Rig Veda 3.49.1: Mandala 3, Sukta 49, Mantra 1

Sukta 3.49

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.49.1

Transliteration

śaṃsā́ mahā́m índraṃ yásmin víśvā ā́ kṛ́ṣṭayaḥ somapā́ḥ kā́mam ávyan | yáṃ sukrátuṃ dhiṣáṇe vibhvatáṣṭaṃ ghnáṃ vṛtrā́ṇāṃ janáyanta devā́ḥ ||

Translation

میں عظیم اِندر کا بیان کرتا ہوں جس میں سوم پینے والی تمام قوموں نے اپنی خواہش بنائی ہے؛ اسے، مضبوط ارادے والے، دو الہامات میں بنائے گئے، رکاوٹوں کو مارنے والے, دیوتاؤں نے اسے جنم دیا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शंसा: praise (as an utterance)
• शंसा: Kartā
• Type: Noun
• Root: शंस् (धातु) / शंसā (प्रातिपदिक) भाववाचक

• महाम्: great
• महाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यस्मिन्: in whom
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वाः: all
• विश्वाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• कृष्टयः: peoples, tribes
• कृष्टयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कृष्टि (प्रातिपदिक)

• सोमपाः: Soma-drinkers
• सोमपाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘पीने वाला’)

• कामम्: desire, wish
• कामम्: Karma
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• अव्यन्: they attained / obtained
• अव्यन्: —
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) ‘रक्षा/तृप्ति/प्राप्ति’ (वेदिक प्रयोग: ‘प्राप्त/लभ्’)

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुक्रतुम्: of good resolve/power
• सुक्रतुम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सु-क्रतु (प्रातिपदिक)

• धिषणे: the two Dhīṣaṇās (inspirations/insights)
• धिषणे: Kartā
• Type: Noun
• Root: धिषणा (प्रातिपदिक)

• विभ्वतष्टम्: fashioned mightily / widely hewn
• विभ्वतष्टम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वि-भ्व-तष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तक्ष् ‘तक्षति’ + उपसर्ग वि; ‘भ्व’ तीव्र/विस्तार सूचक)

• घनम्: smasher, striker
• घनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: घन (प्रातिपदिक)

• वृत्राणाम्: of the Vṛtras/obstacles
• वृत्राणाम्: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• जनयन्त: they generated/produced
• जनयन्त: —
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) ‘जनयति’ (णिजन्त)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)