Rig Veda 3.6.9: Mandala 3, Sukta 6, Mantra 9

Sukta 3.6

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.6)

Devata: Agni; and by extension the Viśve Devāḥ (the 33 gods)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

ऐभिरग्ने सरथं याह्यर्वाङ्नानारथं वा विभवो ह्यश्वाः । पत्नीवतस्त्रिंशतं त्रीँश्च देवाननुष्वधमा वह मादयस्व ॥

Recitation with translationRig Veda 3.6.9

Transliteration

áibhir agne sa-rátham yāhy arvā́ṅ nā́nā-ratham vā vibhávo hy áśvāḥ | pátnīvatās triṃśátam trī́ṃś ca devā́n anúsvadham ā́ vaha mā́dayasva ||

Translation

ان کے ساتھ اے اگنی! ایک متفق رتھ میں یہاں آ - یا بہت سے رتھوں میں، کیونکہ تیرے گھوڑوں میں بہت سی طاقتیں ہیں۔ تینتیس دیوتاؤں کو ان کی شکتوں کے ساتھ یہاں لے آؤ، ان کی اپنی خوشی کے مطابق؛ اور پوری ہوئی نذر میں خوش ہو۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एभिः: with these
• एभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सरथम्: with a chariot; chariot-borne
• सरथम्: कर्म (गत्यर्थे लक्ष्य/प्रकार) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: स-रथ (प्रातिपदिक; स उपसर्गार्थे ‘सह’)

• याहि: come; drive
• याहि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• अर्वाङ्: hither; toward us
• अर्वाङ्: अधिकारण (दिशा) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective/Adverb
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक/विशेषण)

• नानारथम्: with various chariots; of many chariots
• नानारथम्: कर्म (प्रकार) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय) + रथ (प्रातिपदिक) → समास (कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• विभवः: mighty; powerful
• विभवः: कर्तृ (विशेषणरूपेण) / विधेय
• Type: Adjective
• Root: वि-भव (प्रातिपदिक; ‘विशेषेण भवति’ इति)

• हि: for; indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• पत्नीवतस्: having wives (consorts)
• पत्नीवतस्: कर्म (विशेषण) / कर्मणि विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पत्नीवत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)

• त्रिंशतम्: thirty
• त्रिंशतम्: कर्म (परिमाण) / कर्मणि विशेषण
• Type: Numeral
• Root: त्रिंशत् (संख्याप्रातिपदिक)

• त्रीन्: three
• त्रीन्: कर्म (परिमाण) / कर्मणि विशेषण
• Type: Numeral
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अनुष्वधम्: according to their svadhā; in due (ancestral/ritual) manner
• अनुष्वधम्: अधिकारण (रीति) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (adverbial) / Adverb
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय) + स्वधा (अव्यय/प्रातिपदिक) → अव्ययीभाव

• आ: hither; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वह: carry; convey
• वह: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदयस्व: rejoice; be exhilarated
• आदयस्व: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-मद्