Rig Veda 4.2.19: Mandala 4, Sukta 2, Mantra 19

Sukta 4.2

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (with Uṣas as auxiliary power)

Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अकर्म ते स्वपसो अभूम ऋतमवस्रन्नुषसो विभातीः । अनूनमग्निं पुरुधा सुश्चन्द्रं देवस्य मर्मृजतश्चारु चक्षुः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.2.19

Transliteration

ákarm te svápaso abhūma ṛtám avasrann uṣáso vi-bhātī́ḥ | anū́nam agníṃ purudhā́ su-candrám devásya marmṛ́jataś cā́ru cákṣuḥ ||

Translation

اے اگنی، ہم تیرے نیک کارکن بن گئے ہیں؛ صبحیں چمکتی ہوئی سچائی کو بہا دیتی ہیں۔ انہوں نے کئی طریقوں سے اگنی کو بے عیب اور خوبصورت روشن بنایا ہے؛ وہ دیوتا کے خوبصورت آنکھ کو چمکاتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अकर्म: (as) non-working / without action
• अकर्म: Karma
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) / अ-कर्मन् (प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वपसः: well-working, of good workmanship
• स्वपसः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सु-अपस् (प्रातिपदिक) / अपस् ‘कार्य, कर्म’

• अभूम: we became / we were
• अभूम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• ऋतम्: ṛta, cosmic order / truth
• ऋतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• अवस्रन्: they flowed down / streamed forth
• अवस्रन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृ (धातु) + अव (उपसर्ग)

• उषसः: the Dawns
• उषसः: Kartā
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• विभातीः: shining forth, radiant
• विभातीः: Kartā (उषसः का विशेषण)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: भा (धातु) + वि (उपसर्ग) / विभाति (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अनूनम्: not lacking, undiminished
• अनूनम्: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनून (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पुरुधा: in many ways / manifoldly
• पुरुधा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुरुधा (अव्यय; ‘many-ways’)

• सुश्चन्द्रम्: very bright, fair-shining
• सुश्चन्द्रम्: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-चन्द्र (प्रातिपदिक)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• मर्मृजतः: they two polish / cleanse
• मर्मृजतः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु) / मर्मृज् (तीव्र/आवृत्ति-रूप, reduplicated present stem)

• चारु: beautiful, lovely
• चारु: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक)

• चक्षुः: eye; (figuratively) light/vision
• चक्षुः: Karma
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)