Rig Veda 10.7.4: Mandala 10, Sukta 7, Mantra 4

Sukta 10.7

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

सिध्रा अग्ने धियो अस्मे सनुत्रीर्यं त्रायसे दम आ नित्यहोता । ऋतावा स रोहिदश्वः पुरुक्षुर्द्युभिरस्मा अहभिर्वाममस्तु ॥

Recitation with translationRig Veda 10.7.4

Transliteration

sidhṛ́ā agne dhíyo asmē sánutrīr yáṃ trā́yase dáma ā́ nítyahotā | ṛtā́vā sá róhid-aśvaḥ purukṣúr dyúbhir asmai áhahbhir vā́mam astu ||

Translation

اے اگنی! ہماری عقلوں کو کارآمد اور فتح مند بنا - جن کی تو گھر کے اندر حفاظت کرتا ہے، اے مستقل پجاری۔ سچائی والا، سرخ گھوڑوں اور وسیع اضافے والا، روشن دنوں اور جاگروں کے ذریعے اس کے لیے پسندیدہ خیر ہو۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सिध्राः: skilful, effective, successful
• सिध्राः: विशेषण (कर्म/सम्प्रदान-सम्बन्धः) — ‘धियः’ इत्यस्य विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सिध्र (प्रातिपदिक) < √सिध् ‘सिद्धौ/साधने’ (निरुक्त-सम्बन्ध) अथवा ‘सिध्र’ विशेषण-प्रातिपदिक

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• धियः: thoughts, prayers, inspirations
• धियः: कर्म (याच्यमान-वस्तु) / विषयः
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• अस्मे: for us, among us
• अस्मे: सम्प्रदान (हित-सम्बन्धः) / अधिकरण (प्रयोगानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सनुत्रीः: protecting, saving, bringing safety
• सनुत्रीः: कर्म (धियः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सनुत्री (प्रातिपदिक; ‘सनु’ + -त्री)

• यम्: whom
• यम्: कर्म (त्रायसे इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• त्रायसे: you protect, you save
• त्रायसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √त्रा (त्राणे)

• दमे: in the house, at home
• दमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: क्रियाविशेषण (आगमन/समन्तात्-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• नित्यहोता: the ever-officiating priest
• नित्यहोता: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: नित्य-होतृ (समास; नित्य + होतृ)

• ऋतावा: possessing ṛta; truthful, in accord with cosmic order
• ऋतावा: विशेषण (सः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावन् (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• रोहिदश्वः: having ruddy horses
• रोहिदश्वः: कर्तृ-विशेषण (सः/अग्निः)
• Type: Noun (epithet)
• Root: रोहिद-अश्व (समास; रोहिद ‘reddish’ + अश्व)

• पुरुक्षुः: dwelling in many places; wide-ranging
• पुरुक्षुः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पुरुक्षु (प्रातिपदिक; पुरु ‘many’ + क्षु/क्षु- ‘abodes/dwellings’ इत्यर्थे वैदिक)

• द्युभिः: with days / with heavenly lights
• द्युभिः: करण (साधन/सहचर्य)
• Type: Noun
• Root: द्यु (प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him / for him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अहभिः: with days
• अहभिः: करण (काल-परिसरः: ‘by days’)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक; वैदिक बहुवचन-रूप ‘अहभिः’)

• वामम्: good, boon, благоприятम्
• वामम्: कर्तृ/विधेय (फल-रूपम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (भुवि/सत्तायाम्)