasūni ||

Translation

آپ لوگوں میں بیٹھتے ہیں، اے روشن بلندیوں سے آنے والے؛ اپنی مرضی سے آپ مطلوب نعمتوں کے رتھ بان بن جاتے ہیں۔ اس لیے آپ خدمت کرنے والے کے لیے دولت آگے بڑھاتے ہیں - اے ہوشیار جاننے والے، جات ویدس - مناسب ترتیب میں بانٹتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विक्षु: among the clans/settlements
• विक्षु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विś् (प्रातिपदिक: विक्ष्/विक्षु- ‘settlement, clan’)

• प्रदिवः: of the high heaven
• प्रदिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्रदिव् (प्रातिपदिक; ‘highest heaven/upper sky’)

• सीद: sit down; take your seat
• सीद: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु)

• आसु: in these (places/abodes)
• आसु: अधिकरण
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्रत्वा: by (your) resolve/insight
• क्रत्वा: करण
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• रथीः: a charioteer/rider
• रथीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रथिन् (प्रातिपदिक; ‘charioteer, rider’)

• अभवः: you became
• अभवः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• वार्याणाम्: of the desirable (treasures)
• वार्याणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective (substantivized)
• Root: वार्य (प्रातिपदिक; ‘choice, excellent, desirable (goods)’)

• अत: then; therefore
• अत: (सम्बन्धसूचक/अन्वय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ/अत् (निपात; वैदिक)

• इत्: indeed
• इत्: (बलार्थ/निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात; emphatic)

• इनोषि: you impel/advance
• इनोषि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इन्/इनु (धातु; ‘to set in motion, impel, further’)

• विधते: to the worshipper
• विधते: सम्प्रदान
• Type: Noun (agent)
• Root: वि-धा (धातु) → विधत् (प्रातिपदिक; ‘worshipper/ordainer’, esp. ‘one who performs worship’)

• चिकित्वः: (you) the wise/knowing one
• चिकित्वः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: चित् (धातु) → कृत्/कृदन्त: चिकित्वस् (विशेषण; ‘wise, perceptive’)

• व्यानुषक्: successively; continuously
• व्यानुषक्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable (adverb)
• Root: अनु-षञ्ज्/सज् (धातु) + वि/व्य् (उपसर्ग/प्रत्ययात्मक अव्यय; ‘in succession, continuously’)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni)
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun (proper epithet)
• Root: जात-वेदस् (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेषण)

• वसूनि: wealths; goods
• वसूनि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक; ‘good, wealth’)