Rig Veda 4.1.13: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 13
Sukta 4.1
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (as leader of the ancestral quest) with strong Ushas/light-release imagery
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अस्माकमत्र पितरो मनुष्या अभि प्र सेदुॠतमाशुषाणाः । अश्मव्रजाः सुदुघा वव्रे अन्तरुदुस्रा आजन्नुषसो हुवानाः ॥
Transliteration
asmā́kam átra pitáro manuṣyā́ abhí prá sedur ṛtám āśuṣāṇā́ḥ | aśmá-vrajāḥ su-dúghā vavré ántar úd usrā́ ā́jan uṣáso huvānā́ḥ ||
Translation
یہاں ہمارے انسانی باپ دادا تیزی سے کوشش کرتے ہوئے سچ کی طرف بڑھے۔ پتھر کی دیوار توڑنے والوں نے اندر کھول دیا، سرخ روشنیاں اوپر کیں، صبحیں پکارتی ہوئی۔
Word by Word
अस्माकम्of us, our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
पितरःthe fathers, ancestors
पितरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
मनुष्याःmen, human (forefathers)
मनुष्याः:
कर्तृ (पितरः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
सेदुःthey sat down / took their seat / approached and sat
सेदुः:
क्रिया (कर्तृ: पितरः/मनुष्याः)
TypeVerb
Rootसद् (धातु) + उपसर्ग: अभि-प्र-
ऋतमाःmost true/most righteous (in accord with ṛta)
ऋतमाः:
कर्तृ (पितरः इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋतमा (प्रातिपदिक; ऋत + -तम)
आशुषाणाःhastening, speeding
आशुषाणाः:
कर्तृ (पितरः इत्यस्य विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootआशु (प्रातिपदिक) + √शू/श्वा? (वेद. कृत्: आशुषाण- ‘hastening’)
अश्मव्रजाःhaving a stone-enclosure/stone-pen (epithet)
अश्मव्रजाः:
कर्तृ (उषसः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
TypeAdjective/Noun (compound epithet)
Rootअश्म-व्रज (समास; अश्मन् + व्रज)
सुदुघाःwell-yielding (richly milking)
सुदुघाः:
कर्तृ (उदुस्राः/उषसः इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-दुघ (समास; सु + दुह्-घञ्/कृत् ‘well-milking’)
वव्रे(it) covered/enclosed
वव्रे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृ (वृणोति/वृणुते; ‘to cover/choose’; here ‘to cover/enclose’)
अन्तर्within, inside
अन्तर्:
अधिकरण/देशवाचक
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपपद)
उदुस्राःthe ruddy ones (cows; figuratively dawn-rays)
उदुस्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउदुस्रा (प्रातिपदिक; ‘ruddy/bright cows’)
आजन्they drove/impelled
आजन्:
क्रिया (कर्तृ: उदुस्राः)
TypeVerb
Root√अज् (धातु; ‘to drive’)
उषसःthe dawns
उषसः:
कर्म
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
हुवानाःcalling, invoking
हुवानाः:
कर्तृ (उदुस्राः इत्यस्य विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√ह्वे (धातु; ‘to call/invoke’) → हुवान (कृत्, PPP/participle)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
