Rig Veda 4.19.4: Mandala 4, Sukta 19, Mantra 4
Sukta 4.19
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh
Samhita Patha (Devanagari)
अक्षोदयच्छवसा क्षाम बुध्नं वार्ण वातस्तविषीभिरिन्द्रः । दृळ्हान्यौभ्नादुशमान ओजोऽवाभिनत्ककुभः पर्वतानाम् ॥
Transliteration
ákṣodayac chávāsā kṣā́ma budhnáṁ vārṇá vātás távīṣībhir índraḥ | dṛḷhā́ny aubhnād uśámāna ójo 'ávābhinat kakúbhaḥ párvatānām ||
Translation
اندر نے اپنی طاقت سے زمین کی بنیاد کو ہلا دیا، جیسے ہوا اپنی طاقتوں سے چلاتی ہے؛ طاقت میں ترستا ہوا، اس نے مضبوط قلعوں کو توڑا اور پہاڑی چوٹیوں کو جو راستہ روکتی تھیں، گرا دیا۔
Word by Word
अक्षोदयत्he raised/caused to rise (the axle/axis)
अक्षोदयत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootअक्ष (प्रातिपदिक) + उद्-√या (या गतौ)
शवसाby (his) might
शवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
क्षाम्the earth
क्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षाम् (प्रातिपदिक)
बुध्नम्the base, foundation
बुध्नम्:
Karma (क्षाम्-विशेषण/सम्बद्ध)
TypeNoun
Rootबुध्न (प्रातिपदिक)
वार्णःthe coverer/enveloper (i.e., the wind)
वार्णः:
Kartā
TypeNoun
Rootवार्ण (प्रातिपदिक)
वातःthe wind
वातः:
Kartā (वार्णः केनचित् समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
तविषीभिःwith (his) impetuous powers
तविषीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दृळ्हानिthe firm/strong (things)
दृळ्हानि:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; √दृंह/दृढ् ‘to make firm’ से)
औभ्नात्he split, broke through
औभ्नात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootउद्-√भिद्/√भिन्द् (भिदिर् विदारणे) (वैदिक रूप: औभ्नात्)
उशमानःdesiring, eager
उशमानः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√उश् (उश् कामे/इच्छायाम्) → उशमान (वर्तमान कृदन्त)
ओजःstrength, force
ओजः:
Karma
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
अवdown, away
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
अभिनत्he pressed down, bent
अभिनत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअभि-√नद्/√नत् (नत्/नद् ‘to bend/press’; वैदिक प्रयोग)
ककुभःpeaks, summits
ककुभः:
Karma
TypeNoun
Rootककुभ् (प्रातिपदिक)
पर्वतानाम्of the mountains
पर्वतानाम्:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.