Rig Veda 4.19.8: Mandala 4, Sukta 19, Mantra 8

Sukta 4.19

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

पूर्वीरुषसः शरदश्च गूर्ता वृत्रं जघन्वाँ असृजद्वि सिन्धून् । परिष्ठिता अतृणद्बद्बधानाः सीरा इन्द्रः स्रवितवे पृथिव्या ॥

Recitation with translationRig Veda 4.19.8

Transliteration

pūrvī́r uṣásaḥ śáradaś ca gūrtā́ vṛ́traṁ jaghanvā́ṁ asṛ́jad ví síndhūn | pári-sthitā atṛṇad badbadhānā́ḥ sīrā́ índraḥ sravitáve pṛthivyā́ḥ ||

Translation

بہت سے سورج اور موسم روکے گئے تھے؛ لیکن جب اندر نے ورتر کو مارا تو اس نے دریاؤں کو بہا دیا۔ چاروں طرف کھڑے ہوئے، بند کیے گئے دریا کھول دیے گئے اور بہنے کے لیے چھوڑ دیے گئے؛ اندر نے ندیوں کو زمین پر بہنے لگایا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पूर्वीः: former, earlier (many)
• पूर्वीः: कर्तृ (उषसः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) < पर (PIE *per- ‘before, forward’)

• उषसः: dawns
• उषसः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• शरदः: autumns, seasons (years)
• शरदः: कर्तृ (उषसः-सह समुच्चितम्)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• गूर्ताः: praised, celebrated
• गूर्ताः: कर्तृ (उषसः/शरदः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गूर्त (कृदन्त-प्रातिपदिक); √गॄ/गॢ (गिर्/गॄ) ‘स्तुतौ/उद्गीथे’ → ‘स्तुत/प्रशस्त’ (वेद.)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructer)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक) < √वृ (वरणे/आवरणे) ‘to cover, obstruct’

• जघन्वान्: having slain
• जघन्वान्: कर्तृ (इन्द्रः)
• Type: Participle
• Root: √हन् (हिंसायाम्) ‘to slay’ (परिपूर्ण/वेद. परस्मैपद-परस्मैपदीय परिप्रयोगः); परिपूर्ण-रूप ‘जघन्वान्’ (perf. act. ptc.)

• असृजत्: released, let loose
• असृजत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सर्जने) ‘to release, let flow’

• वि: apart, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि

• सिन्धून्: rivers, streams
• सिन्धून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• परिष्ठिताः: standing around, encompassing
• परिष्ठिताः: कर्तृ (सीराः-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: परि-√स्था (स्थितौ) ‘to stand around’ → ‘परिष्ठित’ (ppp)

• अतृणत्: cleft, pierced
• अतृणत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तृद्/तृण् (छेदने/विदारणे; वेद. ‘to pierce, cleave’)

• बद्बधानाः: pressing/hemming in, constraining
• बद्बधानाः: कर्तृ (सीराः-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √बध् (वधने/बन्धने; वेद. ‘to bind, press, constrain’) with reduplication ‘बद्बध-’; middle participle ‘-आन’

• सीराः: channels, furrows (stream-beds)
• सीराः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सीर (प्रातिपदिक; ‘ploughs/ploughshares’; वेद. जलप्रवाह-रूपेण ‘furrows/streams’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• स्रवितवे: to flow
• स्रवितवे: प्रयोजन (अर्थे)
• Type: Verbal noun (Infinitive)
• Root: √स्रु (स्रवणे) ‘to flow’ → ‘स्रवितु’ (infinitive-stem)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)