Rig Veda 4.7.1: Mandala 4, Sukta 7, Mantra 1

Sukta 4.7

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.7)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः । यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशेविशे ॥

Recitation with translationRig Veda 4.7.1

Transliteration

ayám ihá prathamó dhā́yi dhātṛ́bhir hótā yájiṣṭho adhvaréṣv ī́ḍyaḥ | yám apnávāno bhṛ́gavo vi-rurucúr váneṣu citráṃ vi-bhvám viśé-viśe ||

Translation

یہاں یہ پہلے قائم کیا گیا مقرر کرنے والوں کے ذریعہ - آگ پجاری، سب سے زیادہ پوجنیک، قربانیوں میں ستائے جانے کے لیے۔ بھرگو نے اسے جیت کر جنگلوں میں روشن کیا، ایک حیران کن وسیع طاقت قبیلہ در قبیلہ کے لیے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• प्रथमः: first
• प्रथमः: कर्तृ (अयम् इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• धायि: was established/was set
• धायि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• धातृभिः: by the establishers/ordainers
• धातृभिः: करण
• Type: Noun
• Root: धातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धा ‘स्थापने/धारणे’ + तृ)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: कर्तृ (अयम् इत्यस्य समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: होतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हु ‘यज्ञे’ + तृ)

• यजिष्ठः: most worshipful / best at sacrifice
• यजिष्ठः: कर्तृ (होता इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: यजिष्ठ (प्रातिपदिक; यज्-तमे/इष्ठ-प्रत्ययः)

• अध्वरेषु: in the rites/sacrifices
• अध्वरेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• ईड्यः: praiseworthy / to be invoked
• ईड्यः: कर्तृ (होता इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईड्/ईळ् ‘स्तुतौ’ + य)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अप्नवानः: possessing gain/attainment; successful
• अप्नवानः: कर्तृ
• Type: Adjective/Participle
• Root: अप्नवत् (प्रातिपदिक; अप्न ‘धन/कार्य-सम्पत्ति’ + वत्) अथवा √आप् ‘प्रापणे’ से भाव

• भृगवः: the Bhṛgus (a seer-clan)
• भृगवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)

• विरुरुचुः: shone forth / made (him) shine
• विरुरुचुः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रुच् (दीप्तौ) with preverb वि-

• वनेषु: in the woods/forests
• वनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• चित्रम्: bright, wondrous
• चित्रम्: कर्म (यम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• विभ्वम्: all-pervading, mighty
• विभ्वम्: कर्म (यम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विभ्व (प्रातिपदिक)

• विशे-विशे: in each clan/settlement
• विशे-विशे: अधिकरण
• Type: Noun (reduplicated distributive)
• Root: विश् (प्रातिपदिक)