Rig Veda 10.90.3: Mandala 10, Sukta 90, Mantra 3
Sukta 10.90
Rishi: Nārāyaṇa / Purusha-sūkta tradition (variable)
Devata: Puruṣa
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
एतावानस्य महिमातो ज्यायाँश्च पूरुषः । पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि ॥
Transliteration
etā́vān asya mahimā́ áto jyā́yāṃś ca pū́ruṣaḥ | pā́do ’sya víśvā bhūtā́ni tripā́d asyā́mṛtaṃ diví ||
Translation
اتنی ہی اس کی عظمت ہے، اور پُرش اس سے بھی بڑا ہے۔ اس کا ایک چوتھائی تمام جاندار ہیں، اور تین چوتھائی آسمان میں امر ہیں، غیرظاہر پوری ظاہر دنیا سے بڑھ کر ہے۔
Word by Word
एतावान्so great; of this extent
एतावान्:
Kartā (विधेय-विशेषणम्; ‘पुरुषः’ का विशेषण)
TypeAdjective/Pronoun-like (quantitative)
Rootएतावत् (प्रातिपदिक) < इदम्-तावत् (परिमाणवाचक)
अस्यof him; of this (Puruṣa)
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी; ‘of him/its’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महिमाgreatness; majesty
महिमा:
Kartā (वाक्य-उद्देश्य; ‘महिमा’ = greatness)
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक) < मह्/महि (वृद्धि/महत्त्व)
अतःfrom this; than this
अतः:
Apādāna/Hetu (तसिल्-प्रत्यय; ‘from/than this’—तुलनार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय) < अ (इदम्) + तस् (तसिल्)
ज्यायान्greater
ज्यायान्:
Kartā (विधेय-विशेषणम्; ‘पुरुषः’ का)
TypeAdjective (comparative)
Rootज्यायस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक) < ज्या/ज्याय (comparative of ‘great’)
चand
च:
— (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
पूरुषःthe Puruṣa (Cosmic Person)
पूरुषः:
Kartā (मुख्य कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootपूरुष (प्रातिपदिक) / पुरुष (वैदिक रूप)
पादःa quarter; a foot
पादः:
Kartā (वाक्य-उद्देश्य; ‘one quarter/foot’)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध; ‘of him’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
Kartā (समूह-उद्देश्य; ‘all’ qualifying ‘beings’)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भूतानिbeings; creatures; existents
भूतानि:
Kartā (वाक्य-उद्देश्य; ‘beings’)
TypeNoun/Participle used as noun
Rootभूत (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √भू (सत्तायाम्) + क्त
त्रिपाद्the three-footed (three quarters)
त्रिपाद्:
Kartā (वाक्य-उद्देश्य; ‘three-quarters’)
TypeAdjective/Noun (bahuvrīhi/dvandva-like compound sense)
Rootत्रिपाद् (प्रातिपदिक; त्रि + पाद)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध; ‘of him’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अमृतम्the immortal; immortality
अमृतम्:
Kartā (वाक्य-उद्देश्य; ‘the immortal’/‘immortality’)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक) < अ- + मृत (√मृ ‘to die’)
दिविin heaven; in the sky
दिवि:
Adhikaraṇa (स्थानाधिकरण; ‘in heaven’)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक) / द्यौ (वैदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
