Rig Veda 3.36.5: Mandala 3, Sukta 36, Mantra 5

Sukta 3.36

Rishi: Viśvāmitra Gāthina.

Devata: Indra (with Bhaga-aspect invoked).

Chandas: Triṣṭubh (probable).

Samhita Patha (Devanagari)

महाँ उग्रो वावृधे वीर्याय समाचक्रे वृषभः काव्येन । इन्द्रो भगो वाजदा अस्य गावः प्र जायन्ते दक्षिणा अस्य पूर्वीः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.36.5

Transliteration

mahā́m ugró vāvṛdhe vīryā́ya samā́cakre vṛṣabháḥ kā́vyena | índro bhágo vāja-dā́ asya gā́vaḥ prá jāyante dákṣiṇā asya pūrvī́ḥ ||

Translation

عظیم اور خوفناک، وہ بہادری کے لیے بڑھا، بیل نے رشی کی حکمت سے سب تیار کیا۔ اندر بھگ بن گیا، دولت دینے والا، اس کی کرنیں پیدا ہوتی ہیں، اور بہت سی قدیم دکشنیا ظاہر ہوتی ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• म॒हाँ: great
• म॒हाँ: Kartā (कर्तृ-पदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• उ॒ग्रो: fierce, mighty
• उ॒ग्रो: Kartā (कर्तृ-पदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• वा॑वृधे: has grown, has become strong
• वा॑वृधे: —
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने)

• वी॒र्या॑य: for (his) heroic power
• वी॒र्या॑य: Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन: ‘for valor/power’)
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

• स॒माच॑क्रे: has made/achieved together; has accomplished
• स॒माच॑क्रे: —
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√कृ (करणे)

• वृष॒भः: the bull (i.e., Indra, the strong one)
• वृष॒भः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• काव्ये॑न: by poetic skill / by inspired wisdom
• काव्ये॑न: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: काव्य (प्रातिपदिक)

• इन्द्रो॒: Indra
• इन्द्रो॒: Kartā (सम्बन्धेन वृषभः इत्यस्य समानाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• भगो॑: Bhaga; the bestower of fortune
• भगो॑: Kartā (कर्तृ-पदस्य समानाधिकरण-विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• वाज॒दा: giver of prizes/strength
• वाज॒दा: Kartā (कर्तृ-पदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वाज-द (प्रातिपदिक; वाज ‘prize/strength’ + द ‘giver’)

• अ॒स्य: of him, his
• अ॒स्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गावः: cows
• गावः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• जा॑यन्ते॒: are born, come into being
• जा॑यन्ते॒: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (जन्मनि)

• दक्षि॑णाः: dakṣiṇā-gifts (priestly fees), bounties
• दक्षि॑णाः: Kartā (गावः इत्यस्य समन्वय/समासार्थ: ‘cows as dakṣiṇā-gifts’)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)

• अ॒स्य: of him, his
• अ॒स्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पू॒र्वीः: many/former, abundant
• पू॒र्वीः: Kartā (कर्तृ-पदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)