Rig Veda 4.43.5: Mandala 4, Sukta 43, Mantra 5

Sukta 4.43

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

उरु वां रथः परि नक्षति द्यामा यत्समुद्रादभि वर्तते वाम् । मध्वा माध्वी मधु वां प्रुषायन्यत्सीं वां पृक्षो भुरजन्त पक्वाः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.43.5

Transliteration

urú vāṃ ráthaḥ pári nakṣati dyā́m ā́ yát samudrā́d abhí vártate vām | madhvā́ mādhvī́ mádhu vāṃ pruṣāyán yát sīm vāṃ pṛ́kṣo bhurájanta pakvā́ḥ ||

Translation

تمہارا رتھ وسیع ہے جب یہ آسمان کے گرد گھومتا ہے، جب یہ وجود کے سمندر سے تمہاری طرف مڑتا ہے۔ شہد سے - شہد کی مٹھاس سے - تمہاری خوشی برستی ہے، جب پکے ہوۓ غذاؤں کو تمہارے لیے فراوانی میں ڈالا جاتا ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उरु: broad, wide
• उरु: विशेषणम् (कर्तृपदस्य/विषयस्य)
• Type: Adjective
• Root: उरु- (प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध/सम्प्रदान (to/for you two) अथवा कर्म (you two)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम)

• रथः: chariot
• रथः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रथ- (प्रातिपदिक)

• परि: around, all around
• परि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• नक्षति: reaches, attains
• नक्षति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नक्ष् (धातु; ‘to reach, attain’)

• द्याम्: the heaven, sky
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव्- (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• यत्: when; that which
• यत्: सम्बन्ध (relative: ‘when/that which’)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम)

• समुद्रात्: from the ocean
• समुद्रात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: समुद्र- (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, against, upon
• अभि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वर्तते: turns, rolls, proceeds
• वर्तते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु; ‘to turn, roll, proceed’)

• वाम्: of you two / for you two
• वाम्: सम्बन्ध/सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम)

• मध्वा: with honey/sweetness
• मध्वा: करण
• Type: Noun
• Root: मधु- (प्रातिपदिक)

• माध्वी: honey-sweet
• माध्वी: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: माध्वी- (प्रातिपदिक; ‘honeyed, sweet’)

• मधु: honey, sweetness
• मधु: कर्म/विषय
• Type: Noun
• Root: मधु- (प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / for you two
• वाम्: सम्बन्ध/सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम)

• प्रुषायन्: sprinkling, showering
• प्रुषायन्: कर्तृ (सहायक-क्रिया)
• Type: Verb (participle)
• Root: प्रुष् (धातु; ‘to sprinkle, besprinkle’)

• यत्: when; that which
• यत्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम)

• सीम्: indeed, just
• सीम्: निपात (भावप्रकाशक)
• Type: Indeclinable
• Root: सीम् (निपात/अव्यय; एन्क्लिटिक)

• वाम्: you two
• वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम)

• पृक्षः: refreshing mixtures/draughts
• पृक्षः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पृक्ष- (प्रातिपदिक; ‘sprinkling/refreshing draught/mixture’)

• भुरजन्त: they roasted, they baked
• भुरजन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भुरज् (धातु; ‘to roast, parch, bake’)

• पक्वाः: cooked, ripened
• पक्वाः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective (PPP)
• Root: पक्व- (कृदन्त; √पच् ‘to cook, ripen’)