Rig Veda 5.8.1: Mandala 5, Sukta 8, Mantra 1

Sukta 5.8

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.8)

Devata: Agni

Chandas: Jagati (likely for RV 5.8.1–2; verify by syllable count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वामग्न ऋतायवः समीधिरे प्रत्नं प्रत्नास ऊतये सहस्कृत । पुरुश्चन्द्रं यजतं विश्वधायसं दमूनसं गृहपतिं वरेण्यम् ॥

Transliteration

tvā́m agne ṛtāyávaḥ sam-ī́dhire pratnáṃ pratnā́sa ūtáye sahas-kṛta | puru-candrám yajatáṃ viśvá-dhāyasaṃ damū́nasaṃ gṛhá-patiṃ váreṇyam ||

Translation

You, O Agni, the seekers of ṛta have kindled together—you the ancient and ever-ancient—for help, O doer of might: the many-radiant, the adorable, the universal establisher, the dweller in the house, the lord of the home, the one to be chosen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वाम्: you (as the object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• ऋतायवः: the ṛta-seekers / followers of cosmic order
• ऋतायवः: कर्तृ
• Type: Noun (agentive) / Adjective used substantively
• Root: ऋतायु- (ऋत + आयु; प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Preverb / Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• ईधिरे: have kindled
• ईधिरे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इन्ध् (धातु) / √इध् (वैदिक प्रयोग)

• प्रत्नम्: ancient, primeval
• प्रत्नम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न- (प्रातिपदिक)

• प्रत्नासः: the ancients (forefathers)
• प्रत्नासः: कर्तृ
• Type: Adjective used substantively
• Root: प्रत्न- (प्रातिपदिक)

• ऊतये: for help, for aid
• ऊतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऊति- (प्रातिपदिक)

• सहस्कृत: O might-made / strengthened by power
• सहस्कृत: सम्बोधन
• Type: Adjective (past participle) / Epithet
• Root: सहस्- (प्रातिपदिक) + √कृ (धातु)

• पुरुचन्द्रम्: much-shining, very bright
• पुरुचन्द्रम्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: पुरु- (अव्यय/उपसर्गवत्) + चन्द्र- (प्रातिपदिक)

• यजतम्: worthy of worship
• यजतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: यजत- (प्रातिपदिक; √यज् से)

• विश्वधायसम्: bestowing sustenance in every way / all-nourishing
• विश्वधायसम्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक) + धायस- (प्रातिपदिक; ‘धायस्’ = पोषण/धन/समृद्धि)

• दमूनसम्: house-abiding, of the home
• दमूनसम्: कर्म
• Type: Adjective / Epithet
• Root: दमूनस्- (प्रातिपदिक; ‘घर/गृह’ सम्बन्धी)

• गृहपतिम्: lord of the house
• गृहपतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गृहपति- (गृह + पति; प्रातिपदिक)

• वरेण्यम्: most choice-worthy, excellent
• वरेण्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वरेण्य- (प्रातिपदिक; √वृ ‘चुनना/वरना’)