Rig Veda 3.36.2: Mandala 3, Sukta 36, Mantra 2

Sukta 3.36

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra (with R̥bhus as associated shapers; Soma central)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्राय सोमाः प्रदिवो विदाना ऋभुर्येभिर्वृषपर्वा विहायाः । प्रयम्यमानान्प्रति षू गृभायेन्द्र पिब वृषधूतस्य वृष्णः ॥

Recitation with translationRig Veda 3.36.2

Transliteration

índrāya sómāḥ pra-dívo vídānā ṛbhúr yébhiḥ vṛ́ṣa-parvā ví-hāyāḥ | pra-yamyámānān práti ṣū́ gṛbhāyéndra píba vṛ́ṣa-dhūtasya vṛ́ṣṇaḥ ||

Translation

اند کے لیے سوما کی دھاریں، دور آسمان سے معروف، جنہیں ربھو نے، مضبوط جوڑوں والے نے بھیجا۔ اب جب پیش کی جا رہی ہیں انہیں پکڑو، پیو اے اندر، بیل کی طرح دوڑنے والے سوما کا، اے طاقتور۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्राय: to/for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोमाः: Soma-juices
• सोमाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• दिवः: from heaven
• दिवः: अपादान
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• विदानाः: knowing / having found (won)
• विदानाः: कर्तृ (सोमाः इति विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: √विद् (to know/find) → विदान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ऋभुः: R̥bhu (the artisan-sage)
• ऋभुः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक)

• येभिः: with whom/with which (ones)
• येभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृषपर्वा: having mighty joints/knots (strong-limbed)
• वृषपर्वा: कर्तृ (ऋभुः इति विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: वृषन् + पर्वन् (समास: बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रायः)

• विहायाः: departing / setting forth
• विहायाः: कर्तृ (ऋभुः इति विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: √हा (to leave) + वि (उपसर्ग) → विहाय (कृदन्त)

• प्रयम्यमानान्: those being directed/urged on
• प्रयम्यमानान्: कर्म
• Type: Participle
• Root: प्र + √यम् (to restrain/extend) → यम्यमान (शानच्/मान)

• प्रति: towards, in response
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• सू: indeed, straightway
• सू: —
• Type: Indeclinable
• Root: सू (निपात; वेदिक)

• गृभाय: to seize, to grasp
• गृभाय: प्रयोजन (उद्देश्य)
• Type: Verbal noun (infinitive)
• Root: √गृह्/गृभ् (to seize) → गृभाय (वेदिक infinitive)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• पिब: drink!
• पिब: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पा (to drink)

• वृषधूतस्य: of the bull-driven/strongly-shaken (Soma)
• वृषधूतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (genitive)
• Root: वृषन् + धूत (समास)

• वृष्णः: of the bull (mighty one)
• वृष्णः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)