Rig Veda 6.18.4: Mandala 6, Sukta 18, Mantra 4

Sukta 6.18

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सदिद्धि ते तुविजातस्य मन्ये सहः सहिष्ठ तुरतस्तुरस्य । उग्रमुग्रस्य तवसस्तवीयोऽरध्रस्य रध्रतुरो बभूव ॥

Recitation with translationRig Veda 6.18.4

Transliteration

sád id dhi te tuvi-jā́tasya mányē sáhaḥ sahiṣṭha turatáḥ turásya | ugrám ugrásya távasas tavī́yo áradhrasya radhra-túro babhūva ||

Translation

یقیناً میرا ماننا ہے کہ تیری قوت، جو ہر جگہ سے پیدا ہوئی، سب سے زیادہ غالب آنے والی ہے، تیزوں میں تیز۔ طاقتوروں کی سب سے زیادہ طاقت ہے، کیونکہ ناقابل شکست والا ٹوٹی ہوئی اور ٹیڑھی ہر چیز کو توڑنے والا بن گیا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सत्: indeed, truly
• सत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सत् (< अस् ‘to be’ का वर्तमान कृदन्त/प्रातिपदिक) अथवा अव्यय ‘सत्/सद्’ = ‘सचमुच’

• इद्धि: surely, indeed (emphatic)
• इद्धि: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात) + हि (निपात)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तुविजातस्य: of the much-born / of the abundantly-born
• तुविजातस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: तुवि-जात (प्रातिपदिक; ‘बहु/प्रचुर’ + ‘जात’ < √जन्)

• मन्ये: I think, I deem
• मन्ये: कर्तृ (वक्ता ‘मैं’)
• Type: Verb
• Root: √मन् (मन्यते) ‘to think, deem’

• सहः: might, strength
• सहः: कर्म (मन्ये का ‘what I deem’) / विधेय-भाव
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• सहिष्ठ: O most mighty
• सहिष्ठ: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: सहिष्ठ (सहस् का अतिशय/श्रेष्ठतमा-रूप; superlative)

• तुरतस्तुरस्य: of the overcoming one, of the swift/overpowering
• तुरतस्तुरस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: तुरत् (वर्तमान कृदन्त < √तुर्/√तॄ ‘to overcome, be swift/press on’) + तुर (प्रातिपदिक ‘swift, overcoming’)

• उग्रम्: fierce, formidable
• उग्रम्: कर्म/विशेष्य-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• उग्रस्य: of the fierce one
• उग्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• तवसः: of strength, of might
• तवसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: तवस् (प्रातिपदिक ‘strength, might’)

• तवीयः: stronger, more mighty
• तवीयः: विशेषण (बल का) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: तवीयस् (तवस् का तुलनात्मक/वृद्धि-रूप; comparative)

• अरध्रस्य: of the unfailing, unbroken
• अरध्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: अ-रध्र (निषेध + रध्र ‘failing, weak/defective’)

• रध्रतुरः: overcoming hindrance; vanquisher of the obstructive
• रध्रतुरः: कर्तृ (बभूव का) / विधेय
• Type: Adjective
• Root: रध्र-तुर (तुर ‘overcoming’ + रध्र ‘hindrance/defect’; ‘one who overcomes hindrance/weakness’)

• बभूव: has become, became
• बभूव: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: √भू ‘to be, become’