Rig Veda 3.57.3: Mandala 3, Sukta 57, Mantra 3

Sukta 3.57

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra-Agni / the generative divine power (implicit ‘vṛṣan’ lord); imagery of cows/sisters

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

या जामयो वृष्ण इच्छन्ति शक्तिं नमस्यन्तीर्जानते गर्भमस्मिन् । अच्छा पुत्रं धेनवो वावशाना महश्चरन्ति बिभ्रतं वपूंषि ॥

Transliteration

yā́ jāmáyo vṛ́ṣṇá icchánti śaktíṃ namasyántīr jānate gárbham asmín | ácchā putráṃ dhēnávō vāvaśānā́ maháś caranti bíbhrataṃ vápūṃṣi ||

Translation

وہ بہنیں جو قوی ہستی کی طاقت کی خواہش مند ہیں، جھک کر، اس میں رحم کو پہچانتی ہیں۔ بیٹے کی طرف پکارتی ہوئی گائیں چیختی ہیں؛ وہ وسیع میں چلتی ہیں، اپنے روپ دھارے ہوئے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• याः: who (fem. pl.)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जामयः: wives/consorts (women of the household)
• जामयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: जामि- (प्रातिपदिक)

• वृष्णः: of the bull/virile one (of the male)
• वृष्णः: Sambandha (genitive) / Adhikaraṇa (contextual)
• Type: Noun
• Root: वृषन्- (प्रातिपदिक)

• इच्छन्ति: desire, seek
• इच्छन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (इच्छ्)

• शक्तिम्: power, capability
• शक्तिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शक्ति- (प्रातिपदिक)

• नमस्यन्तीः: worshipping, doing reverence
• नमस्यन्तीः: Kartā (as qualifier of the subject) / Hetu (manner) संदर्भतः
• Type: Participle (present active) used adjectivally
• Root: नमस् + य (नामस्य) / धातु: नम् (नमस्यति)

• जानते: they know/recognize
• जानते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (जन/जान) — वैदिक रूप

• गर्भम्: embryo, foetus; (also) inner germ/seed
• गर्भम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गर्भ- (प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अच्छा: towards, unto
• अच्छा: Adhikaraṇa (direction) / Gati
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छा (अव्यय)

• पुत्रम्: son, child
• पुत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुत्र- (प्रातिपदिक)

• धेनवः: cows
• धेनवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: धेनु- (प्रातिपदिक)

• वावशानाः: eagerly longing/lowing with desire
• वावशानाः: Kartā (as qualifier of the subject)
• Type: Participle (desiderative/intensive sense) used adjectivally
• Root: √वश्/वाश् (इच्छा/आकाङ्क्षा/रव) — वैदिक कृत्-रूप ‘वावशान’

• महः: greatness; great might/light
• महः: Karma (object of ‘चरन्ति’ in sense ‘go/act in great might/light’) / Adverbial-accusative
• Type: Noun
• Root: महत्/महस्- (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• चरन्ति: they move, proceed, act
• चरन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर्

• बिभ्रतम्: bearing, carrying
• बिभ्रतम्: Karma (qualifier of object)
• Type: Participle (present active) used adjectivally
• Root: भृ

• वपूंषि: forms, bodies, lovely shapes
• वपूंषि: Karma
• Type: Noun
• Root: वपुस्- (प्रातिपदिक)