Rig Veda 3.60.5: Mandala 3, Sukta 60, Mantra 5

Sukta 3.60

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3)

Devata: Indra (with the Ribhus as companions)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र ऋभुभिर्वाजवद्भिः समुक्षितं सुतं सोममा वृषस्वा गभस्त्योः । धियेषितो मघवन्दाशुषो गृहे सौधन्वनेभिः सह मत्स्वा नृभिः ॥

Transliteration

índra ṛ́bhubhir vājá-vadbhíḥ sám ukṣitaṃ sutáṃ sómam ā́ vṛṣasvā gábhastyōḥ | dhiyéṣito maghavan dā́śuṣo gṛhé saudhanvanébhir sahá matsvā nṛ́bhiḥ ||

Translation

اے اندر، طاقت کی فراوانی والے ربھو کے ساتھ، اپنے دونوں ہاتھوں میں وہ سوما پیو جو دبایا اور پورا کیا گیا ہے۔ فکر سے اکسائے ہوئے، اے فراوانی دینے والے، قربانی کرنے والے کے گھر میں، سودھنونوں کے ساتھ، بہادر طاقتوں کے ساتھ خوش ہو۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ऋभुभिः: with/by the Rbhus
• ऋभुभिः: सह/साधन (Karaṇa; comitative/instrumental)
• Type: Noun
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक)

• वाजवत्भिः: possessing strength/prize (vāja), vigorous
• वाजवत्भिः: सह/साधन (Karaṇa; agrees with ऋभुभिः)
• Type: Adjective
• Root: वाजवत् (प्रातिपदिक; वाज + वत्)

• समुक्षितम्: well-sprinkled/anointed
• समुक्षितम्: कर्म (Karma; object-qualifier)
• Type: Participle
• Root: सम्-उक्ष् (धातु: उक्ष् ‘to sprinkle, wet, anoint’) → समुक्षित (कृदन्त)

• सुतम्: pressed
• सुतम्: कर्म (Karma)
• Type: Participle
• Root: सु (धातु ‘to press (Soma)’) → सुत (कृदन्त)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: (क्रियाविशेषण; उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वृषस्व: pour/stream forth; be vigorous
• वृषस्व: (क्रिया; कर्ता = इन्द्रः)
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु; Vedic: ‘to rain down/stream, to pour out, to be strong’)

• गभस्त्योः: in the two hands (grasp)
• गभस्त्योः: अधिकारण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: गभस्ति (प्रातिपदिक)

• धियेषितः: impelled by prayer/thought
• धियेषितः: कर्तृविशेषण (agent-qualifier)
• Type: Participle
• Root: धि (प्रातिपदिक ‘thought, prayer’) + ईष्/इष् (धातु ‘to impel, set in motion’) → ईषित (कृदन्त)

• मघवन्: O bountiful one
• मघवन्: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक)

• दाशुषः: of the worshipper
• दाशुषः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; ‘worshipper, giver’)

• गृहे: in the house
• गृहे: अधिकारण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• सौधन्वनेभिः: with the Saudhanvanas
• सौधन्वनेभिः: सह/साधन (Karaṇa; comitative)
• Type: Noun
• Root: सौधन्वन (प्रातिपदिक; patronymic/tribal name)

• सह: together with
• सह: सहकारक-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)

• मत्स्व: rejoice, be exhilarated
• मत्स्व: (क्रिया; कर्ता = इन्द्रः)
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु ‘to be exhilarated, rejoice’)

• नृभिः: with men
• नृभिः: सह/साधन (Karaṇa; comitative)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)