Rig Veda 6.41.3: Mandala 6, Sukta 41, Mantra 3

Sukta 6.41

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Indra (with Soma as offered power)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

एष द्रप्सो वृषभो विश्वरूप इन्द्राय वृष्णे समकारि सोमः । एतं पिब हरिवः स्थातरुग्र यस्येशिषे प्रदिवि यस्ते अन्नम् ॥

Recitation with translationRig Veda 6.41.3

Transliteration

eṣá drápsō vṛṣabhó viśvá-rūpa índrāya vṛ́ṣṇe sám akāri sómaḥ | etáṃ píba harivaḥ sthā́tar ugrá yásyeśiṣe prá-divi yás te ánnam ||

Translation

یہ قطرہ - بیل، تمام شکلوں والا - سوم اندر کے لیے تیار کیا گیا ہے، زور آور کے لیے۔ اے بھورے گھوڑوں کے مالک، اسے پیو؛ اے طاقتور، استھر رہو، اس کے لیے جس کی مہربانی آگے کے جنت تک پہنچتی ہے، اور جس کا کھانا یہ ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-

• द्रप्सः: drop; Soma-drop
• द्रप्सः: Kartā
• Type: Noun
• Root: द्रप्स (प्रातिपदिक)

• वृषभः: bull (mighty one)
• वृषभः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• विश्व-रूपः: of all forms; manifold
• विश्व-रूपः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व (उपसर्ग/पूर्वपद) + रूप (प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृष्णे: for the mighty one (the bull)
• वृष्णे: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• सम्-अकारि: has been prepared/made
• सम्-अकारि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) + सम्

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• एतम्: this (him/it)
• एतम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पिब: drink
• पिब: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (पिबति)

• हरिवः: O bay-steeded one (Indra)
• हरिवः: (सम्बोधन)
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: हरिवत्/हरिवस् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• स्थातॄन्: supporters; upholders
• स्थातॄन्: Karma
• Type: Noun
• Root: स्थातृ (प्रातिपदिक; √स्था)

• उग्र: O fierce one
• उग्र: (सम्बोधन)
• Type: Adjective (vocative)
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईशिषे: you rule; you have power
• ईशिषे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ईश् (ईष्टे)

• प्र-दिवि: in the highest heaven
• प्र-दिवि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable (locative phrase)
• Root: दिव् (प्रातिपदिक) + प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्नम्: food; nourishment
• अन्नम्: Kartā/Karma
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)