Rig Veda 10.70.9: Mandala 10, Sukta 70, Mantra 9

Sukta 10.70

Rishi: Traditionally attributed to Vādhryaśva (continuation into RV 10.70 opening Agni-invocation)

Devata: Tvaṣṭṛ (divine artisan; also linked with Aṅgirases’ fire-lineage)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

देव त्वष्टर्यद्ध चारुत्वमानड्यदङ्गिरसामभवः सचाभूः । स देवानां पाथ उप प्र विद्वाँ उशन्यक्षि द्रविणोदः सुरत्नः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.70.9

Transliteration

déva tvaṣṭar yád dha cā́ru-tvám ā́naḍ yád áṅgirasām ábhavaḥ sacā-bhū́ḥ | sá devā́nāṃ pā́tha úpa prá vidvā́n uśán yákṣi draviṇo-daḥ su-rátnāḥ ||

Translation

O divine Tvaṣṭṛ, when thou didst attain the beautiful forming, when thou becamest companion of the Aṅgirases—then, knowing well the path of the gods, desiring, worship them; O giver of plenitude, rich in true jewels of the spirit.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) < दिव् ‘दीप्तौ’

• त्वष्टारि: in/with Tvaṣṭṛ
• त्वष्टारि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: त्वष्टृ (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: कर्म (सम्बन्ध-प्रत्यवस्थापन)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• आरुत्वम्: loud-sounding/roaring nature
• आरुत्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: आरुत्व (प्रातिपदिक; ‘आरु’/‘रु’ से व्युत्पन्न, ‘गर्जन/उच्चस्वरत्व’ भाव)

• आनट्: he sounded/roared
• आनट्: —
• Type: Verb
• Root: नद्/नद् (धातु ‘नद्’/‘नद्’ ‘नादे’; वैदिक रूप ‘आनट्’)

• यत्: that which
• यत्: कर्म (सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अङ्गिरसाम्: of the Aṅgirases
• अङ्गिरसाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)

• अभवः: you became
• अभवः: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) ‘भवति’

• सचाभूः: you were together (with them)
• सचाभूः: —
• Type: Verb
• Root: सच् (धातु ‘सच्’ ‘सङ्गमे/अनुगमे’) + भू (धातु)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• पाथः: the path
• पाथः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पाथ (प्रातिपदिक; ‘पथ्/पन्था’ से ‘मार्ग’)

• उप: towards, near
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective (participle)
• Root: विद् (धातु ‘विद्’ ‘ज्ञाने’) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• उशन्य: desiring
• उशन्य: —
• Type: Indeclinable/Participle (Vedic absolutive-like)
• Root: उशन्/उशनस् (प्रातिपदिक; ‘उश्’ ‘कामे/इच्छायाम्’ से ‘इच्छन्’)

• अक्षि: attain, reach
• अक्षि: —
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु ‘अश्’ ‘व्याप्तौ/अश्नुते’)

• द्रविणोदः: O giver of wealth
• द्रविणोदः: सम्प्रदान (सम्बोधन-प्रयोग)
• Type: Noun (epithet)
• Root: द्रविणोदस् (प्रातिपदिक; द्रविण ‘धन’ + उदस् ‘दाता/प्रदाता’)

• सुरत्नः: having good treasures
• सुरत्नः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-रत्न (प्रातिपदिक)