Rig Veda 10.45.5: Mandala 10, Sukta 45, Mantra 5
Sukta 10.45
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
श्रीणामुदारो धरुणो रयीणां मनीषाणां प्रार्पणः सोमगोपाः । वसुः सूनुः सहसो अप्सु राजा वि भात्यग्र उषसामिधानः ॥
Transliteration
śrīṇā́m udāró dharúṇo rayīṇā́ṃ manīṣā́ṇāṃ prā́rpaṇaḥ sómagopāḥ | vásuḥ sūnúḥ sáhaso apsú rājā́ ví bhāty ágre uṣásām idhānā́ḥ ||
Translation
وہ جلال کا وسیع دینے والا ہے، دولتوں کا سہارا، الہامی خیالات کا آگے لے جانے والا، سوم کا محافظ۔ روشن، طاقت کا بیٹا، پانیوں میں بادشاہ، صبحوں کے پہلے روشن ہو کر آگے چمکتا ہے۔
Word by Word
श्रीणाम्of prosperities / splendors
श्रीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘रयीणाम्’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootश्री (स्त्री. प्रातिपदिक) / √श्रि (आश्रयणे, शोभने) आधार
उदारःgenerous, noble
उदारः:
कर्तृ (विशेष्यः ‘राजा’/‘वसुः’)
TypeAdjective
Rootउदार (प्रातिपदिक)
धरुणःsupport, sustainer
धरुणः:
कर्तृ (सम्बोधन/वर्णनात्मकः — ‘आधारः’)
TypeNoun
Rootधरुण (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारणे’)
रयीणाम्of riches, wealth
रयीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘धरुणः’ इत्यस्य
TypeNoun
Rootरयि (पुं. प्रातिपदिक)
मनीषाणाम्of thoughts, insights
मनीषाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘प्रार्पणः’ इत्यस्य
TypeNoun
Rootमनीषा (स्त्री. प्रातिपदिक)
प्रार्पणःbestower, giver (one who causes offering/attainment)
प्रार्पणः:
कर्तृ (वर्णनात्मकः — ‘प्रदानकर्ता/प्रेरकः’)
TypeNoun
Rootप्र-आर्पण (प्रातिपदिक; √ऋ/√अर् ‘गत्यर्पणयोः’ → आर्पण ‘अर्पण/प्रदान’)
सोमगोपाःguardian of Soma
सोमगोपाः:
कर्तृ (वर्णनात्मकः)
TypeNoun
Rootसोम-गोप (समास; गोप ‘रक्षक’)
वसुःgood one; wealth (as a title: the beneficent)
वसुः:
कर्तृ (विशेष्यः ‘राजा’ इत्यादि)
TypeNoun
Rootवसु (पुं. प्रातिपदिक)
सूनुःson
सूनुः:
कर्तृ (वर्णनात्मकः)
TypeNoun
Rootसूनु (पुं. प्रातिपदिक)
सहसःof might, of strength
सहसः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘सूनुः’ इत्यस्य
TypeNoun
Rootसहस् (नपुं. प्रातिपदिक)
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण (स्थान) — ‘राजा’/‘विभाति’
TypeNoun
Rootअप् (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘जल’)
राजाking, ruler
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (पुं. प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
भातिshines
भाति:
क्रिया (कर्तृ: ‘राजा’)
TypeVerb
Root√भा (दीप्तौ)
अग्रेin front, at the fore
अग्रे:
अधिकरण (काल/देश-निर्देशः) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (adverbial locative)
Rootअग्र (नपुं. प्रातिपदिक)
उषसाम्of the dawns
उषसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘अग्रे’ इत्यस्य (‘उषसाम् अग्रे’)
TypeNoun
Rootउषस् (स्त्री. प्रातिपदिक)
इधानःbeing kindled; blazing
इधानः:
कर्तृ-विशेषण (राज्ञः)
TypeParticiple (Adjective)
Rootइधान (वर्तमान कृदन्त; √इध् ‘दीप्तौ/वर्धने’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
