Rig Veda 3.46.1: Mandala 3, Sukta 46, Mantra 1

Sukta 3.46

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional, Mandala 3)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (very likely)

Samhita Patha (Devanagari)

युध्मस्य ते वृषभस्य स्वराज उग्रस्य यूनः स्थविरस्य घृष्वेः । अजूर्यतो वज्रिणो वीर्याणीन्द्र श्रुतस्य महतो महानि ॥

Recitation with translationRig Veda 3.46.1

Transliteration

yudhmásya te vṛṣabhásya sva-rā́ja ugrásya yū́naḥ sthávirasya ghṛ́ṣveḥ | अजū́ryato vajríṇo vīryā́ṇī́ndra śrutásya maható mahā́ni ||

Translation

تیری ہیرو طاقتیں ہیں، اے اندر, لڑنے والے بیل کی، خود مختار، شدید، جوان پھر بھی مستقل، حملے میں تیز؛ نہ بڑھاپے والے بجلی طاقت کے مالک کی, دور تک مشہور طاقتور کے بڑے کام بڑے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युध्मस्य: of the warlike/combative
• युध्मस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘स्य’
• Type: Adjective
• Root: युध्म (प्रातिपदिक; युध् ‘युद्धे’ से)

• ते: of you/thy
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• वृषभस्य: of the bull (i.e., the mighty one)
• वृषभस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• स्वराजः: of the self-ruling/sovereign
• स्वराजः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वराज् (प्रातिपदिक)

• उग्रस्य: of the fierce
• उग्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• यूनः: of the young one
• यूनः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: युवन् (प्रातिपदिक)

• स्थविरस्य: of the firm/steadfast (lit. old, strong)
• स्थविरस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: स्थविर (प्रातिपदिक)

• घृष्वेः: of the blazing/ardent
• घृष्वेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: घृष्वि (प्रातिपदिक; घृष् ‘दीप्तौ/घर्षणे’ से)

• अजूऱ्यतः: of the unaging/undecaying
• अजूऱ्यतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (Participle)
• Root: अ + जूर्यत् (कृदन्त; जूर्/ज्वर् ‘क्षये/जीर्णे’)

• वज्रिणः: of the wielder of the thunderbolt
• वज्रिणः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक; वज्र + इन्)

• वीर्याणि: heroic deeds, powers
• वीर्याणि: कर्म (द्वितीया) — ‘(कथय/गाय) वीर्याणि’ निहित
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• श्रुतस्य: of the famed/heard-of
• श्रुतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (PPP)
• Root: श्रुत (कृदन्त; श्रु ‘श्रवणे’)

• महतः: of the great
• महतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• महानि: great (deeds/things)
• महानि: कर्म (द्वितीया) — ‘महानि (कर्माणि)’ निहित
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: महत् (प्रातिपदिक; नपुंसक बहुवचन रूप)