Rig Veda 3.36.8: Mandala 3, Sukta 36, Mantra 8
Sukta 3.36
Rishi: Viśvāmitra Gāthina.
Devata: Indra (Vṛtra-slayer; Soma-chooser).
Chandas: Triṣṭubh (probable).
Samhita Patha (Devanagari)
ह्रदा इव कुक्षयः सोमधानाः समी विव्याच सवना पुरूणि । अन्ना यदिन्द्रः प्रथमा व्याश वृत्रं जघन्वाँ अवृणीत सोमम् ॥
Transliteration
hradā́ iva kukṣáyaḥ soma-dhā́nāḥ samī́ vivyāca sávānā purū́ṇi | ánnā yád índraḥ prathamā́ vyā́śa vṛtráṃ jaghanvā́m̐ avṛṇīta sómam ||
Translation
جیسے جھیلیں، سوما رکھنے والے رحم، ایک ساتھ بہت سے پیسنے میں پھیل جاتے ہیں۔ جب اندر نے پہلے خوراک کھولی، ورتر کو مار کر، اس نے سوما اپنے لیے چن لیا۔
Word by Word
ह्रदाby/like a lake; in a lake
ह्रदा:
Karaṇa (उपमान-तुल्यकरणे ‘इव’ सह) / Adhikaraṇa (यदि सप्तमी)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
कुक्षयःbellies, wombs; cavities
कुक्षयः:
Kartā (विव्याच इत्यस्य) / विषय-कर्तृ
TypeNoun
Rootकुक्षि (प्रातिपदिक)
सोमधानाःholding/containing Soma
सोमधानाः:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective (Noun-like) / Epithet
Rootसोम-धाना (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक; ‘सोमं धत्ते/धारयति’ इति)
समीtogether, completely
समी:
—
TypeIndeclinable (preverbial adverb)
Rootसम् (उपसर्ग) + इ (अव्यय-रूप ‘समी’)
विव्याचhas spread out, has extended
विव्याच:
Kriyā
TypeVerb
Root√व्यच् (व्यचँ) ‘विस्तारे/विवेके’
सवनानिpressings (Soma-pressings), libations
सवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
पुरूणिmany
पुरूणि:
Karma-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
अन्नाfoods, nourishment
अन्ना:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
यत्which (foods)
यत्:
Karma (यद्… तद्-सम्बन्धे)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्रथमाfirst, foremost
प्रथमा:
Karma-विशेषण / —
TypeAdjective (ordinal)
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
व्याशattained, obtained (took)
व्याश:
Kriyā
TypeVerb
Root√अश् (अश्नुते/अश्नाति) ‘व्याप्तौ/अशने’ उपसर्गः वि-; वैदिक रूप ‘व्याश’ = लिट्/लुङ्-आर्षरूप (परस्मै) ‘व्य-अश्’
वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)
वृत्रम्:
Karma (जघन्वान् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
जघन्वान्having slain
जघन्वान्:
Kartā-विशेषण
TypeVerbal adjective (participle)
Root√हन् (हनँ हिंसायाम्) ; क्त्वान्त/परिप्रास-पर्यायः: ‘जघन्वान्’ (परफेक्ट-भागवत्/कृदन्त-प्रयोगः)
अवृणीतchose, selected
अवृणीत:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृ (वृञ्/वृणोति) ‘वरणे’ उपसर्गः अ- (आगम/प्रत्यय) ;
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
