Rig Veda 10.68.4: Mandala 10, Sukta 68, Mantra 4

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati / Angiras-tradition

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आप्रुषायन्मधुन ऋतस्य योनिमवक्षिपन्नर्क उल्कामिव द्योः । बृहस्पतिरुद्धरन्नश्मनो गा भूम्या उद्नेव वि त्वचं बिभेद ॥

Recitation with translationRig Veda 10.68.4

Transliteration

āpruṣāyán mádhuna ṛtásya yónim avakṣipánn arka ulkā́m iva dyóḥ | bṛ́haspátir uddhárann áśmano gā́ bhū́myā udnéva ví tvácaṃ bibheda ||

Translation

اُس نے رت کے رحم کو شہد کی مٹھاس سے تر کیا؛ منتر آسمان سے دہکتے تارے کی طرح گرا دیا گیا۔ برہسپتی نے گائوں کو پتھر سے نکالا، زمین کی کھال کو پانی کی تھیلی کی طرح پھاڑ دیا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आप्रुषायन्: they sprinkled/bedewed
• आप्रुषायन्: Kriyā (मुख्य क्रिया) / कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-प्रुष् (धातु: प्रुष् ‘सिञ्चति/वर्षति’)

• मधुनः: of honey; of sweetness
• मधुनः: सम्बन्ध (genitive) / विशेषण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/true rite)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• योनिम्: womb; source; seat
• योनिम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)

• अवक्षिपन्: they cast down; they hurled
• अवक्षिपन्: Kriyā (सह-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-क्षिप् (धातु: क्षिप् ‘क्षेपणे’)

• अर्कः: the hymn/chant; (also) ray
• अर्कः: कर्ता (of ‘अवक्षिपन्’/or descriptive subject)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• उल्काम्: a firebrand; meteor; blazing mass
• उल्काम्: उपमान-कर्म (object in simile)
• Type: Noun
• Root: उल्का (प्रातिपदिक)

• इव: like; as
• इव: सम्बन्ध (simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• द्यौः: the sky; heaven
• द्यौः: उपमान-कर्ता (in simile: ‘as the sky…’)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• उद्धरन्: he lifted out; he drew forth
• उद्धरन्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-हृ (धातु: हृ ‘हरणे’)

• अश्मनः: from the stone; from the rock
• अश्मनः: अपादान (source: ‘from the stone/rock’)
• Type: Noun
• Root: अश्मन् (प्रातिपदिक)

• गाः: the cows
• गाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• भूम्याः: of the earth
• भूम्याः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• उद्ना: with water
• उद्ना: करण (instrument: ‘with/by water’)
• Type: Noun
• Root: उदन् (प्रातिपदिक)

• इव: like; as
• इव: सम्बन्ध (simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• वि: apart; asunder
• वि: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि

• त्वचम्: skin; hide; covering
• त्वचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: त्वच् (प्रातिपदिक)

• बिभेद: he split; he cleft
• बिभेद: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भिद् (धातु: भिद् ‘भेदने’)