Rig Veda 6.3.4: Mandala 6, Sukta 3, Mantra 4

Sukta 6.3

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

तिग्मं चिदेम महि वर्पो अस्य भसदश्वो न यमसान आसा । विजेहमानः परशुर्न जिह्वां द्रविर्न द्रावयति दारु धक्षत् ॥

Recitation with translationRig Veda 6.3.4

Transliteration

tigṁáṃ cid éma máhi várpo asyá bhásad áśvo na yamasāná āsā́ | vi-jéhamānaḥ paraśúr na jihvā́ṃ dravír na drāvayati dā́ru dhákṣat ||

Translation

اس کا حملہ بہت تیز ہے، اس کا روپ عظیم ہے، وہ گھوڑے کی طرح ہانپتا ہے جو اپنے منہ کو کھینچتا ہے۔ اپنی زبان کو کلہاڑی کی طرح ہلاتا ہوا، پگھلانے والے کی طرح وہ پگھلاتا ہے، اس نے لکڑی کو جلا دیا ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ति॒ग्मम्: sharp, keen
• ति॒ग्मम्: कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन ‘वर्पः’ इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: तिग्म (प्रातिपदिक)

• चित्: even, indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• एमे: they have gone / they went
• एमे: कर्तृ (अग्न्यादयः/देवाः—प्रसङ्गतः)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• महि: greatly, mightily
• महि: —
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय/उपसर्गवत्)

• वर्पः: form, beauty, appearance
• वर्पः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्पस् (प्रातिपदिक)

• अस्य: of him / of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भसत्: shining, blazing
• भसत्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: भस् (धातु) / भसत् (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अश्वः: horse
• अश्वः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• यमसानः: restraining/holding in, checking
• यमसानः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle
• Root: यम् (धातु) → यमसान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• आसा: he sat / he has sat
• आसा: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)

• विजेहमानः: trembling, quivering
• विजेहमानः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle
• Root: जिह्/जिहे (धातु; ‘जिहे/जिहेते’ कम्पने) + वि- (उपसर्ग) → विजेहमान (कृदन्त)

• परशुः: axe
• परशुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: परशु (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• जिह्वाम्: tongue
• जिह्वाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)

• द्रविः: (a) runner; swift one
• द्रविः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्रवि (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• द्रावयति: drives, makes run
• द्रावयति: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: द्रु/द्रव् (धातु) → द्रावय (णिजन्त)

• दारु: wood
• दारु: कर्म
• Type: Noun
• Root: दारु (प्रातिपदिक)

• धक्षत्: burned, consumed
• धक्षत्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु)